Վահրամ Մարտիրոսյան. «Հետին թվով երջանկությունն ամենամեծ ապուշությունն է». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Խորհրդային տարիների նոստալգիան, շատերի մոտ բավականին լուրջ հիվանդության է վերածվել, սակայն շատերը չնկատելով ներկան, նախընտրում են անցյալի հուշերով երջանկանալ: Գրող, հրապարակախոս Վահրամ Մարտիրոսյանն անդրադառնալով թեմային «Փաստի» հետ զրույցում հիշեցրեց այն ժամանակվա լավն էլ, վատն էլ:

«Այն ժամանակ մարդիկ ճիշտ է 10 կոպեկով կարկանդակ էին գնում, բայց այդ կարկանդակի մեջ միս չկար: Եթե բողոքեիր, վաճառողն այն կխփեր գլխիդ: Խանութները դատարկ էին, և մարդիկ ինչ գնում էին, գնում էին «տակից» ու թանկ գնով: Պիկ ժամերին տրանսպորտն այնքան լիքն էր, որ մարդիկ դռներից կախված էին երթևեկում: Այն ժամանակ այսօրվա համեմատ, միայն ներքին ապահովվածություն կար: Խոսքն աշխատանք ու կայուն աշխատավարձ ունենալուն է վերաբերում»,– ասաց Վ. Մարտիրոսյանը:

Շարունակելով համեմատությունները հրապարակախոսը հիշեցրեց, որ այն ժամանակ մարդիկ ոչ թե Հայաստանը համեմատում էին 30 տարի հետոյի Հայաստանի հետ, այլ նույն ժամանակահատվածում գտնվող մեկ այլ երկրի հետ:

«Այսինքն, մարդիկ այն ժամանակ էլ երջանիկ չէին, մտածում էին եղած աշխատավարձով քանի տարի պետք է գումար հավաքեն, որ կարողանան ասենք՝ ամենաշքեղը համարվող «Վոլգա» մեքենա գնել: Կամ մեկ ուրիշն ասում էր «Ժիգուլի» գնելու համար պետք է 10 տարվա աշխատավարձս ո՛չ ուտեմ, ո՛չ խմեմ, հավաքեմ, որ կարողանամ ավտոմեքենա գնեմ: Այն ժամանակ մարդիկ տոտալ դժբախտ էին, իսկ հիմա այն տարիները հիշում են որոշ դրվագներով և համեմատում են այսօրվա հետ և մատուցում որպես երջանիկ ժամանակներ: Բայց հետին թվով երջանկությունն ամենամեծ ապուշությունն է ինձ համար»,– ասում է հրապարակախոսը:

Նա հիշեցրեց նաև, որ բոլորը մոռանում են, որ բանվորների 90 տոկոսը գողությամբ էր զբաղվում, իսկ հիմա էլ ասում են՝ «Էն ժամանակ լավ էր, բանվորներով ուտըմ էինք, խըմըմ էինք, ուտըմ էինք, խըմըմ էինք»: Ներքևից մինչև վերև գողանում էին, դրա համար էլ Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ այդքան զոհ ունեցանք համոզված է Վ.Մարտիրոսյանը:

«Նրանց խղճի վրա են այդ անմեղ զոհերը: Եվ այդպիսի մարդիկ են սիրով հիշում սովետը: Իսկ գիտահետազոտական ինստիտուտներում ամբողջ օրը սուրճ էին խմում: Հիմա իհարկե լավ կլիներ, որ բոլոր մարդիկ էլ լավ վարձատրվող աշխատանք ունենային, բայց ինձ համար դա պատճառ չէ, որ այն տարիները որպես երանելի հիշվեն: Դա սարսափելի տխուր ժամանակաշրջան էր: Որպես այլընտրանք մի հատ «Ամերիկայի ձայն» էր, այն էլ խլացնում էին, որ մարդիկ էն խշխշոցի միջից շատ բան չլսեն: Ու ովքեր հիմա երանի են տալիս այն ժամանակները, այն ժամանակ էլ «Վրեմյա»–ին, կամ «Պրավդա»–ին չէին հավատում»,– ասում է Վ. Մարտիրոսյանը:

Շարունակելով նեգատիվի շղթան, նա հիշեցրեց, որ հիմա բոլորը մոռացել են, որ այն ժամանակ խանութում թերակշռում էին, իսկ մարդիկ էլ ուրախանում, որ մեկ կիլոգրամի մեջ 100 գրամ են խափել: Տաքսիստին 50 կոպեկի փոխարեն պետք է 1 ռուբլի վճարեիր: Ու եթե հանկարծ փորձեիր մանրը պահանջել, բավականին վատ վիճակի մեջ կհայտնվեիր:

«Այն ժամանակ էլ մեբելի խանութի շոֆերն ավելի շատ եկամուտ ուներ, քան ակադեմիկոսը: Ու որպեսզի մի 20 տարի հետո էլ այսօրվան երանի չտանք, պետք է ներկա ժամանակահատվածում ապրել ու գնահատել այն, ինչ կա: Այն ժամանակ սահմանները փակ էին, արտերկրի կոլեգաների հետ տարրական կապ պահպանել հնարավոր չէր: Իսկ հիմա բոլոր հնարավորությունները կան թե՛ լավագույն համալսարաններում սովորելու, թե՛ կրթության բարիքները վայելելու, թե՛ աշխարհը տեսնելու և շոշափելու համար»,– ասում է Վ. Մարտիրոսյանը:

Ստացվում է, որ ցանկացած ոլորտի հետ համեմատելիս խորհրդային տարիները միանշանակ տանուլ են տալիս, քանի որ, կարծես թե, ֆալշ նոտայի մասին խոսքը լինի: Այն ժամանակ նույնիսկ սոցիալական բաշխման որոշակի համակարգ ունենալով, միևնույնն է, բնակարան ստանալու, հերթը առաջ գցելու, լավ «պուտյովկայից» օգտվելու համար պետք է փող տայիր արհմիությանը, կուսակցության շարքերն ընդունվելու համար պետք է կաշառք տայիր հիշեցնում է գրող–հրապարակախոսը և հավելում. «Ծիծաղելի է, անգամ այն, որ կոմունիզմ կառուցող երկրում մինչև 5000 ռուբլի պետք է կաշառք տայիր, որ կոմունիստական կուսակցության շարքերն ընդունվեիր: Այսինքն, այն մարդիկ, ովքեր կարոտում են սովետը և այդ ամենը, ես նրանց ցանկանում եմ, որ առավոտվանից մինչև երեկո կարոտեն: Դրանից ավելի մեծ պատիժ Աստված չի կարող նման մարդկանց համար ստեղծել: Դրանք հիմնականում այն մարդիկ են, ովքեր ոչ թե իրենց քրտինքով էին ապրել, այլ՝ պետական ունեցվածքը գողանալով: Իսկ այսօր մենք պայծառ ապագա ունենալու շանս ունենք, և այն բաց թողնելու իրավունք չունենք»…

  Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում