Հայաստանը ձեռնարկում է ակտիվ քայլեր հաշմանդամների սոցիալական ներառման ուղղությամբ
SOCIETY
Հայաստանում 2016 թվականը հայտարարվել է «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց հավասար հնարավորությունների տարի»: Այդ առիթով կա համապատասխան միջոցառումների ժամանակացույց, որն իրականացնելու են տաբեր կառույցներ: «Հաշմանդամների իրավունքների պաշտպանության և սոցիալական ներառման մասին» ՀՀ օրենքի նոր նախագիծն արդեն ուղարկվել է կառավարության քննարկմանը: Այն առավելապես ուղղված է հաշմանդամների սոցիալական ներառմանը, սակայն չեն մոռացվում սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմները: «Կարելի է ասել, որօրենքի նախագիծը Հայաստանում 2010 թ. մայիսին «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» վավերացված ՄԱԿ-իկոնվենցիայÕ « դրույթների պահանջ է: Հաշմանդամների պաշտպանության մասին նախորդ օրենքն ընդունվել էր 1993 թ. և ընթացքումենթարկվել փոփոխությունների, բայց հիմա, բնականաբար, նոր օրենք է հարկավոր»,- ասում է ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի հաշմանդամների և տարեցների հիմնահարցերի վարչության հաշմանդամների հիմնահարցերիբաժնի առաջատար մասնագետ Հայկ Մկրտչյանը: Նրա խոսքով՝ նախագծի ստեղծմանը նպաստել է ՀՀ վարչապետի հրամանով ստեղծված «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց հարցերով զբաղվող ազգային հանձնաժողովը»:
ՀՀ ԱՍՀՆ հաշմանդամների հիմնահարցերի բաժինը պետության միջոցներով իրականացնում է մի քանի մեծ ծրագրեր, որոնք ուղղված են հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական ներառմանը: Դրանք իրականացվում են ոչ միայն պետական մարմինների, այլև տարբեր ՀԿ-ների և դրանց հետ համագործակցության շնորհիվ: «Ծրագրերն այս ոլորտում նախատեսում են ոչ միայն շրջակա միջավայրում մատչելիության ապահովում ու զբաղվածության խթանում, այլ նաև կարծրատիպերի վերացում ու խտրական վերաբերմունքի բացառում»,- նշեց մասնագետը: Նա ընդգծեց, որ ծրագրերի իրականացման համար նախարարությունը որդեգրել է «Ոչինչ մեզ՝ առանց մեր մասնակցության» գաղափարախոսությունը. այդպիսով հաշմանդամներին ևս հնարավորություն է տրվում մասնակցելու միջավայրի հարմարեցման գործընթացին: Երկրորդ գաղափարախոսության իմաստն այն է, որ եթե հաշմանդամների համար իրականացվում են հարմարեցման ծրագրեր, ապա դրանք հարմար են նաև մնացածի համար:
«Բացի այդ՝ պետական և մասնավոր ընկերությունները օրենքի ուժով, ապա նաև կառավարության որոշմամբ հաստատված կարգով հաշմանդամություն ունեցող անձանց քվոտայի չափով պարտադիր տրամադրում են աշխատատեղեր: Պետական կառույցներում քվոտան կազմում է 3 %, մասնավորներում՝ 1%»,- ավելացրեց Մկրտչյանը: Կառավարության որոշմամբ գործում է նաև մասհանման մեխանիզմը, այսինքն՝ եթե որևէ կազմակերություն չի կատարում քվոտայի պահանջը, ապա նրա միջոցներից կատարվում է մասհանում՝ ուղղված հաշմանդամ անձանց խրախուսման ծրագրերին:
«Ներկայումս կառավարության գերակա ուղղություններից է հաշմանդամության սահմանման նոր մոդելի ներդրումը, որն ուղղված է հաշմանդամների կարիքների լիարժեք բացահայտմանն ու սոցիալական կարիքների գնահատմանը: Պիլոտային ծրագիրն անցնում է Երևանում և որոշ մարզերում՝ հաշվի առնելով հաշմանդամների մասնակցության հնարավորությունները և միջավայրի ազդեցությունը հաշմանդամություն ունեցող անձի վրա »,- հավելեց Մկրտչյանը: Այս տարի նաև մշակվելու է «Համալիր ծրագիր» անվամբ ռազմավարությունը, որն օգնելու և առաջանորդելու է ոլորտի կարգավորումը:
Մայիսի 5-ը Հաշմանդամների իրավունքների պաշտպանության միջազգային օրն է: Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար կենսագործունեության բոլորոլորտներում հավասար պայմանների ստեղծման ու հավասար հնարավորությունների ապահովման նպատակով իրականացվում են մի շարք ծրագրեր:
«Հաշմանդամներին պրոթեզաօրթոպեդիկ պարագաներով, տեխնիկական միջոցներով ապահովում և դրանց վերանորոգում» ծրագրի շրջանակում հաշմանդամներինտրամադրվում են ոչ միայն պրոթեզներ, օրթեզներ, քայլակներ, ձեռնափայտեր, այլև ձայնաստեղծ սարքերի տրամադրում և աչքի պրոթեզավորում»: «Հաշմանդամներինսայլակներով և լսողական սարքերով ապահովում» ծրագիրը նախատեսում է հատուկ սայլակների տրամադրում հաշմանդամության կարգավիճակ ունեցող երեխաների, հաշմանդամության առաջին խումբ ունեցող անձանց համար: «Այդ սայլակների տեխնիկական բնութագրերը մշակվել են համապատասխան ՀԿ-ների հետ՝ միջոցներն ավելի նպատակային օգտագործելու համար: Այսինքն, սայլակները մշակվում են՝ կախված տարիքային խմբից, զբաղմունքից, բնակության վայրից և այլն»,-մանրամասնեց Մկրտչյանը:
Գործում են նաև «Բժշկասոցիալական և հոգեկան առողջության վերականգնման ծառայություններ», «Տեսողությունը կորցրած հաշմանդամների համար հատուկտառատեսակներով գրքերի տպագրության, տետրերի պատրաստման և «Խոսող գրքերի» ձայնագրության ծառայություններ», «Մտավոր խնդիրներ ունեցողդեռահասների և երիտասարդների սոցիալ-վերականգնողական ծառայություններ»,
«Հաշմանդամների մասնագիտական կողմնորոշման, աշխատանքային վերականգնման և խորհրդատվական ծառայություններ» ծրագրերը:
Unibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp Nairi
Unibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New Location
Ucom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity
EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriter
Become a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yield
The Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'
All Armflix Content Is Once Again Available on Uplay
Hayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in Katowice
Harutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership
and Adopted the Law to Prevent a Referendum”
Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 
“Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”
It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline
“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the World
Unibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities Abroad
SEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI
"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League
Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” Program
Ucom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact
Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School Year
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri
"Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions League
Aram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team Group
Letter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday
“Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBank
Arega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European Integration
The Final Round of the Junius Tournament Has Begun
Awards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of Certificates
New Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” Offer
Millennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBank
Financial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBank
Unlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBank
Ucom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program
"The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental Organization
Ucom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF Competition
Customer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” Branch
Results of the Junius Tournament Announced: The Next Round Ahead
Ucom Expands International Roaming Capabilities
"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking Scams
Mher Ananyan joins Unibank's Management Board
Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game
Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive
IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch Campaign
Converse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions 
Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy
Idram and IDBank Support Startups at Seaside Startup Summit
It is now possible to register in Unibank’s mobile application through imID as well
“Free In-Game Bonuses”: IDBank Warns About Cyberattacks Targeting Schoolchildren
Moody's affirms Converse Bank's ratings and changes outlook to positive from stable
New Achievements in Europe: "Armenian Virtuosos" Scholarship Recipients Embark on Educational Trips to Prestigious Music Academies
Rate.Trading Platform at Seaside Startup Summit: IDBank Introduces an Innovative Solution 
