Մոսադիկի ստվերը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Օրերս ԱՄՆ պետքարտուղար Թիլերսոնը ելույթ է ունեցել Ներկայացուցիչների պալատում 2018 թ. բյուջեի քննարկումների ժամանակ և նշել. «ԱՄՆ–ի քաղաքականությունն ուղղված է միջուկային ծրագրի շրջանակներում Իրանի հնարավորությունները զսպելուն», հետո հավելել. «ԱՄՆ–ն աջակցություն կհայտնի Իրանի ներսում գործող այն տարրերին, որոնք կբերեն խաղաղ իշխանափոխության»: Թեհրանի պատասխանը չի ուշացել:

ՄԱԿ–ում Իրանի դեսպան Գոլամալի Հոշրուն նամակ է հղել ՄԱԿ գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշին, որում ԱՄՆ պետքարտուղարի խոսքերը համարել է «1981 թ. Ալժիրյան համաձայնագրի կոպտագույն խախտում»: Իսկ այդ համաձայնագրով Միացյալ Նահանգները պարտավորվել է ուղղակի կամ անուղղակի ձևով, քաղաքական կամ ռազմական միջոցներով չմիջամտել Իրանի ներքին գործերին: Դեսպանը Գուտերեշի ուշադրությունը հրավիրել է նաև այն հանգամանքի վրա, որ պետքարտուղարի հայտարարությունը համընկել է վերջերս գաղտնազերծված այն փաստաթղթերի հրապարակման հետ, որտեղ «մանրամասնվում է ամերիկյան գործակալների դերը 1953 թ. օգոստոսի 19–ին ժողովրդավարական ձևով ընտրված Իրանի վարչապետ Մոհամեդ Մոսադիկի կառավարության տապալման գործում»:

Արդյո՞ք նման հայտարարություն անելիս Թիլերսոնը հիշել է Մոսադիկի գործը, դժվար է ասել: Գուցե ամեն ինչ զուգադիպել ու համընկել է: Սակայն, կարծես թե, Թեհրանն այլ կարծիք ունի:

Արտաքուստ հետաքրքիր վիճակ է ստեղծվել: Իր ազատական հայացքներով հայտնի Հասան Ռոհանին փորձել և փորձում է նորմալ հարաբերություններ հաստատել ԱՄՆ–ի և Արևմուտքի հետ, սակայն Թրամփի վարչակազմի թիվ մեկ թիրախը շարունակում է մնալ հենց Իրանը: Վաշինգտոնը հայտարարում է, որ իր համար անընդունելի է միջուկային գործարքը, Թեհրանին մեղադրում է «տարածաշրջանային ու համաշխարհային ահաբեկչությունը հովանավորելու մեջ», խրախուսում է նրա դեմ ռազմաքաղաքական կոալիցիաների ձևավորումը: Եթե պատմական զուգահեռներ անցկացնենք, ապա, իսկապես, ստեղծված իրավիճակը հիշեցնում է 1953 թ.: Առավել ևս, որ սիրիական ուղղությամբ գործում է Ռուսաստան–Իրան–Թուրքիա դաշինքը, որը, ըստ բրիտանական The Conversation պարբերականի, «նյարդայնացնում է ԱՄՆ–ին»:

Վաշինգտոնը չի էլ թաքցնում, որ մտադիր է Ռոհանիի դեմ խաղարկել «պահպանողական խաղաքարտը», և ԱՄՆ փոխնախագահ Մայքլ Փենսի խոսքով, «առաջարկել իրանական խնդրի լուծման լավագույն տարբերակները»: Բայց այս պահին ԱՄՆ–ն դժվար թե պատրաստ լինի Թեհրանի նկատմամբ ռազմական գործողությունների տարբերակին: Ամենայն հավանականությամբ, նրանք կփորձեն պահպանողականներին հանել լիբերալների դեմ, որպեսզի ստեղծվի այնպիսի վիճակ, երբ Թեհրանը դուրս կգա միջուկային համաձայնագրից: «Որքան էլ դա ողբերգական լինի, Իրանի դեմ հնարավոր պատերազմի համար անհրաժեշտ բոլոր բաղադրիչներն աստիճանաբար ի մի են բերվում»,– նշել է ԿՀՎ–ի նախկին վերլուծաբան, Ազգային հետախուզական խորհրդի Մերձավորարևելյան բաժնի նախկին ղեկավար Փոլ Փիլարը:

Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ թշնամանքը կարող է հանգեցնել գործող վարչակազմի տապալման կամ էլ երկրի ներսում, կամ տարածաշրջանում «թեժ պատերազմի» հրահրման: Այնպես որ ՄԱԿ–ում Իրանի դեսպանի արձագանքն, ամենևին էլ պատահական չէր:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում