Բաքուն դժգոհ է Օլանդից` Ֆրանսիան միջնորդ է խաղում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Սերժ Սարգսյանի Փարիզ այցին հաջորդեց Ադրբեջանի նախագահի այցը: Թեև այցերը նվիրված էին երկու երկրների ու Ֆրանսիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 25–ամյակներին, բայց թիրախում ղարաբաղյան հարցն էր: Ուշագրավ է, որ վերջին մեկ–երկու ամսում ղարաբաղյան հարցի վերաբերյալ Փարիզից հնչած հայտարարություններն իրենց շեշտադրումներով փոքր–ինչ տարբերվում են միմյանցից:

Ավելի վաղ, հայկական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների հետ ընթրիքի ժամանակ Ֆրանսիայի նախագահ Օլանդը հայտարարել էր, որ հակամարտության կարգավորման սկզբունքները «պետք է հիմնվեն Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի վրա»: Սա բուռն արձագանք էր գտել Բաքվում: Այնուհետ Փարիզում ընդունելով Սերժ Սարգսյանին, Օլանդն առաջարկել էր «մշակել մեխանիզմ, որը թույլ կտա իրականացնել մշտադիտարկում ու կանխարգելում, իսկ խաղաղության դեմ ուղղված գործողությունների դեպքում հնարավոր են նաև պատժամիջոցներ»: Իսկ երեկ ընդունելով արդեն Ադրբեջանի նախագահին, Օլանդը նշել է. «Ֆրանսիան Ռուսաստանի ու ԱՄՆ–ի հետ միասին շարունակում է միջնորդական ջանքերը` ուղղված հակամարտության լուծմանը: Այդ ջանքերը հիմնված են ռազմական ուժի չկիրառման, տարածքային ամբողջականության պահպանման և ինքնորոշման իրավունքի վրա: Այդ շրջանակներում Ֆրանսիան պատրաստ է ցուցաբերել ցանկացած աջակցություն»: Փաստորեն այս անգամ Օլանդը հետքայլ է անում իր նախկին` հայկական կազմակերպությունների հետ հանդիպման ընթացքում արած հայտարարություններից ու կրկին հակամարտության կարգավորման հիմք համարում երկու սկզբունքները` տարածքային ամբողջականությունն ու ինքնորոշման իրավունքը:

Օլանդը նաև հայտարարել է. «Մենք խոսել ենք և համաձայնել, որ ստատուս–քվոն անընդունելի է: Գոյություն ունեն մեծ ռիսկեր, ու մենք ականատես դարձանք անցած տարի ապրիլին տեղի ունեցած միջադեպերին: Որպես Մինսկի ԵԱՀԿ խմբի համանախագահ` մենք ցանկանում ենք, որ մյուս համանախագահներն իրենց ներդրումն ունենան այդ գործընթացում: Մենք համարում ենք, որ չափանիշները հայտնի են և որ կարելի է գտնել երկար տարիներ ձգվող այդ հակամարտության խաղաղ լուծումը»: Այսպիսով, Օլանդը շեշտը դնում է «հայտնի չափանիշների» վրա: Իսկ դրանք ոչ այլ ինչ են, եթե ոչ Մադրիդյան սկզբունքներն ու Վիեննայի ու Սանկտ Պետերբուրգի համաձայնությունները:

Բայց ուշագրավ է, որ այս ամենով հանդերձ Բաքվում այնքան էլ ոգևորված չեն Ալիևի` Փարիզ այցով: Պատահական չէ, որ Ալիևի այցից անմիջապես հետո այդ երկրի ԱԳՆ–ն որոշեց կրկին մեղադրել «միջազգային հանրությանը ԼՂ հակամարտության կարգավորման հարցում երկակի ստանդարտներ կիրառելու մեջ»:

Բաքվից հնչեցին նաև փորձագիտական կարծիքներ: «Ֆրանսիան չունի լծակներ` օգնելու կարգավորել հակամարտությունը: Օլանդի այն հայտարարությունը, թե իբր Ֆրանսիայի համար ստատուս–քվոն անընդունելի է, ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ միջնորդական խաղ»,– ասել է ադրբեջանցի քաղաքագետ Զարդուշտ Ալիզադեն:

Ըստ նրա` հակամարտության լուծումը կախված է Ռուսաստանից: «Հենց Մոսկվան պետք է ակտիվորեն ազդի Հայաստանի վրա, որպեսզի Երևանը վերադառնա իրավական դաշտ: Բայց, ցավոք, Ռուսաստանը դեռևս չի ցանկանում օգնել հակամարտության կարգավորմանը»,– ասել է քաղաքագետը:

Իրավական դաշտ ասելով` ադրբեջանցի քաղաքագետը, ըստ ամենայնի, նորից հիշել է ՄԱԿ ԱԽ բանաձևերը: Իսկ որ ռուսական կողմը գոնե այս պահին պնդում է այն, ինչ մյուս համանախագահները՝ փաստ է: Վերջինը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ռուսաստանցի համանախագահ Իգոր Պոպովը հակամարտության կողմերին կոչ արեց կատարել Վիեննայի ու Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունները:

Ռուսաստանի դիրքորոշման առումով, անշուշտ, կարևոր է Սարգսյան–Պուտին երեկ կայացած հանդիպումը: Թե կողմերը վարագույրից այն կողմ ինչ կպայմանավորվեն և ինչպես կընթանա կարգավորման պրոցեսը՝ կերևա հաջորդիվ:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: