Բրիտանական հեղինակավոր «The Guardian» պարբերականի անդրադարձը Տիգրան Համասյանին

PHOTO 5 September, 2016 20:56

Blognews.am-ը գրում է.

Կա տնային պայամններում նկարահանված մի տեսագրություն, որտեղ երեք տարեկան Տիգրան Համասյանը Հայաստանում գտնվող իր գյողական տանն է։ Նա հանրահայտ «Black Sabbath» ռոք խմբի «Paranoid» երգն է լսում և ձևացնում, իբրև նվագում է խաղալիք կիթառի վրա։ «Մինչև օրս ես սիրում եմ կիթառը և եթե կարողանաի անթերի նավագել սովորեի 2 տարվա ընթացքում, ապա կթողնեի դաշնամուրը և կզբավեի միայն կիթառով։ Միշտ էլ ցանկացել եմ ծանր ռոք կատարող խմուբում գլխավոր կիթառիստ լինել։», - ասել է Համասյանը։

Բարեբախտաբար, ծանր ռոքի կորուստը ջազի համար մեծ ձեռքբերում է դարձել։ Արդեն 28 տարեկանում, այս փոքրիկ և չարաճճի ամերիկահայը ամենապահանջված ջազ դաշնակահարն է, ում ելույթների ժամանակ դահլիճները ամբողջովին լեցուն են լինում և ով գովեստի խոսքերի է արժանանում այնպիսի վարպետների կողմից, ինչպիսիք են Չիք Քորեան, Բրեդ Մեհլդաուն, և Հերբի Հենքոքը(վեջինստ հայտարաել է , - «Տիգրան, դու արդեն իմ ուսուցիչն են։»)։ Սակայն Համասյան համոզված չէ, որ ջազ է նվագում։ «Ես կարծում եմ որ դա ջազ է, եթե նայենք իմ իմպրովիզացիաների տեսանկյունից, սակայն այդ իմպրովիզացիանեի հիմքում ընկած է Հայկական ժողովրդական երաժշտությունը։»

Համասյանի երաժշտական նախասիրությունները չափազանց բազմազան են և ներառում են գրեթե ամեն ինչ։ Նա ուսումնասիրում են հայկական, սկանդինավյան և հնդկական ժողովրդական երաժշտությունները, ինչպես նաև դասական երաժշտություն՝ ամենաբարձր մակարդակաով (Ըստ տիգրանի, ջազ դաշնակահարի համար շատ օգտակար է Բախ կամ Շոպեն նվագելը), իսկ իր iPod –ի մեջ Տիգրանն ունի ժամանակակից հիփսթերական երգեր՝ J Dilla, Flying Lotus, Radiohead, Sigur Ros, Skrillex, և մեծ քանակությամբ ծանր ռոք։

Բայց Տիգրանի հեղնիակած երաժշտությունը նման չէ վերը նշավծներից և ոչ մեկին։ 2000 հոգանոց լեփ լեցուն դահլիճի համար տիգրանը 90 րոպե շարունակ կատարել է Արևելյան ուղղափառ օրներգերի նուրբ, իմպրեսիոնիստական տարբերակը, ինչից հետո կտրուկ անցում է կատարել էլեկտրո երաժշտությանը՝ նվագելով Քեյթ Ջարեթ –նի հատկանշանակ մեդիտատիվ երաժշտություն և ջազ – ռոք խառնուրդ։

«Ես տարբեր ժանրերի երաժշտություն եմ լսում և ամբողջովին խորանում եմ յուրաքանչյուր ժանրի մեջ՝ մինչև հաջորդին անցնելը, սակայն մշտապես փորձում եմ վերականգնել իմ ողջ խանդավառություն՝ որևէ ժանրի վերադառնալու ժամանակ», - ասել է Համասյանը։ Վերջին 18 ամիսների ընթացքում Տիգրանը համագործակցե է հնդիկ թմբկահար Թիլոկ Գուրտուի, թունիսեցի ուդ նվագող Դհաֆեր Յուսուֆի և ամերիկահայ Սերժ Թանկյանի հետ։

Համասյանը ծնվել է հայ – թուրքական սահմանին գտնվող Գյումրի Քաղաքում։ Իր ծնողներից և ոչ մեկը երաժիշտ չի եղել (հայրը ոսկերիչ է եղել իսկ մայրը՝ հագուստի դիզայներ) և նա մեծացել է հոր՝ ծանր ռոքի հավաքածուի երգերը լսելով, մասնավորապես՝ Led Zeppelin, Black Sabbath, Deep Purple և Queen։ Արդեն 3 տարեկան հասակում նա արդեն պարզ նվագներ էր նվագում տան դաշնամուրով իսկ 6 տարեկան հասակում արդեն ընդունվել էր երաժշտական դպրոց։ «Մենք կարող ենք միայն երախտապարտ լինել ԽՍՀՄ –ին՝ ուսուցնման դասական համակարգի համար», - ասել է Տիգրանը, - «Այն տարիներին բոլորը տանը դաշնամուր ուներին՝ անկած նրանից նվաում էին, թե ոչ»։ 9 տարեկան հասակում նա արդեն սկսել էր խորազուզվել ջազի մեջ և նույնիսկ ելույթներ ունենալ տարածաշրջանի խմբի հետ՝ որպես երգիչ։ «Ես տարօրինակ և տաղանդավոր երեխա էի, ով կարողանում էր մի քանի ստանդարտ և մեկ «Beatles» -յան երգ երգեի», - կատակում է Տիգրանը։

Պտանեկության տարիներին նա անցել է ջազի «բիփոփ» տեսակից և սկսել փորձարկումներ անել հայ ժողովրադական երաժշտության հետ։ «Իմ նպատակն էր միախառնել ժողովրդական մեղեդիները ջազի հետ» - ասում է նա և շարունակում, - «Իմ առաջին փորձերը ուղղակի սարսափելի էին։ Բանն այն է, որ ժողովրդական երաժշտությունը երանգային է՝ առանց ակորդային փոփոխությունների։ Եվ ես փորձում էի հարմոնիաներ գտնել երաշտության համար, որը չպետք է ունենա հարմոնիաներ։ Դա շատ բարդ է»։ Շատ քիչ հայ երաժիշտներ են փորձել անել նույնը, սակայն Տիգրանի համար ոգեշնչում էին դարձել հայ դասականներ Ավետ Տերտերյանը և Առնո Բաբաջանյանը, ովքեր հայկական ժողովրդական երաժշտությունը անհավանական մակարդակի էին բարձրացրել։

16 տարեկան հասակում Տիգրանը մեկնել է Կալիֆորնիա սովորելու և մշտական բնակություն հաստատել այնտեղ։ Շատ արագ նա կորողացել է կապ հաստատել այնտեղի ջազմենների հետ և ձայնագրել իր առաջին ալբոմը 18 տարեկանում։ Իր վերջին՝ հինգերորդ ալբոմը ներառում է Համասյանի դաշնամուր, հյնչյունային երգ, ջազ – ռոք և էլեկտրո։ Հայ ժողվրդական երգերից մեկը վերածված է «dubstep» -ի, իսկ մեկ այլը նմանեցված է Sigur Ros –ի աշխատանքներին։ Եվ չնայած որ աշխատանքները չափազանց թանկարժեք են, արդյունքը շատ պարզ և գեղեցիկ են։

«Ես բարդության մեկական շեր էի ավելացնում ալբոմներից յուրաքնաճյուրում։ Շատերը կարող են բարդ երաժշտություն գրել կամ շատ գործիքներով արագ նվագել, սական երաժշտական մասը կայանում է նրանում, որ կարողանաս դա հնչեղ դարձնել» , - ասել է Համասյանը։ Սա անելու համար Տիգրանը շատ հաճախ երգում է՝ նվագելուն զուգահեռ։ Լինում են նաև այն պիսի դեպքոր, որ նա բիթբոքս նվագի իր գործերի հետ։ «Երբ ես սոլո եմ կատարում, ես ինձ չեմ համարում դաշնակահար. Ինձ մտքում այդ պահին ես կիթառահար կամ ջութակահար եմ» - ասել է Տիգրանը։

Վերջին մեկ տարին Տիգրանը մեծապես անցկացրել է Հայաստանում, ինչի պատճառով էլ ավելի է սիրահարվել հայկական ժողովրդական երաժշտությանը։ «ժողովրդական երաժշտությունը արտահայտման առաջին ձևն է։ Այսօր դուք պետք է ինչ –որ հատուկ ունակություն ունենաք՝ երաժիշտ լինելու համար, սակայն առաջ դա այդպես չէր։ Յուրաքանչյուր գործողություն ուներ իրեն հարմար երաժշտությունը. նույնիսկ կանանց աշխատանքի մասին երգեր կան, որոնք նկարագրում են գործի բոլոր մանրուքները։ Երբ գնում էք Հայաստանի շրջաններ, կարողանում էք տեսնել թէ ինչպես են մարդիկ պահի ազդեցության տակ երգում։ Դա ուղղակի հիանալի է, դա նման է երաժշտության ծնունդին նայելուն» ։