ՀՀԿ–ն կուսակցական ֆունկցիոներների համակարգ է

Մեր հյուրն է քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանը.

– Պարոն Բոզոյան, վարչապետ Կարեն Կարապետյանը անդամագրվել է Հայաստանի հանրապետական կուսակցությանը: Ինչպե՞ս եք նրա այդ քայլը մեկնաբանում:

– Խաղի տրամաբանությունը հանգեցրեց նրան, որ նա, որպես գործող վարչապետ, բնականաբար չէր կարող քաղաքական դաշտից դուրս մնալ երկար ժամանակ: Այս քայլով նա կփորձի նույն հանրապետական կուսակցությունում իր դիրքերն ուժեղացնել:

– Վարչապետը հայտարարեց, որ հանրապետական կուսակցությունն ուզում է փոխվել, քանի որ երկրի առջև ծառացած են անվտանգության լուրջ խնդիրներ: Կհաջողվի՞:

– Խորհրդային Միության ժամանակ, երբ փորձեցին վերափոխել կոմկուսը, չստացվեց: Իսկ Չինաստանում դա հաջողվեց ինչ–որ ձևով: Մեր երկրում այսօր հանրապետականի վարկանիշը խայտառակ ցածր է: 16 տարի անց նրա կառավարումից հետո, մարդիկ խիստ հիասթափված են, և շատ դժվար կլինի փոխել կուսակցությունը: Անգամ կասկածում եմ` ընդհանրապես հնարավոր կլինի՞ ինչ–որ բան անել, թե` ոչ:

– Իսկ Կարեն Կարապետյանը կունենա՞ այն քաղաքական կամքը, որպեսզի գնա փոփոխությունների ճանապարհով:

– Ես դժվարանում եմ այդ հարցին պատասխանել: Բայց մի բան կարող եմ ասել` առաջին այն քայլերը, որ նա փորձեց անել զուտ տնտեսական իմաստով, հուսադրող էին: Թե ինչ շարունակություն կունենա դա, պարզ չէ: Բայց մի բան հստակ է` եթե որոշել է մտնել կուսակցության մեջ, կփորձի նաև իր դիրքերն ամրապնդել այդ կառույցում, որպեսզի շարունակի իր գիծը: Կհաջողվի՞` ցույց կտա ժամանակը:

– Բայց այդ կուսակցության մեջ են օլիգարխները, մենաշնորհատերերը: Պարադոքս չկա՞: Դիմադրության չի՞ հանդիպի:

– Ես չեմ կարող այդ հարցի պատասխանը տալ: Բայց հավանականությունը, որ կկարողանա փոխել, շատ մեծ չէ: Սակայն, եթե հաշվի առնենք, որ երկրի վիճակն է բավականին բարդ, ապա օբյեկտիվորեն պետք է սպասենք նաև հակառակ կողմի առաջարկին. իսկ ի՞նչ են առաջարկելու օլիգարխները: Նրանք առաջարկ չունեն:

Սա հիշեցնում է այն ժամանակները, երբ Գորբաչովը քայլեր էր անում, կոմկուսի ներկայցուցիչները դժգոհ էին, բայց իրենք էլ ոչ մի առաջարկ չունեին: Այլ հարց է, որ Գորբաչովին չհաջողվեց կուսակցությունը վերափոխել, ու վերջնարդյունքում պետությունը փլուզվեց: Բայց, ինչպես վերևում ասացի, նույնը հաջողվեց Չինաստանում: Այնպես որ, երկրներ կան որ հաջողվում է, երկրներ կան չի հաջողվում: 

Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա առավել բարդ է: Որովհետև Հայաստանը, ասենք, ի տարբերություն ԽՍՀՄ–ի և Չինաստանի, խիստ ավտորիտար երկիր չէ: Կա խոսքի ազատություն, մարդիկ կարողանում են տարբեր աղբյուրներից ինֆորմացիա ստանալ: Նման պայմաններում խիստ վարկաբեկված կառույցը վերափոխելը շատ դժվար է:

– Իսկ սա կարո՞ղ է քաղաքական ինքնասպանություն լինել վարչապետի համար:

– Անշուշտ, այսօր վարչապետի վարկանիշը շատ բարձր է: Բայց երբ կուսակցության մեջ մտնելու որոշում կայացրեց, կնվազի: Սակայն վարկանիշի նվազումը կփոխհատուցվի, եթե կարողանա այդ կուսակցության մեջ իր դիրքերն ամրապնդել և նրա միջոցով որոշակի խնդիրներ լուծել: Սա, իհարկե, բավականին բարդ խնդիր է, որը տեխնոլոգիական իմաստով լուրջ քաղաքական լուծումներ է պահանջում: Նաև ժամանակ է հարկավոր դրա համար:

– Սրանով երկրում միակուսակցական համակարգը առավել չի՞ ամրապնդվում:

– Այսօր իսկ Հայաստանում միակուսակցական համակարգ է: Փաստորեն այն առայսօր միակ կառավարման մոդելն է մեր երկրում, և որը, ցավոք, իրեն չի արդարացնում: Բայց այնպես չէ, որ աշխարհում միակուսակցական համակարգի դրական փորձ չկա: Օրինակ, հետպատերազմյան Ճապոնիայում 60 տարի կառավարում էր մեկ կուսակցություն, և հրաշալի զարգացում ապրեց այդ երկիրը: Կամ Իտալիայում նույն կուսակցությունը 45 տարի հաջողությամբ կառավարեց: Եվ այսպես կարող ենք էլի թվարկել: 

Այսօր Հայաստանի ինտելեկտուալ խավը հանրապետական կուսակցության մեջ չէ: Ավելին` այս կուսակցությունն իրենից ներկայացնում է կուսակցական ֆունկցիոներների մի համակարգ, ուր չկան հասարակության մեջ հեղինակություն վայելող խարիզմատիկ դեմքեր: 

Այնպես որ այս պրոբլեմը կա. ուզած–չուզած Կարեն Կարապետյանը կբախվի այս պրոբլեմին:

Հեղինե Սազանդարյան