Քաղաքական «արջաքուն»

Երեկ հանրապետության մի շարք համայնքներում տեղի ունեցան հերթական կանխորոշված ընտրությունները: Անակնկալներ բնականաբար չգրանցվեցին, և «ընտրվեցին» վարչախմբի առաջադրած կամ հովանավորյալ թեկնածուները: Հենց այս փաստի վրա մշտապես պետք է հրավիրել հայաստանյան հասարակության ուշադրությունը:

Գաղտնիք չէ, որ Հայաստանում հասարակական մեծ ակտիվություն է առաջանում միայն համապետական ընտրությունների ժամանակ, ընդ որում սա վերաբերվում է նաև քաղաքական կազմակերպություններին և քաղաքական կյանքին: Համապետական ընտրություններից հետո քաղաքական կյանքը պարփակվում է Ազգային Ժողովում և ներկուսակցական անցուդարձերում:

Նման պայմաններում պետք է խոստովանել, որ Հայաստանում քաղաքական գործընթացը կրում է հատվածային բնույթ: Այս իրավիճակի մեղավորներն, անշուշտ, առկա վարչակարգն ու իր արբանյակներն են, որոնք ամենայն հավանականությամբ ծրագրված կերպով արմատավորել են այն մտայնությունը, թե տեղական նշանակության իրադարձությունները՝ լինի դա ընտրություն, թե ցանկացած այլ քաղաքական գործընթաց, ընդամենը «ուղեկցող» բնույթ են կրում և էական նշանակություն չեն կարող ունենալ: Արդյունքում՝ համայնքային ընտրություններում հայաստանյան տարբեր քաղաքական կազմակերպությունների ներգրավվածությունը մոտենում է զրոյի: Նման իրավիճակը բերում է երկու վտանգավոր հետևանքի:

Նախ, ի տարբերություն իր քարոզի, վարչակարգը փայլուն կերպով հասկանում է տեղական կամ համայնքային քաղաքականության նշանակությունը՝ իշխանության պահպանման և վերարտադրման համար: Սա է պատճառը, որ վարչախմբի հետ առավելագույնս սերտաճած Հանրապետական կուսակցությունը ցանկացած հնարավորություն օգտագործում է՝ տեղերում «իր մարդուն» ունենալու համար, միաժամանակ քարոզելով, որ տեղական ընտրությունները բնականաբար համեմատական չեն համապետականների հետ: Մինչդեռ, իրականում հասկանալի է, որ առկա վարչակարգը հիմնված է «ձայն բերող» գյուղապետերի, քաղաքապետերի և մարզպետների վրա: Հենց նշվածի արդյունքում էլ ձևավորվում է օրինակ, Սուրիկ Խաչատրյանի և իր նմանների «անձեռնմխելիությունը»:

Հաջորդ վտանգավոր հետևանքը ուղղակիորեն վերաբերվում է իշխանական կամ վարչակարգային շրջանակներից դուրս գտնվող քաղաքական կազմակերպություններին: Վերջիններս յուրաքանչյուր համապետական ընտրությունից հետո «արջաքուն» են մտնում՝ սպասելով հաջորդ ընտրությանը: Արդյունքում, ինչպես արդեն նշվեց, տեղերում քաղաքական կյանքը կանգ է առնում, ապա սկսում է արթնանալ նախընտրական քարոզարշավների ժամանակ: Հասկանալի է, որ նման պայմաններում շատ կարճ ժամանակահատված տևող լայն հասարակական նախընտրական գործընթացները հազիվհազ տեղավորվում են պոպուլիզմի և դեմագոգիայի շրջանակներում:

Սակայն հայաստանյան քաղաքական գործիչների և կազմակերպությունների կողմից պարբերաբար կրկնվող այս գործունեությունը վաղուց արդեն սպառել է իրեն և վերածվել է նվազագույն շեմը հաղթահարելու և խորհրդարանում հայտնվելու գործընթացի, որը միայն վերապահումներով կարելի է համարել քաղաքական անցուդարձ, քանի որ հաճախ հենց վարչակարգն է որոշում, թե որ գործիչը կամ քաղաքական կազմակերպությունը պետք է հայտնվի խորհրդարանում:

Եզրափակելով՝ ընդամենը կցանկանայինք նշել, որ քաղաքական գործընթացը մշտապես փոփոխվող հասարակական-քաղաքական անցուդարձերին համահունչ քայլ ու կենսակերպ է ցանկացած քաղաքական միավորի համար, որը կախված իրավիճակից, պետք է ընդունի մրցակցային կամ մասնակցային բնույթ: Հենց այսպիսի սկզբունքներով, քաղաքական միավորների ստեղծման պարագայում է միայն, որ Հայաստանում հնարավոր կլինի խոսել շարունակական քաղաքական կյանքի մասին:

Աղասի Մարգարյան

Past.am, վերլուծաբան