Ազատ շուկայական հարաբերություննե՞ր, թե՞, այնուամենայնիվ, պետությունն է որոշում շուկայի խնդիրները. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Մեր հյուրն է ԱԿ նախագահ, ՀՀ ապրանքարտադրողների միության նախագահ Վազգեն Սաֆարյանը

– Պարոն Սաֆարյան, կառավարության հնգամյա ծրագիրը դիտարկելիս ի՞նչ եք տեսնում` պետության դերը տնտեսության ղեկավարման գործում մեծանո՞ւմ է: Կամ այսպես ասեմ` պետությունը նոր բեռ վերցնո՞ւմ է իր վրա, թե՞ կրկին լիբերալիզմի օրենքներն են միայն գործում:

– Պետություն–մասնավոր հատված համագործակցության սկզբունքները ներառված են ծրագրում: Այլ խնդիր է, թե ինչպիսի զարգացում կունենան դրանք:

Այն, որ մեզանում վաղուց արդեն իրեն սպառած է համարվում «Ազատ շուկան` առանց սահմանների» կարգախոսը, այլևս վիճարկելի չէ: Եվ այդպես են մտածում նաև Համաշխարհային բանկը և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը: Կառույցներ, որոնք իրենք են տնտեսական այդ մոդելն առաջարկել հետխորհրդային երկրներին: Եվ այս կառույցները նոր կարգախոս են արդեն առաջարկում` «Գործունյա կառավարում` արդյունավետ տնտեսություն»:

Սա նշանակում է, որ պետություն–մասնավոր հատված գործընկերությունը պետք է առավել զարգացում ապրի: Պետությունը պետք է ուղղորդի մասնավոր ընկերություններին, նրանց համար շուկաներ գտնի, պետք է ներդրումներ կատարի նաև: Պատրաստ պետք է լինի վերջիններիս բաժնետոմսերը գնել, երբ կունենան շրջանառու միջոցների կարիք:

Եվ նման համագործակցությունը ժամանակի պահանջն է:

– Առաջին անգա՞մ է, որ մեր կառավարության ծրագրերում ներառված է այս շեշտադրումը:

– Ոչ, առաջին անգամ չէ: Նման շեշտադրում եղել է դեռևս 2011 թվականից, երբ կառավարությունը ընդունեց արդյունաբերության զարգացման հայեցակարգ: Եվ այս սկզբունքը ներառվեց որպես գործիքակազմ: Տարիներ շարունակ այս գործառույթը թեև կիրառվում է, բայց քիչ է արդյունավետությունը:

Տեսեք` ստեղծվեց «Արդյունաբերության աջակցման հիմնադրամ»: Նրանում դրվեցին միջոցներ: Հետո այդ հիմնադրամը միավորվեց այլ հիմնադրամների հետ և վերջում ստեղծվեց «Հայաստանի զարգացման հիմնադրամ»: Վերջինս անցյալ տարի 2,1 մլրդ դրամի վարկեր է տրամադրել: Արտահանման ուղղվածություն ունեցող 16 կազմակերպություններ ստացել են վարկեր, որի 3%–ը սուբսիդավորվել է պետության կողմից:

Բայց մենք այժմ կարծում ենք, որ պետություն–մասնավոր հատված համագործակցությունը պետք է հանգի նրան, որ ոչ թե 3%–ով, այլ 5%–ով պետությունը սուբսիդավորի վարկերը:

Հիմա, օրինակ, սահմանային գյուղերում, որոնք հայտարարված են ազատ տնտեսական գոտիներ, պետական սուբսիդավորումը կազմում է 7%: Եվ այս գյուղերում նկատվում է էական տնտեսական ակտիվություն:

– Մի խոսքով` պետությունը չի լվացել ձեռքերը և հետ քաշվել մի կողմ:

– Պետությունն այս տարիների ընթացքում հասկացավ, որ ամեն ինչ թողնել ինքնահոսի, չի բերի բարեկեցության այն սահմանին, որին մենք ձգտում ենք: Դրա պատճառով է, որ դեռևս երկրում կա արտագաղթ, կա գործազրկություն, կա սոցիալական անարդարություն: Իսկ ներկա ծրագրում կառավարությունն ամրագրել է այս ամենը վերացնելու դրույթները:

– Ընդհանուր առմամբ ռազմավարական թիրախները ճի՞շտ են ընտրված կառավարության ծրագրում:

– Թիրախները ճիշտ են ընտրված` կրճատել աղքատությունը 12%–ով, ավելացնել արտահանումը 40%–ով, ապահովել ՀՆԱ–ի աճ տարեկան 5%–ով, միջին աշխատավարձը ևս տարեկան ավելացնել 5 տոկոսով, և վերջում հասնել 25%–անոց աճի:

Սակայն դրանց հասնելու առավել արդյունավետ ճանապարհներ պետք է ընտրել: Օրինակ, հարկավոր է, որ արտահանվող ապրանքների արդտադրության նկատմամբ առավել մեծ ուշադրություն ցուցաբերենք: Նաև շուկաները ուսումնասիրենք, տեսնենք, թե որն ինչպիսի ապրանքի կարիք ունի, որպեսզի մեծացնենք վերջիններիս քանակությունը:

Այժմ որպես առաջին ուղղություն ընտրված է տրիկոտաժի արտադրությունը: Հայկական տրիկոտաժը վերագտնում է իր նախկին ճանաչումը: Նույնն էլ կոշիկի արտադրությունը:

Սակայն սրանց զուգահեռ մենք պետք է նաև մտածենք մեր մեքենաշինության ոլորտը զարգացնելու մասին: Խորհրդային Հայաստանում արտադրել ենք 9950 հատ մետաղահատ հաստոցներ, որից 5408–ը արտահանվել է, ներմուծվել է 1970–ը:

– Բայց նման հզոր արտադրություններ կազմակերպելու համար մեծ ներդրումներ են անհրաժեշտ: Մեր երկիրը կարո՞ղ է դրանք ապահովել:

– Հայաստանում կարելի է ներդրումներ փնտրել և գտնել: Դրանք երկու ուղղությամբ են: Մենք ունենք գործարարներ, որոնք տնօրինում են հսկայական միջոցների և այդ միջոցներն օգտագործում են առևտրի ոլորտում: Դրանք կարելի է ուղղել դեպի արտադրություն` անշուշտ, ըստ անհրաժեշտության որոշակի արտոնությունների պայմաններում:

Կարելի է օգտագործել նաև կոմերցիոն բանկերում եղած բնակչության ավանդները: Եթե ավելացնենք նաև իրավաբանական անձանց գումարները, ապա այն կանցնի 1,7 տրիլիոն դրամից:

Այսպես է` պետությունը որոշակի արտադրությունների համար ինքն է առաջին ներդումն անում, ապա նոր միայն հրավիրում մասնավորին:

 

  Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում