Տեղում դոփելու Սարգսյանի տեսլականը

Բազե 2017 այցելած Սերժ Սարգսյանը ՝ դիմելով երիտասարդներին, հանդես է եկել հետաքրքրական հայտարարությամբ, որն առաջին հայացքից անմեղ և հերթական ուղերձ է թվում, բայց իրականում բավական անկեղծորեն արտահայտում է Սարգսյանի քաղաքական ոճն ու տեսլականը: Նա մասնավորապես նշել է ՝

«Հավատացեք, որ քաղաքական դաշտում համաձայնության գալը, հաշտության գալը շատ կարևոր է, և ընդհանրապես կյանքում փոխզիջումների միջոցով համաձայնության գալը շատ կարևոր հանգամանք է: Խոսքս չի վերաբերում հարմարվողականությանը, այլ դիմացինի շահը հասկանալուն, և վստահ եմ, որ ձեզնից շատ-շատերը հիշում են հայտնի մարդու այն ասացվածքը, որ ամենաքաղցր հաղթանակը այն հաղթանակն է, որը ձեռք է բերվել քիչ կորուստներով, քիչ ջանքերով: Հավատացեք, որ դա այդպես է: Ես կցանկանայի, որ երբ արդեն այլ հարցերում անմիջականորեն սկսեք մեծավարի զբաղվել, միշտ լինեք համաձայնության գալու կողմնակիցը: «Ընդդեմ», «հակա» կարգախոսներով որևէ հաջողության անհնար է հասնել:»

Կարծես թե Սերժ Սարգսյանը վատ բան չի ասում: Ավելին, իսկապես փոխիզջումը կամ կոմպրոմիսը քաղաքկանության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկն է: Մանավանդ Հայաստանի դեպքում, որն ունի սակավ ռեսուրսներ և աշխարհագրական ու աշխարհաքաղաքական իմաստով ոչ բարենպաստ դիրք: Սակայն, փոխզիջումն ինքնին ինքնանպատակ չէ, այն չի կարող գործել ու լինել դոմինանտ նպատակ հենց այնպես, օդում, առանց ուղեկցող հանգամանքների:

Փոխզիջումը կարող է տեղի ունենալ այն դեպքում, երբ ներքին ու արտաքին քաղաքականության մեջ սուբյեկտները՝ իրենց շահերը հստակ արտահայտելուց հետո, կփորձեն պայմանավորվել, ոչ թե ի սկզբանե կփորձեն պայմանավորվել ու փոխիզջել: Եվ սա առավելապես վերաբերում է ներքաղաքական կյանքին: 

Սարգսյանը չի սիրում կոնֆլիկտներ, չի սիրում`  կատեգորիկ կերպով: Նա չի սիրում կոնֆլիկտային ընդդիմություն, հակված է պայմանավորվել բոլորի հետ: Պատահական չէ, որ տարիների ընթացքում նա ձեռք է բերել ընդդիմադիրներին ճամբարափոխ անելու, պաշտոններ տալու համբավ, ընդ որում, ոչ միայն նախագահ եղած ժամանակ: Քոչարյանի ժամանակ Սարգսյանը այդպես վերահսկում էր ընդդիմությանը՝ Գեղամյան, Արթուր Բաղդասարյան ձևաչափով: Նախագահության օրոք ևս շարունակեց այդ գործը՝ Գեղամյան, Բաբուխանյան ձևաչափով, 2008-ին էլ ընդդիմադիր հավակնություններ ցուցաբերած Մանվել Գրիգորյան, այնուհետ Վազգեն Մանուկյան ՝ առանձին պետական ապարատով, հետո Ալիկ Արզումանյան և այլն: 

Բնականաբար, այդ «սերը» միակողմանի չէ: Փոխադարձ է, բայց Հայաստանում, որտեղ ռեսուրսները սահմանափակ են և թե՛ քաղաքականությունը, թե՛ հասարակական տենդենցները թելադրվում են իշխող ուժի կողմից, որտեղ շատ բան կախված է հենց վերջինից: Օրինակ Քոչարյանը հստակ գծել էր իշխող վերնախավի և հասարակության, մենքի ու դուքի, օտարի և յուրայինի, իշխանության և ընդդիմության սահմանը և դեմ չէր կոնֆլիկտին: Դա միգուցե ավելի շուտ անձնական բնավորության հարց էր, ոչ թե՝ քաղաքական ոճաբանության: Բայց նրա իշխանության օրոք կար քաղաքական կոնֆլիկտ, որն էլ բերեց 2008 թ. իրադարձություններին:

Հիմա նման ուժգնության քաղաքական միավորում ու հասարակական վերելք դժվար է պատկերացնել, որովհետև համառորեն փոխիզջումային տարբերակով պայմանավորվածություններ են ձեռք բերվում տարբեր ընդդիմադիր սուբյեկտների հետ՝ հաճախ նաև նրանց ոչ միայն պաշտոն, այլև քաղաքական քարտ բլանշ զիջելով:

Իսկ անվերջ ու ինքնանպատակ փոխզիջումը, անընդհատ պայմանավորվելը լճացման քույրերն են: Առանց կոնֆլիկտի, հակադրության, բանավեճի, առճակատման հնարավոր չէ պատկերացնել զարգացում: Եվ այս իմաստով, «Բազե»-ում Սարգսյանի հնչեցրած անմեղ ուղերձն իրականում բավական տարողունակ է՝ նրա քաղաքական տեսլականը հասկանալու համար:

Արտակ Ասլանյան