Դովալի դոկտրինը կամ՝ Հնդկաստանի ակտիվ հակազդեցությունը

Պակիստանի և Հնդկաստանի լարված հարաբերությունները, հնարավոր է, նոր ռազմական բախման առիթ դառնան: Վերջին օրերին կողմերը դարձյալ հայտարարում են փոխադարձ բռնությունների, ընդհուպ՝ խաղաղ բնակչության ու զինվորականության շրջանում առկա զոհերի մասին, և այժմ բոլորն ուշադրությամբ են հետևում զարգացումներին թեկուզ այն պատճառով, որ փաստացի միջուկային տերությունների միջև հետագա ռազմական էսկալացիան ծանր իրավիճակ կստեղծի ողջ աշխարհում: Ընդ որում, խնդրի լուծումը հեշտերից չի լինի, որովհետև հակամարտությունը տարիների արյունալի պատմություն ունի, և վեճի հիմնական առարկան Հնդկաստանի պատմական Ջամմու և Քաշմիր նահանգն է, ինչի առիթով հարևաններն անընդհատ տարածքային պահանջներ են ներկայացնում միմյանց:

 

Ճիշտ է՝ 1972–ին կողմերը ժամանակավոր համաձայնության են եկել՝ Քաշմիրը երկու մասի բաժանելով, սակայն, ժամանակ առ ժամանակ, պակիստանյան կողմը սադրում է իրավիճակը, ասենք՝ ջրային ռեսուրսների համատեղ գործածման և այլ հարցերի հետ կապված, ինքն իրեն ապահովագրելով սաուդիների, Չինաստանի և ԱՄՆ–ի հետ գործընկերությամբ: ԱՄՆ–ից, օրինակ, այս երկիրը տարեկան 3,5 մլրդ դոլար է ստանում՝ որպես ռազմական օգնություն: Չհաշված՝ տարբեր հիմնադրամներով երկիր մտնող գումարները, որոնք ծառայել են ոչ թե տնտեսական զարգացմանն ու այդքան թմբկահարվող «Նոր մետաքսի ճանապարհի» գործարկմանը, այլ իշխող կլանների ամրապնդմանը, քաղաքացիական հասարակության ճնշմանը և նրան ավելի արմատական դարձնելուն:

 

Օրինակ՝ այս ամռանը Պակիստանի արմատական խմբավորումներն անընդհատ սադրանքներ հրահրեցին Քաշմիրը երկու մասի բաժանող շփման գծի երկայնքով, ընդհուպ՝ գողություններ բնակչության շրջանում, բռնաբարություններ, և հնդկական կողմը, սեպտեմբերի 29–ին, հատուկ ծառայություններից կազմված դեսանտ իջեցրեց Քաշմիրի պակիստանյան կողմում: Արդյունքում մոտ չորս տասնյակ գրոհայիններ սպանվեցին՝ Ջեյշ–է–Մուհամմեդ, Լաշքար–է–Թոիբա, Հիզբ–ուլ–Մուջահեդի ահաբեկչական խմբավորումներից, որոնց ճամբարներում, պարզվեց, պակիստանյան բանակի սպաներ էլ էին ծառայում:

 

Վերջիններիս սպանությունն առիթ դարձավ, որ իսլամիստները գնդակոծեն սահմանը՝ իրենց հերթին սպանելով ու գերեվարելով հնդիկ սահմանապահներին, իսկ վարչապետ Նավազ Շարիֆն այդ ընթացքում անձա՛մբ էր թշնամական քարոզչություն իրականացնում՝ աշխարհին համոզելով, թե իրենք կապ չունեն գրոհայինների հետ, միայն անթաքույց բռնության են պատասխանել և այլն: Վերոնշյալ ահաբեկչական խմբավորումներն էլ այս կամ այն կերպ հաղորդում էին, թե, այսպես կոչված, իրենց ամառային գործողությունները պայմանավորված են եղել պակիստանյան Չե Գեվարայի՝ Բուրհան Վանի սպանության վրեժով, որ երիտասարդների կուռքն էր և Քաշմիրի լիակատար ազատագրման պակիստանյան դեմքը:

 

Այս իրավիճակում միջազգային հանրությունն անկարող էր չարձագանքել կատարվածին: Նախ՝ ԱՄՆ–ում քննադատություն հնչեց վարչակազմի դեմ՝ փաստացի ահաբեկչական իշխանություններին սատարելու համար, այնուհետ, ՄԱԿ–ի 71–րդ գագաթնաժողովում, Հնդկաստանի արտգործնախարար Սուշմա Սվարաջը խիստ քննադատությամբ հանդես եկավ Պակիստանի և ձկան պես լուռ մնացող ներկաների նկատմամբ` պահանջելով հստակ միջոցներ ձեռք առնել այդ երկրի հանդեպ: Վարչապետ Մոդին բաց տեքստով հայտարարեց, թե կվերանայի Ինդայի ջրերի համատեղ գործածման պայմանագիրը, կհրաժարվի տնտեսական համագործակցությունից, ինչն, իհարկե, աղետ կնշանակի Պակիստանի համար, և հայտարարեց, թե չեն մասնակցի իրենց իսկ հիմնած Հարավ–ասիական տարածաշրջանային համագործակցության գագաթնաժողովին, ինչն աննախադեպ էր:

 

Ստացվում է՝ Պակիստանին այլ ելք չի մնում, քան դարձյալ լոկալ սադրանքներ հրահրել, ինչպես վերջին օրերին, որովհետև հրաշալի գիտակցում է՝ եկել են նոր ժամանակներ. պերճախոս Մոդիի կողքին անվտանգության խորհրդական և հնդկական հետախուզության լեգենդ Աջիփ Դովալն է, որն անընդհատ զիջման քաղաքականությունը փոխարինել է ակտիվ հակազդեցութամբ և ի վիճակի է բացահայտել Իսլամաբադի և ահաբեկչության միջև առկա կապերը: Ողջ Հնդկաստանն է ողջունել, այսպես կոչված, Դովալի դոկտրինը, թեպետ ինքը նախընտրում է ակտիվ հակազդեցություն եզրը:

 

Հակազդեցությունը՝ հակազդեցություն, բայց թե ինչպես կավարտվի այս ամենը, եթե հաշվի առնենք, որ երկուսն էլ միջուկային տերություններ են՝ դժվար է ասել: Ամեն դեպքում, հնդկական կողմը հույս ունի, որ Թրամփի վարչակազմը կդադարի պաշտպանել Պակիստանին, իսկ թե ինչ դիրքորոշում կորդեգրի Չինաստանը, որն ուշի ուշով հետևում էր սեպտեմբերյան Ինդրա–2016 ռուս–հնդկական զորավարժություններին, անորոշ է…