Խորհրդարանական կառավարման մոդելն իր մայրամո՞ւտն է ապրում

Բելառուսի լիբերալ–դեմոկրատական կուսակցությունը հանրաքվեի մասին օրինագիծ է ներկայացրել երկրի խորհրդարան, որի ընդունման դեպքում, մի շարք այլ փոփոխությունների հետ մեկտեղ, առաջարկվում է հանրապետության նախագահի լիազորությունները երկարաձգել 2 տարով՝ պաշտոնավարության ժամկետը հասցնելով 7–ի: Կուսակցության ներկայացուցիչներն այս նախաձեռնությունը բացատրել են երկրի քաղաքական համակարգի կայունության անհրաժեշտությամբ և, որքան էլ տարօրինակ հնչի, ժողովրդավարության ու քաղաքացիական հասարակության զարգացման հետագա երաշխավորմամբ:

 

Հատկապես վերջին բացատրությունը բավական զվարճացրել է արևմտյան մամուլին, որում սրանից մի քանի ամիս առաջ Եվրոպայի վերջին բռնապետ որակվող Լուկաշենկոյի նկատմամբ արևմտյան հանկարծակի սերն ու նմանօրինակ նախաձեռնությունների վրա աչք փակելը բացատրում են միայն ու միայն Լուկաշենկոյի՝ ժամանակ առ ժամանակ Կրեմլի կոշտուկները տրորելու կարողությամբ:

 

Գերմանական մամուլը, սակայն, այս ողջ բույլում առանձնանում է լուրի հանդեպ իր լոյալությամբ: Ավելին՝ այստեղ առաջարկում են իրենց իսկ աչքի գերանը, իսկ ավելի կոնկրետ՝ սեփական Սահմանադրությունը նկատել, որով, օրինակ, Մերկելը կարող է երկրի կանցլեր մնալ այնքան ժամանակ, մինչև շունչը փչի...

 

Իսկ որքանո՞վ է Եվրոպայի՛ պարագան ժողովրդավարական՝ հարցնում է DW–ն և ամրագրում, որ ԵՄ երկրներից միայն Ֆրանսիայում է, որ նախագահի լիազորության ժամկետների հստակ սահմանափակման հետ միասին, սահմանափակվում է նաև վարչապետի լիազորության ժամկետը՝ ոչ ավելի, քան ութ տարի: Ինչ վերաբերում է պառլամենտական երկրներին, տվյալ դեպքում՝ Գերմանիային, այստեղ երկրի կառավարման հիմնական պատասխանատու կանցլերին ձայն է տալիս խորհրդարանը, որն սկզբունքորեն կարող է անվերջ պաշտպանել նույն թեկնածուին: Իհարկե, կա նաև քաղաքական մեծամասնության խնդիրը, և, հնարավոր է, նույն քաղաքական ուժը չկարողանա անընդհատ մեծամասնություն կազմել խորհրդարանում, բայց նույն Մերկելի օրինակը ցույց է տալիս, որ ներքին պայմանավորվածությունների արդյունքում նույն մարդը կարող է երկիրը գլխավորել չորրորդ անգամ, ինչպես Մերկելն է պատրաստվում դա անել:

 

Մյուս կողմից էլ՝ DW–ն, իհարկե, չի կարող չընդունել Բելառուսի և Գերմանիայի տարբերությունն այն պարզ պատճառով, որ, օրինակ, 1982–ին կանցլեր Հելմուտ Շմիդտը, ժողովրդական լայն զանգվածների դժգոհության ու քաղաքական ուժերի արձագանքի արդյունքում, զրկվեց իր պաշտոնից կամ՝ նույն բախտին արժանացավ նրան հաջորդած և շուրջ 16 տարի պաշտոնավարած Հելմուտ Կոլը: Առաջինը՝ Սոցիալ–դեմոկրատական կուսակցությունից, երկրորդը՝ Քրիստոնեա–դեմոկրատական միությունից:

 

Ստացվում է՝ որևէ գործչի երկար պաշտոնավարումն իրապես ժողովրդավարական երկրներում, չի կարող և չի հանգեցնո՞ւմ այն իրավիճակին, որում այժմ Բելառուսը, Կենտրոնական Ասիայի և առհասարակ՝ հետսովետական երկրների մեծ մասն են գտնվում: Ի վերջո, որևէ մեկի մտքով անգամ չի անցնի Բատյային Մերկելի հետ համեմատել, նույնիսկ եթե նա կրկնի Հելմուտ Կոլի ռեկորդը և անցնի Օտտո ֆոն Բիսմարկին: Ցանկացած անընդունելի սխալի դեպքում ժողովուրդն անպայման կասի իր խոսքը:

 

DW–ում, սակայն, չեն դադարում համառել. բայց եթե վերջին խոսքի իրավունքն, այսպես, թե այնպես ժողովրդին է վերապահվում, գուցե արժե քննարկել խորհրդարանական կառավարման մոդելի մայրամուտն ու անցնել ուղիղ ժողովրդավարական ընտրություններով ուղեկցվող նախագահական համակարգի՞ն՝ նախագահի պաշտոնավարումը թույլատրելով միայն երկու անգամ:

 

Ճիշտն ասած, այս պահին գոնե, անորոշ է, թե սրան ինչպես կարձագանքի գերմանական քաղաքական միտքը, բայց որ այդ երկրում սկսել են քննարկել այս խնդիրը ավելի ու ավելի բարձր նոտաներով, ակնհայտ է:

 

Համաձայնեք՝ հետաքրքիր կլինի հետևել այդ դեբատին: Հատկապես, եթե այն պրոյեկտենք մեր իրականության վրա, որտեղ, քաղաքական դաշտի ամայացման պայմաններում, իշխող կուսակցությունն ու անձամբ Սերժ Սարգսյանը նպատակահարմար համարեցին անցնել խորհրդարանական հանրապետության…