Ընդդիմադիրնե՞ր, թե՞ ընդդիմախոսներ

Երևանի ավագանու ԵԼՔ խմբակցության նախաձեռնությունը ՝ վերանաել փողոցները, քննադատությունների մեծ ալիք բարձրացրեց: Քննադատների մեջ ոչ միայն քաղաքական մրցակիցներն ու իշխանությունն էին, այլև քաղաքացիներ, մասնավորապես քաղաքացիներ, ովքեր քվեարկել էին կամ համակրում էին ԵԼՔ-ին: ԵԼՔ-ին ուղղվող հիմնական մեղադրանքն այն էր, որ վերջիններս իրական խնդիրները թողել ու զբաղվում են անկարևոր գործով:

 Ինչու՞ է այնպես ստացվում, որ հայաստանյան ընդդիմությունները տարբեր տարիների արժանանում են նույն քննադատությանը, ընկալվում են ավելի շատ արձագանքողի, անկարևոր բաներով զբաղվողի, քննարկողի դերում:

Խնդիրը ունի օբեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմեր: Սուբյեկտիվ կողմն այն է, որ փողոցների վերանվանման նման թեմաներից խոսելն ավելի քիչ ջանքեր է պահանջում, մյուս կողմից քիչ ջանքի դիմաց շատ աղմուկ ապահովում ու ստեղծում է աշխատանքի տպավորություն: Իսկ ընդդիմադիր ուժերը պառլամենտ են մտնում ու հանրային համակրանքը վայելում ոչ այնքան աշխատանքի, գաղափարի, ծրագրի, այլ այդ պահին մյուսներից ավելի թունդ, վճռական ընդդիմադիր ներկայանալու հաշվին: Պատահական չէ, որ ամեն հաջորդ պառլամենտում նախորդ ընդդիմությունը չի հայտնվում ՝ մարդիկ անընդհատ փոխում են իրենց «հերոսներին»:

Բայց ընդդիմության ավելի շատ խոսելու, քան գործելու մեջ կան նաև օբեկտիվ հանգամանքներ: Քաղաքական համակարգն ու տնտեսական ռեսուրսների բաշխումն այնպիսին է, որ ռեալ քաղաքական գործընթացներին ընդդիմությունը մասնակցելու ռեսուրս չունի: Նա կամ պետք է դառնա իշխանության կցորդ, կամ մտնի ներիշխանական տարբեր խմբավորումների միջև առկա տարաձայնությունների դաշտ ու փորձի այդ հակադրության վրա դիվիդենտներ քաղել, կամ էլ պիտի զբաղվի պոպուլիզմով: Այլ ելք ընդդիմադիր ուժերը չունեն, եթե չեն փոխում քաղաքական համակարգի կառուցվածքն ու խաղում են գործող խաղի կանոնների համաձայն:

Այնպես որ, թե ԵԼՔ-ը, թե իր նախորդները այլ բանով զբաղվելու ռեսուրս չեն ունեցել, քան պոպուլիզմը: Խնդիրը նրանում է, ինչ պոպուլիզմ է ակնկալում նրանցից էլեկտորատը և ինչ են նրանք առաջարկում դրա դիմաց: Երբ առաջարկն ու պահանջարկը չեն համընկնում, ունենում ենք նման քննադատության չափաբաժին: