Ереван, 01.Июнь.2026,
00
:
00
ВАЖНО


Գենդերային խնդիրները լուրջ մարտահրավեր են

АНАЛИТИКА
Գենդեր եզրույթը համաշխարհային մշակութային դիսկուրսի անբաժանելի մասն է հանդիսանում։ Ժամանակակից գիտությունը գենդերը (անգլ.` gender, լատ.` Genus – սեռ), սահմանում է ոչ թե որպես կենսաբանական առանձնահատկություն և դրանից բխող սոցիալապես ամրագրված վարքականոն, այլ իբրև պայմանական, գաղափարական հասկացություն, որում ներառված են տվյալ սոցիումի պատկերացումներն այն մասին, թե ինչ է նշանակում կին կամ տղամարդ լինել տվյալ մշակույթում։ Այսպիսով, գենդերն այլևս ոչ թե բնածին, այլ ձեռքբերովի ինքնություն, կողմնորոշում է համարվում՝ «կին կամ տղամարդ չեն ծնվում, կին կամ տղամարդ դառնում են» բացատրությամբ: Եվ այս շրջանակում, գոնե Արևմուտքում, անհատն ընկալվում է որպես իր հասարակության կամ մշակույթի ներսում զարգացող անհատականություն, որը սոցիալականացման գործընթացի արդյունքում և սեփական ընտրությամբ է կայանում որպես կին կամ տղամարդ՝ գենդերային հավասարությունը դիտարկելով նախ և առաջ որպես հնարավորությունների հավասարություն:
 
Իհարկե, կարող ենք ասել, որ այս դիսկուրսը Հայաստանի պատրիարխիալ հասարակության պարագայում կեղծ օրակարգ է: Սակայն, աշխարհում ընթացող գլոբալ փոփոխություններն ու հատկապես նրանք, որոնք անմիջականորեն են կապված անձնական կյանքի, ընտանիքի, միջանձնային հարաբերությունների հետ, չեն կարող մեզ չառնչվել: Մանավանդ որ մեր պատկերացումները նույնպես ինչպես մեր, այնպես էլ մեզ շրջապատող աշխարհի և մարդկանց մասին նույնպես գլոբալ փոփոխությունների են ենթարկվում ամենատարբեր մշակութային խաչմերուկների ներգործությամբ։ Ու թեպետ մեզանում փոփոխությունները տեղի են ունենում ոչ հավասարաչափ և, սովորաբար, դիմադրության են հանդիպում, միևնույն է, չենք կարող հայտարարել, թե մեր հանրությունը եթե ոչ այսօր, գոնե վաղը ստիպված չի լինելու պատասխանել բոլոր այն հարցերին, որ համաշխարհային մակարդակով են առկա հիշյալ տիրույթում:
 
 
Լավ է դա, թե վատ՝ այլ խնդիր է (ինձ համար, օրինակ, գենդեր հասկացությունը բացառապես իր կենսաբանական առանձնահատկությամբ է ներկայանում, թեպետ՝ ոչ հոմոֆոբ եմ, ոչ էլ հերքում եմ գենդերային իրավահավասարության սկզբունքը հանրության ներսում): Բայց փաստը մնում է փաստ, որ այն, ինչ այսօր, դիցուք, Լոնդոնում է պատահում, վաղը կարող է նաև մեր առջև կանգնել՝ ստիպելով պատասխան գտնել դրանց համար:
 
 
Բրիտանական Highgate և մի շարք այլ դպրոցներում, օրինակ, տնօրենները հայտարարել են, թե գնալով ավելի շատ աշակերտներ են սկսել կասկածել իրենց գենդերային պատկանելության հարցում և, այդ նկատառումից ելնելով, տնօրենները որոշել են դպրոցներում ոչ միայն աղջիկների ու տղաների զուգարանները, խմբակներն ընդհանուր դարձնել, այլև դպրոցական համազգեստը: Այլ կերպ ասած՝ իրենց աղջիկ զգացող կամ նման կասկածներ ունեցող տղաներն այսուհետ կարող են դպրոցական տաբատի ու վերնաշապիկի փոխարեն կիսաշրջազգեստ/աղջկական վերնաշապիկներ/կոշիկներ կրել, երկարացնել մազերը, հյուսել դրանք և այլն, աղջիկներն էլ կարող են հակառակն ընտրել: Highgate–ի տնօրեն Աամ Փեթիթը հայտարարել է, թե աշակերտներն իրե՛նք են խնդրել նման փոփոխություններ, որովհետև նրանց լիակատար խորթ է գենդերի այն դուալիստական ընկալումը, որ հատուկ է մեծերին կամ առհասարակ պատրիարխիալ հասարակություններին:
 
Իսկ ընդհանրապես, BBC–ի տեղեկացմամբ, Բրիտանիայում շատ մեծ թիվ են կազմում այն պատանիները, որոնք վերջին տարիներին սկսել են կասկածել իրենց գենդերային ինքնության հարցում: Միայն անցած տարվա մեկ եռամսյակում, սեռը փոխելու նպատակով, Tavistock and Portman NHS Foundation Trust լոնդոնյան կլինիկա են դիմել մոտ 1400 պատանիներ: Գերմանիայի, Շվեդիայի գենդերային ուսուցման կենտրոնների տվյալներով՝ իրենց երկրներում և առհասարակ ողջ Եվրոպայում նույնպես նույն իրավիճակն է: Դոկտոր Բերնադետ Ռենի կարծիքով՝ մի կողմից դա վկայում է ազատ մարդ լինելու և ընտրություն անելու քաջության մասին, մյուս կողմից էլ՝ Tavistock and Portman NHS Foundation Trust–ից դուրս եկած պատանին կարող է մշակութային շոկի մեջ ընկնել՝ հայտնվելով, օրինակ, Սաուդյան Արաբիայում: Չխոսենք արդեն այն մասին, որ կյանքի ինչ–որ շրջանում, հնարավոր է, այժմ էլ կասկածի տակ առնվեն արդեն կայացրած որոշումները:
 
 
Որն է ելքը, կամ՝ ինչպես վերաբերվել այս խնդրին, պարզ չէ: Ավելի ճիշտ՝ պարզ չէ մեզ համար, որովհետև ինչպես տեսնում ենք շատերն արդե՛ն իսկ արել են իրենց ոչ հեշտ ընտրությունը:
 
Генрих Мхитарян номинирован на звание лучшего игрока месяца в «Интере»CBS: миграционная служба США за второй срок Трампа задержала более 6,3 тыс. детейПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня защиты детейТрамп заявил, что сделка с Ираном по большей части посвящена ядерной тематикеЗагадки средневековой Барселоны: археологи обнаружили необычные захоронения рядом с королевойИзраиль просит США разрешить расширение ударов ЦАХАЛ по Бейруту30 мая «Юниспорт» поборется за звание чемпиона АрменииНо если это так «прозрачно», почему же так секретно? «Паст»Роберт Кочарян обсуждает состав правительства: «Паст»Почему США так спешат? «Паст»Он уже начал «разносить» даже членов своей команды: нужного количества голосов набрать не получится: «Паст»Масштабная патриотическая акция «Евразия-Армения» в Сардарапате6-месячное успешное сотрудничество проекта «Формула виртуозов», реализуемого при поддержке «Реншин»При поддержке IDBank в музыкальной школе №6 Гюмри учреждены премии имени Иэна Гиллана и Тони АйоммиВТБ (Армения) предлагает пакетное предложение для индивидуальных предпринимателейУшаков заявил об отсутствии запроса Армении на переговоры с Путиным по ЕАЭСПутин и Лукашенко обсудили тему Армении на встрече лидеров ЕАЭСНезабываемый день вместо игрушек: гид к 1 июня от Idram&IDBank Роспотребнадзор остановил продажу 64,5 млн бутылок армянской воды «Джермук»Юнибанк выпустил бессрочные облигации с доходностью 13,25% годовых для акционеров 28 мая — символ силы, веры и единства Армении. Арман Варданян «Песчинка перевесит»: известные зарубежные деятели обратились к народу Армении (Видео) «В Госдуме предложили поэтапно приостановить членство Армении в ЕАЭС и ОДКБ» МИД РФ: Ереван попустительствует кампании Запада по развитию антироссийских настроенийЧерез Азербайджан из России в Армению отправлено 126 т карбамида и 67 т мукиПосольство РФ в Республике Армения поздравляет народ Армении с Днем РеспубликиЕвропейский парламент считает карабахцев беженцами, а не «сбежавшими»: глава «Евронест»Армянская сеть TUMO начала работу в ИспанииЯна Егорян привела команду к золоту Кубка мираИнформационный штаб Арцаха организует встречу в представительстве Трамп заявил, что не допустит передачи запасов высокообогащенного иранского урана России или КитаюIDBank представил свое видение социальной ответственности на Impacture 202630 серебряников для Пашиняна: геополитический торг, оставляющий Армению без будущего Юнибанк не повысит процентные ставки по кредитам под залог недвижимости Полная ложь и сплетни: Согомонян о финансировании кампаний Татояна и Марутяна Пашинян анонсировал для Армении эпохальные событияАшот Даниелян: Власти Армении совершили очередной позорный и аморальный шаг в отношении Арцаха и его народаNBC: Пентагон разработал список дополнительных сложных целей в ИранеМировые цены на газ могут летом вырасти на 50%В Ереване произошло крупное ДТП: среди пострадавших военнослужащиеГаз, рынок и ОДКБ: Госдума пригрозила пересмотром отношений с Арменией Генеральный директор компании Ucom Ральф Йирикян принял участие в конференции Impacture 2026Global HackAtom-2026 в Ереванском филиале Плехановского университета А как будут определены 300-500 тысяч? «Паст»Какое правительство сформирует Роберт Кочарян? «Паст»«Придет время, когда все виновные будут привлечены к ответственности»: «Паст»Низкая политическая планка Пашиняна, и позиция Царукяна: «Паст»Кто станет министром внутренних дел? «Паст»Политика сателлитов: как «ложные оппозиционеры» работают на воспроизводство власти Никола Пашиняна? «Паст»Джулиана Григорян выступит на сцене The Metropolitan Opera