ԼՂ հակամարտության կարգավորման հարցում միջազգային հանրությունը խնդիր ունի արձագանքման մշակույթը կանխման մշակույթով փոխելու. Դավիթ Մելքումյան

Միջազգային կառույցների հայտարարությունները Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորման բանակցային գործընթացը վերսկսելու վերաբերյալ որոշակի զսպող գործիքներ են և հիմնականում նպատակ ունեն սահմանափակելու Ադրբեջանի ռազմատենչ ախորժակը: Tert.am-ի հետ զրույցում այս մասին ասաց «Ժողովրդավարություն» խմբակցության պատգամավոր, ԼՂ ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ Դավիթ Մելքումյանը: Նրա խոսքով, սակայն, դրանցում ամրագրվող նպատակին հասնելու համար, հայտարարություններին պետք է հետևեն կոնկրետ գործողություններ:

- Վերջերս միջազգային կառույցները ակնհայտ  հետաքրքրություն են դրսևորում Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցի կարգավորման վերաբերյալ: Նախ` ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը  հասցեական հայտարարությամբ  հանդես եկավ, հետո ՆԱՏՕ-ից եղավ մեկնաբանություն այն մասին, որ իրենք անհանգստացած են տարածաշրջանում սպառազինության աճի մեծացմամբ, ապա ԱՄՆ պետդեպը արտահայտեց իր մտահոգությունը, երեկ էլ՝ ՄԱԿ-ը: Ձեր կարծիքով՝ ինչո՞վ է պայմանավորված այս չափ բևեռացումը խնդրի վրա:

- Վերջին շրջանում միջազգային կազմակերպությունների և աշխարհաքաղաքական խոշոր խաղացողների կողմից ղարաբաղյան կարգավորման թեմայի վերաբերյալ տարածվող հայտարարությունները հիմնականում պայմանավորված են Ադրբեջանի ագրեսիվ պահվածքը սահմանափակելու և տարածաշրջանում հնարավոր էսկալացիան կանխելու հրամայականով:

Կարծում եմ՝ միջազգային հանրությունը, վերջապես, սկսել է գիտակցել, որ Ադրբեջանը օգտվում է իր պասիվ կեցվածքից և անհրաժեշտ է պարբերաբար հիշեցնել, որ հակամարտության խաղաղ կարգավորումն այլընտրանք չունի: Հատկանշական է, որ բոլոր հայտարարություններում կողմերին կոչ է արվում զերծ մնալ լարվածության աճից և շարունակել բանակցությունները հակամարտության խաղաղ կարգավորման ուղղությամբ: Այս մոտեցումն ամբողջովին համապատասխանում է հայկական կողմի վարած քաղաքականությանը:

Կարևոր է նաև այն, որ բոլոր հայտարարությունները հղում են տալիս ԵԱՀԿ ՄԽ-ին՝ որպես հակամարտության կարգավորման միջազգային մանդատ ունեցող միակ կառույցի, ինչը, կարծում եմ, հիշեցնում է Ադրբեջանին, որ բանակցային ձևաչափը փոխելու և այլ ատյաններ տեղափոխելու ցանկություններն ու այս ուղղությամբ ջանքերը մատնված են ձախողման:

Խոսելով դրանց օգտակարության մասին՝ հարկ է նշել, որ այս մեկնաբանությունները որոշակի զսպող գործիքներ են, և հիմնականում նպատակ ունեն սահմանափակելու Ադրբեջանի ռազմատենչ ախորժակը: Սակայն դրանցում ամրագրվող նպատակին հասնելու համար, հայտարարություններին պետք է հետևեն կոնկրետ գործողություններ:

- Բանակցային գործընթացն, ըստ էության, փակուղում է: Հայաստանը բանակցային սեղանին վերադառնալու համար սպասում է, որ Ադրբեջանը կատարի Վիեննայում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները, որոնք այդպես էլ կյանքի չեն կոչվում: Ի՞նչ պետք է անել փակուղուց դուրս գալու համար, երբ Ադրբեջանն իր ռազմական գործողություններով հստակ ցույց է տալիս, որ չի կատարելու պայմանավորվածությունները: Արդյո՞ք դեռ պետք է հույս ունենալ, որ դրանք կյանքի կկոչվեն:

- Փակուղային իրավիճակի միակ ու մշտական պատասխանատուն ադրբեջանական իշխանություններն են: Հայկական կողմը իր դիրքորոշմամբ միշտ էլ ցույց է տվել, որ հավատարիմ է ստանձնած պարտավորություններին, ինչը դժվար է ասել Ադրբեջանի պարագայում: Մեզ համար նորություն չէ Ադրբեջանի նման պահվածքը: Կարծում եմ՝ միջազգային հանրությունը ևս պետք է գիտակցի, որ Բաքուն բանակցությունների ժամանակ ասում է մի բան, սակայն իրականում անում դրա հակառակը և այդ «կամակոր ու ինքնահավան երեխայի» սինդրոմն արդեն միայն հայկական կողմերի համար չէ գլխացավանք:

Թերևս, պետք է շարունակել Ադրբեջանին մշտապես հիշեցնել իր պարտավորությունների և դրանք չկատարելու դեպքում հնարավոր կոշտ հետևանքների մասին: Քանի այդ վերաբերմունքը չկա՝ մնում է ցույց տալ բանակցությունների ճանապարհով հարցը լուծելու մեր պատրաստակամությունը և, միաժամանակ, մշտապես ու ամեն օր աշխատել սեփական անվտանգությունն ամրապնդելու և պաշտպանունակության մակարդակը բարձրացնելու ուղղությամբ:

- Հայաստանից  հնչում են կարծիքներ, որ ժամանակն է պատժամիջոցներ սահմանել Ադրբեջանի նկատմամբ: Միջազգային հանրությունը կգնա՞ նման քայլի:

- Դժվար է ասել՝ միջազգային հանրությունը կգնա նման քայլերի, թե չէ: Փաստ է, որ Ադրբեջանը միջազգային տարբեր հարթակներում շարունակում է կոռուպցիոն մեխանիզմներով գործընկերներ ձեռք բերել և հնարավոր բոլոր միջոցներով խեղաթյուրել հակամարտության էությունը:

Այնուամենայնիվ, մի բան պարզ է. ժամանակակից աշխարհում կոնֆլիկտների կանխումը բոլոր տեսանկյուններից ավելի շահեկան է, քան դրանց կարգավորումը: Ուստի, միջազգային հանրությունը խնդիր ունի արձագանքման մշակույթը կանխման մշակույթով փոխելու, այսինքն՝ չսպասել ռազմական գործողությունների վերսկսմանն ու հետո միայն մտածել՝ ինչպես դադարեցնել դրանք: Սանկցիաների կիրառումը՝ լինեն դրանք Ադրբեջանին ռազմամթերք վաճառելու, նրա հետ տնտեսական կամ այլ ոլորտում համագործակցելու սահմանափակումները, կարող են սթափեցնել այդ երկրին և դրականորեն ազդել ղարաբաղյան ճակատում ու տարածաշրջանում խաղաղության պահմանման վրա: