Վահան Համազասպյան. «Մեր իշխանությունները փորձում են ամեն գնով գիտնականներին ֆոկուսից գցել, իրենց երիտասարդ զավակներին առաջ քաշել». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Թեև Գիտության պետական կոմիտեն մրցութային թեմաների ղեկավարի տարիքային սահմանափակում է սկսել «կիրառել», որը մեկնաբանում է կառավարության որդեգրած՝ գիտության երիտասարդացմանն ուղղված քայլով, սակայն տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, «Երկրների հելիոֆիկացիայի ծրագրի հեղինակ» Վահան Համազասպյանը կարծում է, որ չի կարելի գիտնականների առջև տարիքային սահմանափակումներ դնել: Նա թեև որևէ դրամաշնորհային ծրագրերից չի օգտվել, սակայն ավելորդ չհամարեց հիշեցնել, որ բոլոր խոշոր գյուտերը՝ Էյնշտեյնից սկսած, ժամանակին կատարել են տարիքն առած գիտնականները:

Եվ ընդհանրապես գիտությունը ֆիզիկական ուժ չպահանջող գործունեություն է, հիշեցնում է գիտնականը, որտեղ տարիքը միայն ու միայն դրական արդյունքն է ապահովում: Վ. Համազասպյանի կարծիքով սրանով իշխանությունները հերթական անգամ հավանաբար ուզում են քանդել ու քայքայել հայրենի գիտության հիմքերը, քանի որ այդ որոշմանը այլ որակում տալ, պարզապես հնարավոր չէ:

«Գիտնականի կյանքը տարիքով չի որոշվում, այլ իր անցած դպրոցով ու փորձառությամբ է որոշվում: Ես վաղուց արդեն որպես գիտնական չեմ աշխատում հայաստանյան կազմակերպությունների հետ: Ես եղել եմ Խորհրդային Միության գիտնական և իմ կապերը շարունակում եմ պահպանել ռուսական և մերձբալթյան հանրապետությունների գիտական կառույցների հետ: Գիտությանը տրամադրելու փող չունեն, հիմա էլ կպել են գիտնականների տարիքից»,– ասաց Վ. Համազասպյանը:

Կենսափորձ կուտակելու ժանանակ գիտնականը ավելի շատ գիտելիք է ձեռք բերում և նրանց հանդեպ խտրական վերաբերմունք դրսևորելու փոխարեն պետք է նրանց արժևորել և փորձել ամեն գնով պաշտպանել: Մեջբերելով ստալինյան տարիները նա հիշեցրեց, որ նույնիսկ 30–ական թվականներին գիտնականներին այնպիսի արտոնություններ են տրվել և այնպիսի պատվի են արժանացրել, որի արդյունքում գիտությունը սկսել է ծաղկել, բարգավաճել և օգուտ տալ երկրին:

«Մեր իշխանությունները փորձում են ամեն գնով գիտնականներին ֆոկուսից գցել, իրենց երիտասարդ զավակներին առաջ քաշել և այլն: Մեր իշխանությունները միշտ մի բան փչացնում են, դրա համար էլ ես իմ դրսի կոլեգաների հետ եմ աշխատում: Մերոնք հոնքը սարքելու փոխարեն աչքն էլ հետն են հանում: Գիտությունը առաջին հերթին սեփական փորձն է, գիտելիքների մեծ պաշարը և հեղինակությունը, որը երիտասարդ տարիքում հնարավոր չէ ունենալ»,– ասում է հայտնի գիտնականը:

Համեմատելով ներկայի հայաստանյան և ռուսաստանյան գիտնականների հանդեպ ունեցած վերաբերմունքն ու մոտեցումները, Վ. Համազասպյանը նշեց, որ օրինակ Ռուսաստանի նախագահին հաջողվել է ռազմական արդյունաբերության ոլորտին մեծ արտոնություններ տալ, որի արդյունքում Վ. Պուտինի առաջարկով ձևավորվել է գլխավոր կոնստրուկտորների գիտահետազոտական ինստիտուտ, որտեղ ներգրավված են խորհրդային տարիների գիտնականները:

«20 հոգի աշխատող ունեն , որից ամենաերիտասարդը 66 տարեկան է և նրանց հանձնարարված է բուհերի 1–ին, 2–րդ կուրսերի ուսանողներին նախապատրաստել որպես ապագա գիտնականներ: Իսկ ռուսական բանակում ստեղծվել են գիտական գումարտակներ, որտեղ զինվորները զբաղվում են գիտությամբ: Դա Բերիայի «Шарашкина контора»–ի նման մի բան է, որտեղ գիտնականները զբաղվում էին գիտության զարգացմամբ: Տոպոլևը, Կորոլյովը և այլ գիտնականներ բոլորն էլ այդտեղ են իրականացրել իրենց գյուտերը: Ռուսաստանը մշտապես էլ մտածել է այդ մասին և հիմա էլ այլ ձևով է փորձում օգտագործել իր գիտնականների ինտելեկտուալ պոտենցիալը և զարգացնել գիտությունը, իսկ Հայաստանը դեռ շարունակում է քանդել»,– ասաց Վ. Համազասպյանը:

Որպես ռուսական գիտության զարգացած լինելու մասին վառ ապացույց նա նշեց վերջին սերնդի հրթիռները, որոնք ներկայում Կասպից ծովից կարողանում են գերճշգրիտ հարվածներ հասցնել Սիրիայի ցանկացած կետին: Վ. Համազասպյանի կարծիքով` նմանօրինակ գիտական նվաճման արդյունք է նաև ՄԻԳ 35 գերժամանակակից ինքնաթիռը, ինչը ցույց է տալիս, որ ռուսները կարողանում են իրենց ռազմարդյունաբերությամբ զբաղվող գիտնականներին աշխատեցնել:

«Թվում է, թե Ռուսաստանը կործանվում է , սակայն ամենևին էլ այդպես չէ: Ավելին, իրենց նոր ռազմատեխնիկայով ապշեցնում են անգամ ամերիկացիներին: Իսկ մեզ մոտ ամեն առիթով գիտնականներին են կպչում: Եթե հետ վերադառնանք նախկին խորհրդային կարգեր, ապա ես իմ բոլոր 5 դիպլոմներն էլ հետ կվերադաձնեմ, քանի որ դրանք ինձ այսօր որևէ օգուտ չեն տալիս: Իմ գիտելիքն ինձ բավարար է աշխարհին ներկայանալու համար, բայց լավ կլիներ, որ մեր իշխանությունները մի փոքր հեռուն նայեին և Ռուսաստանից օրինակ վերցնեին: Պետք է վերջապես հասկանալ, որ գիտնականից վնաս չկա, այլ միայն օգուտ կարելի է քաղել նրանցից, քանի որ գիտնականի միակ նպատակն աշխատելն ու երկրի համար բարիքներ ստեղծելն է»,– ասաց Վ. Համազասպյանը:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում