Ереван, 20.Ноябрь.2026,
00
:
00
ВАЖНО

Օտա Բենգա. կարճ և ողբերգական կյանքն այն մարդու, որը կապիկների հետ ցուցադրվում էր կենդանաբանական այգում

ЛАЙФ

Նրա ընտանիքի անդամները սպանված էին, իսկ նա ստրուկ էր դարձել և ապրում էր նյույորքյան Բրոնքս կենդանաբանական այգու կապիկի վանդակում: Այսպիսինն էր Օտա Բենգայի ճակատագիրը:

Օտա Բենգան նյույորքյան Բրոնքս կենդանաբանական այգում 1906 թվականին

Նրա կարճ կյանքը գաղութատիրական քաղաքականության արդյունք էր: Չնայած այն բանին, որ արժանանում էր ամենաստոր վերաբերմունքին, Օտա Բենգան անում էր ամեն հնարավորը՝ պահպանելու իր մարդկային արժանիքներն ու հատկանիշները: Նրա կյանքի ողբերգական պատմությունը սկսվել է Կոնգոյում:

 

Բելգիական Կոնգոն Օտա Բենգայի ժամանակներում

Կոնգոյում բռնի կերպով աշխատավոր դարձած շատ մարդկանց ձեռքերը կտրում էին անհնազանդության համար բելգիացիների՝ Կոնգոյի շրջափակման ժամանակ:

Բելգիայի թագավոր Լեոպոլդ II-ը աչք էր դրել շրջանի հսկայական կաուչուկային պլանտացիաների վրա: Չնայած որ նոր գաղութը պետք է անվանվեր Կոնգոյի Ազատ Հանրապետություն, տարածքը, որի չափսը մոտավորապես հավասար էր Ալյասկայի և Տեխասի չափսերի գումարին, ոչ մի ազատ բան չուներ իր մեջ: Այն կարծես Լեոպոլդ II-ի սեփականությունը լիներ: Այն հարկադիր աշխատանքի և զանգվածային սպանությունների շրջան էր: Հենց այս սարսափի մեջ էլ ծնվել է Օտա Բենգան:

 

Մանկությունն ու երիտասարդությունը

Օտա Բենգան 1904 թ.

Բենգան ծնվել է Իտուրի անտառում՝ ծայր հյուսիս-արևելքում՝ Մբուտի ցեղում: Այս ցեի անդամներն ապրում էին ընտանեկան խմբերով, որոնք բաղկացած էին 15-20 հոգուց: Ժամանակ առ ժամանակ մի գյուղից մյուսն էին տեղափոխվում՝ կախված եղանակից և որսային պայմաններից: Օտան ամուսնացավ և երկու երեխա ունեցավ: 1890-ականների սկզբին բելգիական զինվորները հայտնաբերեցին Օտա Բենգայի գյուղը և սպանեցին նրա ողջ ընտանիքին: Այդ ընթացքում նա որսի էր գնացել, այդ իսկ պատճառով էլ հաջողել էր փրկվել:

 

Մեկ ֆունտ աղ, մեկ կապ կտոր

Օտա Բենգան (ձախից երկրորդը) համացեղայինների հետ

Սակայն մահի կամ այլ ընտանեկան խումբ գտնելու փոխարեն ճակատագիրը Օտային տվեց երրորդ տարբերակի հնարավորություն: Անտառում նրան գտան ստրուկների վաճառականները, որոնք կապեցին նրան, դուրս բերեցին անտառից և ստիպեցին աշխատել պլանտացիաներում: 1904 թ. Օտա Բենգան հանդիպեց ամերիկացի բիզնեսմեն և հետազոտող Սեմյուել Վերներին: Վերջինս ճամփորդում էր Կոնգոյում՝ փորձելով գտնել «կիսամարդկանց», որոնց կցուցադրեր Սենթ-Լյուիսի համաշխարհային տոնավաճառում: Նրա առաջադրանքը աֆրիկացի պիգմեյ գտնելն էր: Տեսնելով Օտա Բենգային, որը նիհար էր, չափազանց մուգ մաշկ ուներ, շատ կարճահասակ էր, սուր արտահայտիչ ատամներ ուներ, Վերները որոշեց, որ սա իդեալական տարբերակ է իր համար: Նա Օտային գնեց մեկ ֆունտ աղով և մեկ կապ կտորով:

 

Ճանապարհորդություն օվկիանոսով

Վերների խումբը Օտային տարավ Սենթ-Լյուիս, որտեղ վերջինս դարձավ 1904 թ. համաշխարհային տոնավաճառի դեմքը: Նա և այլ ցեղային աֆրիկացիներ արագ հասկացան, որ ամբոխը ցանկանում էր տեսնել իսկական աֆրիկացի «վայրենիների», այդ իսկ պատճառով սկսեցին նմանակել ամերիկյան հնդիկների պարերը: Օտա Բենգան սկսեց այցելուներից հինգական ցենտներ հավաքել, որպեսզի ցույց տար իր տարօրինակ ատամներ: Տոնավաճառից հետո Օտան որոշ ժամանակով Վերների հետ վերադարձավ Աֆրիկա: 1905 թ. նա կոնգոյական այլ ցեղ մտավ և ամուսնացավ, սակայն կինը շուտով մահացավ օձի խայթոցից: Վերջիվերջո Բենգան Վերների հետ վերադարձավ ԱՄՆ 1906 թվականին:

 

Օտա Բենգայի հետագա կյանքը

 

New York Times թերթում անոնս պիգմեյ Օտա Բենգայի մասին, որը Բրոնքսի կենդանաբանական այգու նոր «ցուցանմուշն» էր

1906 թ. Նահանգներ վերադառնալով՝ Օտան հայտնվեց Ամերիկայի պատմության թանգարանում, որտեղ նորից «զվարճացնում» էր այցելուներին՝ փնթփնթան կիսամարդուկի դեր տանելով: Թանգարանում նրան լավ էին վերաբերվում, մինչև որ տնօրենը չհրաժարվեց Վերներին վճարել Օտա Բենգայի ներկայացումների համար: Արդյունքում Վերները Օտային «հանձնեց» Բրոնքսի կենդանաբանական այգուն, որտեղ նրան տեղավորեցին կապիկների վանդակում: Բենգային թույլատրվում էր ազատ շրջել այգու ողջ տարածքով, սակայն նրա «ննջարանը» հենց կապիկների վանդակն էր: Նրան ներկայացնում էին նյույորքյան ցուցադրության ժամանակ՝ մարդու էվոլյուցիայի թեմայի շրջանակներում:

Տեղի սև հոգևորականությունը վրդովված էր՝ տեսնելով «ցուցանմուշին», և պահանջում էր Օտա Բենգային ազատ արձակել: Նրանք այս պահանջով դիմել են անգամ կառավարչին: Արդյունքում Օտան դժվարությամբ ազատ արձակվեց և ուղարկվեց սևամորթների համար նախատեսված ապաստարանում բնակվելու: Նրա նոր խնամակալ Ջեյմս Գորդոնը նոր ատամներ տեղադրեց նրա բերանում, տեղավորեց սևամորթ երեխաների համար նախատեսված դպրոցում և անգամ աշխատանք գտավ Օտայի համար ծխախոտի արտադրամասում:

1914 թվականին Օտան որոշեց վերադառնալ Աֆրիկա: Կյանքն Ամերիկայում նրա համար չէր նախատեսված: Նա գումար հավաքեց և հնարավորություններ սկսեց փնտրել իր հայրենիք մեկնելու համար: Այս ժամանակ Լեոպոլդ II-ն արդեն մահացած էր, և բելգիական ռեժիմը Կենգոյում համեմատաբար թուլացել էր: Սակայն սկսվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմը, ուղևորափոխադրումների մեծ մասը կանգնեցվեց, իսկ Բելգիայի գերմանական շրջափակումն էապես բարդացրեց Օտա Բենգայի վերադարձն այդ պահին: Նրա մոտ դեպրեսիա սկսվեց այն մտքից, որ այլևս չի կարողանա հայրենիք վերադառնալ: 1916 թ. մարտի 20-ին 32-ամյա Օտա Բենգային գնդակահարեցին:

IDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак Карапетян Европейский курс Армении между обещаниями и обязательствами При поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарии IDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностей Скидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летия Предварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак Карапетян Центр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресу Демократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничестве Оформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводов Ucom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектронике IDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологий IDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валюты Цифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке Ucom Ucom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природеДень рождения в Италии с Юнибанком