Յուրաքանչյուր գործարար պետք է իր թիկունքին զգա պետության աջակցությունը

Հոկտեմբեր ամսվա սոցիալ–տնտեսական վիճակը բնութագրող ցուցանիշների հրապարակումը հերթական անգամ արդարացրեց այն վատատեսական սպասումները, որոնք սկիզբ էին առել դեռևս հուլիսից, երբ հրապարակվեց հունվար–հուլիսի հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշները: Այն ժամանակ, արդեն որոշակի կասկածներ կային, որ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի անկման միտումը այսուհետ կշարունակվի:

 

Եվ ահա տասը ամիսների ընթացքում տնտեսության ակտիվությունն աճել է ընդամենը 0,4%–ով կամ գրեթե զրոյական ցուցանիշով: Եթե նոյեմբերը նույնպես շարունակվեց այս տեմպերով (հիշեցնենք, որ հոկտեմբերին սեպտեմբերի նկատմամբ տնտեսության ակտիվության անկումը կազմել է 18,7%), ապա 2010 թ.–ից հետո առաջին անգամ կհատենք բացասական տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի հոգեբանական շեմը: Կարելի է ասել, տնտեսության գրեթե բոլոր ճյուղերում (բացառությամբ ծառայությունների և արդյունաբերության ոլորտների երկու–երեք ենթաճյուղերի) անկման կամ ճահճացման միտումներ են դրսևորվում և անհրաժեշտ են արագ «շոգային թերապիայի» միջոցառումներ:

 

Հոկտեմբերի վերջի դրությամբ վարչապետության նույնիսկ երկու ամիսը չպաշտոնավարած վարչապետին ստեղծված վիճակի համար մեղադրելը անշուշտ անիմաստ է: Հակված չեմ նաև կարծելու, թե նոյեմբերի ցուցանիշները ավելի լավը կլինեն: Սահմանին «ինվոյսների» կիրառումը, գազի և էլեկտրաէներգիայի սակագների իջեցումը, ինչպես նաև առևտրային բանկերի կողմից վարկերի տոկոսադրույքների իջեցման մտադրությունները, իհարկե, դրական են ընկալվում գործարար աշխարհի կողմից, սակայն միայն այս քայլերով արագ և էական արդյունքների չենք հասնելու:

Մեր տնտեսության հիվանդությունները շատ հին են և այնքան բազմաթիվ, որ դրանց բուժումը կարճ ժամանակում և միայն վարչապետի անձով պայմանավորված չեն, սա պետք է լավ հասկանանք: Որքան հիվանդությունները հին են, այնքան դրանց բուժումը երկարատև է:

 

Կարեն Կարապետյանը, ստեղծված նախառեցեսիոն իրավիճակի համար անշուշտ հարկաբյուջետային քաղաքականության, ինչպես նաև Կենտրոնական բանկի հետ դրամավարկային քաղաքականության նորացված մոտեցումներ կկիրառի: Հուսով եմ, որ կվերանայվի հատկապես հարկային քաղաքականության մոտեցումները փոքր և միջին բիզնեսի համար: Լուրջ լուծումներ պետք է տրվեն վարկային բեռի տակ գտնվող գյուղացիական տնտեսությունների խնդիրների հանգուցալուծման համար: Նաև զուգահեռաբար դատական և ընդհանրապես արդարադատության համակարգում «հակավիրուսային» մաքրման և առողջացման ծրագրեր պետք է գործարկվեն, այլապես տնտեսական բլոկում տեղի ունեցող գործընթացները անարդյունավետ կլինեն:

 

Թեև նրա թիմի կողմից շատ են կարևորվում տնտեսության զարգացման մարտավարական և ռազմավարական ծրագրերը, սակայն պետք են նաև գործառնական (օպերատիվ) նշանակության ակտիվ և ռեակտիվ արդյունավետ քայլեր: Այսպիսի հաջող նախադեպերը կարող են լուրջ վստահություն ստեղծել և տնտեսության վերականգնման համար կրկին լուրջ հիմքեր ստեղծել:

 

Այսպես, նախորդ և այս շաբաթների ընթացքում ի հայտ եկան երկու խնդիրներ, որոնք շտապ հակազդեցության անհրաժեշտություն ունեն: Դա գարեջրի ոլորտում ՏՄՊՊՀ–ի կողմից «Երևան Գարեջուր» և «Գյումրի գարեջուր» ընկերությունների հանդեպ հարուցված վարչական վարույթների արդյունքներն էին: Միգուցե, գարեջրի ոլորտում ուժեղ մրցակցային պայմաններում գտնվող այս ընկերությունները գերիշխող դիրք ունեն (որը դեռ պետք է հիմնավորվի հանձնաժողովի կողմից) և ըստ օրենքի պահանջի, կարող են ՏՄՊՊՀ–ի կողմից ենթարկվել ստուգումների` գերիշխող դիրքը չարաշահելու և այլ մեղադրանքներով, սակայն արդյոք այդքան հրատապ էր, մեր տնտեսության իսկական մենաշնորհային ոլորտները թողած, արդյունաբերության քիչ թե շատ առողջ աշխատող ճյուղի սուբյեկտներին ենթարկել ճնշումների: Համենայն դեպս այդ երկու ընկերություններն էլ որոշակի կողմնակալ միտումներ են տեսնում հանձնաժողովի գործելաոճում և ընդհանրապես հանձնաժողովի գործունեության արդյունավետությունը ևս պետք է գնահատման ենթարկվի:

 

Այսպիսի իրավիճակներում, երբ ցանկացած տնտեսվարող, անկախ մասշտաբներից, զգա իր մեջքին պետության աջակցությունը, ապա դա կարող է ավելի հզոր խթան լինել տնտեսության համար, քան բոլոր տեսակի հայեցակարգերը կամ քաղաքականությունները միասին վերցրած: