Եվրոպան նոր հայացքով է նայում Մերձավոր Արևելքին

Մերձավորարևելյան զարգացումները և հատկապես Սիրիայի իրավիճակը վերջին շրջանում բոլորովին այլ կերպ է ընկալվում եվրոպական ակադեմիական շրջանակներում: Դա իր արձագանքն է գտնում նաև մամուլում, և այժմ շատերն են բաց տեքստով գրում այն մասին, որ նույն Սիրիայում, օրինակ, պատերազմ է ընթանում պատերազմի ներսում: Այլ կերպ ասած՝ մի կողմից իսկապես Սիրիայում կան ուժեր, որոնք դժգոհ են նախագահ Ասադի քաղաքականությունից և կկամենային նույնիսկ Քադդաֆու նմանությամբ մեռած տեսնել նրան, մյուս կողմից՝ կան արտաքին շահեր, որոնց տերերն իրենց հերթին են մանիպուլացնում զինված մորուքավորներին՝ իրականում տարածաշրջանի սեփական քարտեզները գծելով:

ՌԴ–ի պարագան պարզ է. Պուտինը երբեք էլ անկեղծ ազատարար չի եղել Սիրիայում, և միակ խնդիրը, որ այս պահին էլ դրված է նրա զինուժի առջև՝ ռուսական գերտերության ռեաբիլիտացիան կամ դրա գործնական ձևավորումն է: Սա Եվրոպայում հրաշալի են հասկանում: Չնայած՝ վերջին շրջանում սկսել են կասկածել այն հիստերիկ ռուսոֆոբիայի օգտակարության առիթով, որ նաև իրենց պարանոցին է փաթաթվում: Ինչ վերաբերում է ԱՄՆ–ին, որի ազնիվ–հակաահաբեկչական պայքարին, գոնե հրապարակավ, մշտապես է կուրորեն հավատ ընծայվել, այստեղ նույնպես իրավիճակի ընկալման/պատկերման զգալի փոփոխություններ կան: Համարյա ամեն օր որևէ հանդեսում հրապարակումներ կգտնեք այն մասին, որ ԱՄՆ իրական նպատակը Սիրիայում ոչ թե հակաահաբեկչական պայքարն է, այլ երկրի մասնատումը: Այդ թվում՝ Եվրոպայից… Մասնավորապես, խոսվում է Սիրիայի հյուսիսն ու արևելքն ի շահ քրդերի մասնատելու, Դամասկոսին հարավ–արևելքում և մինչև Եփրատ մեկուսացնելու մասին, որպեսզի վերջինս չկարողանա հաղորդակցվել նաև Իրանի և Իրաքի հետ, իսկ երկրի ազգային հարստությունը՝ նավթը, այսպես կոչված, Վաշինգտոնին բարեհաճ սուբյեկտների կառավարմանը հանձնելու մասին:

Հետաքրքիր է, որ վերջին ընտրություններից և ԱՄՆ–ի կողմից վարվող ակտիվ հակաիրանյան քաղաքականությունից հետո Եվրոպայում Իրանի հանդեպ ագրեսիվ տոնայնության նվազում էլ է նկատվում: Գոնե մենք որևէ ընդվզման չհանդիպեցինք նաև Թեհրանի՝ ջիհադիստներին բալիստիկ հրթիռներին հարվածելուց հետո: Եվ ընդհանրապես, բոլոր աղմուկ հանած միջադեպերի հետ կապված, ինչպիսին, օրինակ, ԱՄՆ–ի կողմից սիրիական ինքնաթիռի խոցման փաստն էր Ռաքքայի մերձակայքում, հետաքննություններն ավելացել են: Օրինակ՝ գերմանական, ֆրանսիական, ավստրիական, սերբիական մամուլն ակտիվ քննարկում էր սկսել ՄԱԿ–ի կանոնադրության հետ կապված՝ փորձելով պարզել, թե, արդյո՞ք, ԱՄՆ–ի կողմից մատնանշված՝ կոլեկտիվ ինքնապաշտպանություն հասկացությունը կարող է տարածվել այնպիսի ոչ պետական սուբյեկտի վրա, ինչպիսին կենտրոնական և լեգիտիմ իշխանության դեմ զենք պարզած գրոհայիններից կազմված Սիրիայի ազատ բանակն է կամ նույնիսկ՝ քրդերը: Քիչ չեն նաև նյութերը, որոնցում ակնհայտորեն արծարծվում է Ռաքքայից միտումնավոր դեպի Իրան–Իրաք–Սիրիա ազատված փոքրիկ միջանցք և դեպի Պալմիրա բաց թողնված ջիհադիստների թեման: Վերջին օրերին տարածվեց նաև շատ որակյալ հետաքննություն այն մասին, որ, իբր, Ասադի կողմից կիրառված քիմիական գրոհն իրականում սարքովի պատմություն է եղել, ինչն այսօր էլ շատ կարևոր է հատկապես ամերիկյան վերջին հայտարարության ֆոնին, իբր՝ Ասադը քիմիական նոր գրոհ է ձեռնարկում: Ստացվում է՝ ոչ մեկը չգիտի՝ Ասադը հատկապես ինչու պիտի նման քայլի գնա, որտեղ և մանավանդ՝ ինչպես, եթե նույնիսկ ԱՄՆ էքս–նախագահ Օբաման է մեծ հաջողություն որակում Սիրիայի քիմիական պաշարների հաջող դուրսբերումը երկրից, բայց ՄԱԿ–ում ԱՄՆ ներկայացուցիչն արդեն խոսել է պատասխան նոր հարվածի մասին:

Այս և այլ փաստեր զգաստացրել են նաև Եվրոպայի քաղաքական էլիտային: Գերմանիայի դաշնային կանցլեր Անգելա Մերկելն, օրինակ, Եվրոպային հորդորել է ԱՄՆ պարզ կցորդը չդառնալ և առավել ակտիվ լինել Սիրիայում: «Սիրիան ոչ թե ԱՄՆ–ի, այլ մե՛ր դարպասների մոտ է գտնվում… բացի այդ՝ փախստականներն այնտեղից մեզ մոտ են գալիս հիմնականում: Մենք պիտի առավել ակտիվ լինենք Սիրիայի իրադրության խաղաղ կարգավորման գործընթացում: Լինելով եվրոպացիներ՝ ինքնե՛րս պիտի պատասխանատվություն զգանք և չսպասենք, որ ինչ–որ մեկը մեր փոխարեն լուծի մեր խնդիրը»,– ասել է Մերկելը՝ Brigitte–ին տված հարցազրույցում:

 

Գոհար Սիմոնյան