Ереван, 20.Ноябрь.2026,
00
:
00
ВАЖНО

13 գյուտարարներ, որոնք զոհ են գնացել իրենց հայտնագործություններին

ФОТО

Մարդկային ուղեղի մեջ կա մի արմատացած բան, որը հաճախ մեզ ստիպում է ռիսկի գնալ և անել այնպիսի բաներ, որոնք ամբողջովին կփոխեն աշխարհը։ Քաղաքակրթության զարգացման ընթացքում տասնյակ հազարավոր հայտնագործություններ են կատարվել, որոնք երբեմն գերազանցել են հեղինակների սպասումները, մինչդեռ դրանցից շատերն էլ ձախողվել են։ Ահա այն 13 գյուտարարները, ովքեր զոհ են գնացել իրենց իսկ կատարած հայտնագործություններին։Image result for 20 inventions killed the inventors

13. Թոմաս Էնդրյուն Տիտանիկի գլխավոր ճարտարապետն էր, ում վստահված էր նավի առաջին ճամփորդության ղեկավարումը։ Էնդրյուն լավ գիտեր, որ նավը կարող է շատ խոցելի լինել սառցաջրերում, և Տիտանիկի համար ի սկզբանե երկակի հաստությամբ պատեր էր նախագծել՝ զինված, 20-ի փոխարեն, 46 փրկանավերով։ Ֆինանսական միջոցների սղության պատճառով նրա առաջարկած նախագիծը մերժվել էր։ Իսկ երբ 1912-ի ապրիլի 15-ին Տիտանիկը բախվեց սառցաբեկորին, Էնդրյուն հերոսաբար օգնում էր մարդկանց փրկանավերով արագ հեռանալ։ Նրան վերջին անգամ տեսել էին ծխելու համար նախատեսված սենյակում` արցունքները սրբելիս։ Թոմաս Էնդրյույի մարմինն այդպես էլ չհաջողվեց գտնել։

Image result for thomas andrews

12. Վիլիամ Բուլոքին է պատկանում մամուլի տպագրության սարքերի հայտնագործությունը։ Երբ նրանք հսկայական տպիչներ էին տեղադրում Philadelphia Public Ledger թերթի համար, Բուլլոքը փորձեց ոտքով պահել ճախարակի պարանը, սակայն շարժման ընթացքում սարքն ուղղակի փշրեց նրա ոտքը։ Արդյունքում նրա մոտ զարգացավ գանգրենա հիվանդությունը, որի պատճառով պետք էր նրա ոտքն անդամահատել։ 1867-ի ապրիլի 12-ին՝ վիրահատության ընթացքում Բուլլոքի մոտ առաջացան բազմաթիվ բարդություններ, որոնք հանգեցրին մահվան։William bullock inventor portrait.jpg

11. Ֆրենսիս Էդգար Սթեյնլին հայտնագործել է լուսանկարչական չորամանները, որոնք հետագայում վաճառեց Իսթմեն-Կոդակի սեփականատիրոջը՝ Ջորջ Իսթմենին։ Ստացված գումարով Սթեյնլին հիմնեց «Stanley Motor Carriage Company»-ն և զարգացրեց գոլորշիով աշխատող «Stainley Steemers» մեքենաների արդյունաբերությունը։ Երբ 1918 թվականի հուլիսի 13-ին Ֆրենսիս Սթեյնլին փորձարկում էր իր «Steemers»-ը, պարզվեց, որ նա մոռացել է տարածքի կենդանիների մի մասին հեռացնել այդտեղից։ Փորձարկման ընթացքում կենդանիներին չբախվելու համար նա թեքեց մեքենայի ղեկն այլ կողմ, բախվեց փայտերի կույտին և մահացավ։

Image result for Francis Edgar Stanley

10. Ֆրանսիացի Ժան-Ֆրանսուա Պիլեթրը դը Ռոզիեն քիմիայի և ֆիզիկայի ուսուցիչ էր, բայց միաժամանակ նա ավիացիայի իրական նախահայրն է։ 1783-ին Ռոզիեն առաջին անգամ օդապարիկով թռիչք կատարեց։ Բացի այդ՝ նա նաև առաջինն էր, ով փորձեց ջրածինն օգտագործել որպես վառելիք՝ այն հավաքելով բերանի մեջ, ապա փչելով այրվող կրակի վրա։ Մազերն ու հոնքերը կորցնելուց հետո նա հասկացավ, որ ջրածինը բավականին անկայուն և շուտ ցնդող նյութ է (այս փաստն ավելի ուշ հաստատեցին Հինդերբուգի հեղինակները)։ Իսկ 1785 թվականի հուլիսի 15-ին դը Ռոզիեն փորձեց իր օդապարիկով կտրել-անցնել Լա Մանշի նեղուցը։ Օդապարիկը վթարի ենթարկվեց, իսկ Ռոզիեն ու բոլոր ուղևորները զոհվեցին։

Pilatre de Rozier.jpg

9. Ամերիկացի Լուիս Սլոթինը միջուկային ֆիզիկայի մասնագետ էր, ով նաև աշխատել է Մանհաթանի նախագծի վրա։ Պատերազմից հետո նա դեռևս շարունակում էր փորձարկումներ անել պլուտոնիումով, իսկ փորձերից մեկի ժամանակ նյութերի տրոհման պատճառով ռեակցիա առաջացավ, ինչն էլ առաջացրեց ռադիացիոն ալիքների պոռթկում։ Մինչ մյուսներն արդեն բարձրացել էին մոտակա բլուրները, Սլոթինը, գիտակցելով պայթյունի լրջությունը, հերոսաբար ծածկեց այն իր իսկ մարմնով։ Նա մահացավ պատահարից երկու շաբաթ անց՝ 1946 թվականի մայիսի 30-ին։

8. Աշխարհում առաջին մոտոցիկլետը ստեղծել է Սիլվեսթեր Ռոփերը, ով իր ստեղծածն անվանում էր վելոցիպեդ։ Այն նման էր սովորական հեծանիվի, սակայն աշխատում էր շոգեշարժիչով։ 1896 թվականի հունիս 1-ին Ռոփերն այն փորձարկում էր հեծանվուղիներից մեկում՝ վարելով 65 կմ/ժ արագությամբ։ Նա հանկարծ ընկավ մոտոցիկլետից ու մահացավ։ Դիահերձումից հետո պարզ դարձավ, որ նա մահացել է սրտի կաթվածից, սակայն այդպես էլ չհաջողվեց իմանալ՝ նա ընկավ սրտի կաթվածի պատճառո՞վ, թե՞ ընկնելու արդյունքում կաթվածահար եղավ։ Ի դեպ՝ այդ ժամանակ նա 72 տարեկան էր։

7. Մարի Քյուրին լեհ քիմիկոս և ֆիզիկոս էր, ով երկու անգամ ստացել է Նոբելյան մրցանակ։ Բացի ճառագայթման տեսության և երկու քիմիական տարրերի բացահայտման հեղինակը լինելուց՝ նրան է պատկանում նաև ռենտգենային սարքերի գյուտը։ Քյուրին մահացել է 1934 թվականի հուլիսի 14-ին՝ ապլաստիկ սակավարյունությունից։ Հիվանդությունն առաջացել էր ճառագայթային ալիքների տակ գտնվելու պատճառով, իսկ նա իր մոտ պլուտոնիումի փորձանոթներ պահելու սովորություն ուներ։ Հիշեցնենք, որ պլուտոնիումը ռադիոակտիվ մետաղ է։

Image result for Marie Curie

6. Աուրել Վլայկուն ռումինացի գյուտարար է և իր ստեղծած «Վլայկու WR I, II, III» ինքնաթիռների փորձարկողը։ Նա կարողացել է գրանցել բազմաթիվ հաջողություններ, այդ թվում՝ կատարեով ամենաբարձր, ամենարերկար և ամենաարագ թռիչքները։ 1913-ի սեպտեմբերի 13-ին, երբ փորձում էր Կարպատյան լեռների վրայով անցնել ու գերազանցել իր նախկին ամենաբարձր թռիչքը, Վայկուի բախտն այլևս չբերեց։ Վթարի պատճառը չհաջողվեց պարզել ու այդպես էլ մնաց անհայտ։

Related image

5. Հորեյս Լոսոն Հանլին ստեղծել է ժամանակակից սուզանավերի նախատիպը։ Սուզանավի առաջին նմուշը փորձարկելիս 7 ծովագնացներ փակված էին մնացել սուզանավի մեջ և մահացել։ Ավելի ուշ Հանլին ներկայացրեց իր նոր, բարելավված սուզանավը, որի փորձարկողների ղեկավարն արդեն անձամբ ինքն էր։ 1863 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Հյուսիսային Կարոլինայի ծովափերից մեկում Հանլին փորձարկեց իր նոր սուզանավը, որը կրկին շրջվեց, իսկ անձնակազմի բոլոր անդամները զոհվեցին՝ ներառյալ Հանլին։

Related image

4. Ալեքսանդր Բոգդանովը ռուս բժիշկ, գրող և քաղաքական գործիչ էր, ով հայտնաբերել է արյան խմբերը։ Բոլշևիկյան հեղափոխության ժամանակ նրան բանտ նետեցին, սակայն նա կարողացավ փրկվել և վերադառնալ բժշկության ոլորտ, ուր խորացավ արյան հետազոտության մեջ։ Ավելի ուշ Բոգդանը հիմնեց Հերմատոլոգիայի ինստիտուտ և համոզված էր, որ արյան փոխներարկումը կարող է լինել բնակչության երիտասարդացման բանալին։ Իր համոզմունքներն ապացուցելու համար նա որոշեց դառնալ դոնոր և իր արյունը փոխներարկելով տուբերկուլյոզով ու մալարիայով հիվանդ անձին՝ իր իսկ մարմնին ներարկեց այդ անձի արյունը։ Երկու օր հետո նա մահացավ, բայց հիվանդը սկսեց քիչ-քիչ ապաքինվել։ Հետո պարզվեց, որ նրանց արյան խմբերը չէին համապատասխանում։

Image result for Alexander Bogdanov

3. Աբու Նասր Իսմալի իբն Համմադ ա-Ջավհարին մահացել է մեր թվարկության 1008 թվականին, այժմյան Իրաքում գտնվող Նիշապուր քաղաքում։ Նա մուսուլման հոգևորական, գիտնական ու մի փոքր էլ գյուտարար էր։ Թռչել կարողանալու ցանկությունը նրան այնքան էր հրապուրել, որ որոշեց պատրաստել փետուրներով պատված փայտյա թևեր։ Դրանք իր մեջքին ամրացնելուց հետո նա ցատկեց մզկիթի տանիքից՝ հուսալով, որ իր պատրաստած թևերն իրեն չեն դավաճանի։ Փորձն անհաջող էր, սակայն ի հիշատակ մարդկությանը հայտնի առաջին նմանատիպ փորձի՝ մզկիթի պատին նկարեցին Աբուի որմնանկարը։

Related image

2. Չինացի Վան-Հուն ապրել է 16-րդ դարում։ Ոմանք ասում են, որ նրա մասին տեղեկությունները ստույգ չեն, ոմանք էլ, թե ճշմարիտ են, բայց մի բան կարելի հստակ ասել. նա լեգենդ է։ Վան-Հուն փորձել է ինքն իրեն ուղարկել Լուսին. սկզբում 47 հրթիռ է ամրացրել աթոռի վրա, ապա նստել դրա վրա և միաժամանակ վառել բոլոր հրթիռները։ Բնականաբար, մեծ աղմուկ է բարձրացել, և ասում են՝ երբ ծուխն անցավ, Վան-Հուն ու իր աթոռն անհետացել էին։

Image result for Wan-Hu

1. Ֆրանց Ռայնշելթը հայտնի է որպես «թռչող դերձակ», ով պարաշյուտ-վերարկուների հեղինակն է։ Իր ստեղծածի գործելիությունն պացուցելու համար նա խաբեց Էյֆելյան աշտարակի պահակներին, որպեսզի կարողանա ցուցադրել իր հնարքը։ 1912 թվականի փետրվարի 4-ին Ֆրանցը կազմակերպել էլ մի մեծ միջոցառում՝ հրավիրելով նաև մամուլի ներկայացուցիչներին, որպեսզի բոլորն ականատես լինեն իր թռիչքին։ Ֆրանցը ցատկեց հարթակի վրայից, իսկ ձգողականության ուժն, այնուամենայնիվ, գործեց։ Նրա թռիչքը հասցրել են տեսանկարահանել, և այն այժմ հասանելի է Youtube-ում:

Ucom и Impact Hub Yerevan подвели итоги третьего этапа программы по развитию зелёного предпринимательстваIDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак Карапетян Европейский курс Армении между обещаниями и обязательствами При поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарии IDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностей Скидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летия Предварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак Карапетян Центр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресу Демократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничестве Оформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводов Ucom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектронике IDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологий IDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валюты Цифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке Ucom Ucom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природе