Ադրբեջանը փորձում է հաճոյանալ Արևմուտքին՝ ֆինանսական միջոցներ ներգրավելու համար. The Financial Times

SOCIETY 29 August, 2016 12:33

Tert.am-ը գրում է.

Տնտեսական նախագծերն ավարտին հասցնելու համար Արևմուտքից պահանջվող միջազգային ֆինանսավորումը ստիպում է Բաքվին պայքարել կոռուպցիայի դեմ, գրում է Financial Times-ը՝ նշելով, որ դժվար է չնկատել Բաքվում նավթի գների անկման հետևանքները: Ադրբեջանի մայրաքաղաքի «բումը» կտրուկ կանգ է առել, գրում է հոդվածագիր Ջեք Ֆարչին։

Ադրբեջանն այն երկրներից մեկն է, որն ամենաշատն է տուժել նավթի գնանկումից: Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կանխատեսումներով՝ երկրի տնտեսությունն այս տարի կկրճատվի 3 տոկոսով, որը կլինի ավելի քան երկու տասնամյակում երկրի համար ամենավատ ցուցանիշը: Բայց նավթի գների անկման հետևանքներն ավելին են, քան զուտ խանութների փակվելը: Այն նաև ստիպել է Բաքվին փորձել խոշոր բարեփոխումներ իրականացնել իր կոռումպացված և նավթից մեծապես կախված տնտեսությունում: Այս իրավիճակն արևմտյան իշխանություններին և միջազգային ֆինանսական կառույցներին, որոնք տարիներ շարունակ կարող էին միայն մտահոգություն հայտնել նախագահ Իլհամ Ալիևի ռեժիմի պայմաններում մարդու իրավունքների վատթարացող վիճակի մասին, լծակներ է տվել փոփոխությունների հարցում պնդելու համար:

Բաքուն, որին միլիարդավոր դոլարների ֆինանսավորում է հարկավոր, մեղմացրել է Արևմուտքի նկատմամբ իր թշնամանքը և ազատ արձակել որոշ ակնառու քաղբանտարկյալների:

Այս տարվա հունվարին տնտեսական բարեփոխումների հարցերով նախագահի խորհրդականի նորաստեղծ պաշտոնին նշանակված Նաթիգ Ամիրովը թերթի հետ զրույցում նշում է, որ ամիսներ առաջ գրանցված մանաթի երկրորդ արժեզրկումից հետո երկրի ֆինանսական շուկաներում խուճապին մոտ իրավիճակ էր, ինչի պատճառով նրանք ստիպված են եղել շտապ քայլեր ձեռնարկել:

«Մենք ակնկալում էինք, որ հետնավթային շրջան կմտնենք մոտ 10-15 տարի անց, բայց փաստացիորեն այդ իրավիճակում ենք արդեն այսօր»,- ասել է նա՝ նշելով, որ դրա պատճառով նրանք ստիպված են արագացնել բարեփոխումների իրականացումը:

Ներդրողները մշտապես բողոքել են երկրում տիրող կոռուպցիայից, քանի որ երկրի նավթային հարստության մեծ մասը պատկանում է մի քանի իրար հետ կապված ընտանիքների: Թերթը նշում է, որ ամենամեծ փոփոխությունները հունվարից հետո տեղի են ունեցել կաշառակերության գլխավոր կետերից մեկում՝ մաքսային համակարգում, բացի այդ՝ զգալիորեն նվազել են պետական գործակալությունների կողմից ընկերությունների ստուգումները, որոնք մեկ այլ աղբյուր էին կաշառքի համար, այժմ աշխատանքներ են տարվում նաև հարկային համակարգի բարեփոխման ուղղությամբ:

Տնտեսության բարեփոխման ուղղությամբ քայլերի չափ գրեթե ուշագրավ է նաև Արևմուտքի նկատմամբ Բաքվի դիրքորոշման փոփոխությունը: Վերջին երեք տարիներին Բաքվի հարաբերություններն ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի հետ լարված են եղել՝ լրագրողների, ակտիվիստների և ոչ կառավարական կազմակերպությունների նկատմամբ երկրում բռնաճնշումների պատճառով: Ադրբեջանը նման մտահոգություններին արձագանքել է Արևմուտքին իր ներքին գործերին խառնվելու համար մեղադրելով: Այս տարի, սակայն, Բաքուն մեղմել է իր թշնամական հռետորաբանությունը: Թերթը հիշեցնում է մարտին Ալիևի այցը Վաշինգտոն և դրան հաջորդած հայտարարություններն ԱՄՆ-Ադրբեջան հարաբերությունների մասին և նշում, որ մարտից ի վեր ազատ է արձակվել քաղաքական շարժառիթներով ազատազրկված 17 լրագրող և ակտիվիստ:

Վերլուծաբանները մատնանշում են ճնշումը, որ կարող էր ունենալ ԱՄՆ Կոնգրեսում օրինագիծը, որով պատժամիջոցներ կարող էին սահմանվել Ադրբեջանի վերնախավի նկատմամբ՝ երկրում մարդու իրավունքների հետ կապված իրավիճակի պատճառով, ինչպես նաև ցանկությունը՝ մեղմացնել քննադատությունը հունիսին Բաքվում անցկացված «Ֆորմուլա- 1» մրցաշարից առաջ: Բայց, անկասկած, գլխավոր դերը Բաքվի համար խաղացել է արևմտյան կառույցներից միլիարդավոր դոլարներ փոխառելու անհրաժեշտությունը:

Չնայած տնտեսությունում տեղի ունեցող փոփոխություններին՝ Բաքուն ցանկանում է իրականացնել իր ամենակարևոր ծրագիրը՝ 46 միլիարդ դոլար արժողությամբ «Հարավային գազային միջանցք» նախագիծը, որը բնական գազը Կասպից ծովից կհասցնի Եվրոպա: Այս նախագիծը երկու առումով է կարևոր Բաքվի համար. նախ այն կօգնի եկամուտներ ապահովել արտահանումից՝ նավթի արդյունահանման ծավալների անկման կանխատեսումների ֆոնին, երկրորդը՝ այն ֆիզիկական կապ կստեղծի Եվրոպայի հետ՝ պաշտպանելով նրան տարածաշրջանում Ռուսաստանի քաղաքականությունից: Թերթը նշում է, որ փոխառությունների վերաբերյալ քննարկումները քաղաքական լծակներ են տրամադրել արևմտյան ուժերին:

Ադրբեջանում և երկրից դուրս գտնվող շատ դիտորդներ շարունակում են թերահավատորեն մոտենալ հարցին, թե Ալիևը կարող է իրական բարեփոխումներ իրականացնել համակարգում, որը նրա օգնությամբ է ձևավորվել նախագահի պաշտոնին ավելի քան 13 տարի գտնվելու ժամանակ: Տնտեսական բարեփոխումները դեռևս իրական ազդեցություն չեն թողել սովորական ադրբեջանցիների վրա: Անցած շաբաթ երկրի բնակչությանը համակել էր մանաթի նոր արժեզրկման վախը՝ այն բանից հետո, երբ բանկերը սահմանափակեցին արտարժույթի վաճառքը: Եվ չնայած իրավապաշտպանները զգուշորեն ողջունել էին այս տարի քաղբանտարկյալների ազատ արձակումը, վերջին մի քանի շաբաթների ընթացքում գրանցվել է ակտիվիստների և ընդդիմադիր գործիչների ձերբակալությունների նոր ալիք: Վերջերս ազատ արձակված հայտնի լրագրող Խադիջա Իսմայիլովան ասում է. «Նրանք մեզ բաց թողեցին, բայց տասնյակ այլ մարդիկ են ձերբակալվում»։