Արևմուտքի ազդեցությունը Հայաստանի ղեկավարի ընտրության հարցում. կա՞ այն, թե չկա

Մեր հյուրն է քաղաքական տեխնոլոգ Արմեն Բադալյանը...Past.am 

– Պարոն Բադալյան, դուք կարծում եք, որ Հայաստանի ղեկավարի` 2018–ի ապրիլին վարչապետի ընտրության հարցում որոշիչ է լինելու Մոսկվայի դերը: Իսկ ի՞նչ է, արևմուտքը` տվյալ դեպքում ԱՄՆ–ը և Եվրամիությունը, ձեռքները ծալած կնստեն ու կսպասեն Մոսկվայի որոշմա՞նը: Այն դեպքում, երբ վերջիններս հանդես են գալիս առաջարկություններով կամ ինչ–ինչ մեսիջներ են ուղարկում:

– Դժվար է ասել: Իհարկե, ինչ–որ ակտիվություն կա: Եվրամիության ակտիվությունը հատկապես երևում է կնքվելիք համաձայնագրի հետ կապված: Որովհետև Հայաստան–Եվրամիություն պայմանագիրը ստորագրվել է 1997–ին և մինչ օրս չի նորացվել: 2013 թվականին պետք է ստորագրվեր Ասոցացման պայմանագիրը, բայց Հայաստանի իշխանությունները դրանից հրաժարվեցին, մեղմ ասած, Ռուսաստանի խորհրդով:
Կրկին Եվրամիությունը ցանկանում է պայմանագիրը նորացնել, որը տեղի կունենա նոյեմբերի 24–ից հետո, երբ կկայանա Եվրամիության գագաթաժողովը:Համագործակցության այս նոր պայմանագիրը, ճիշտն ասած, իրենից լուրջ քաղաքական գործընթաց չի ներկայացնելու: Որովհետև, հասկանալի է, որ Հայաստան–Եվրամիություն հարաբերությունները կխորանան այնքանով, որքանով դա թույլ կտա Ռուսաստանը:

Ինչ վերաբերում է ԱՄՆ–ին, ապա այնտեղ բավականին բարդ հարցեր կան` կապված նախագահ–կոնգրես փոխհարաբերությունների հետ: Այս հանգամանքն ինչ–որ չափով խանգարում է, որ այս երկիրն ակտիվ արտաքին քաղաքականություն իրականացնի:

Անշուշտ, բոլոր դեպքերում այս երկիրը փորձում է ինչ–որ բան անել: Հատկապես փորձեցին էներգետիկայի ոլորտին վերաբերվող ծրագիր առաջարկել, անգամ ներդրումների որոշակի քանակություն ներկայացրեցին` 8 միլիարդ դոլարի չափով: Մեր երկրի ինքնիշխանության վերաբերյալ ԱՄՆ դեսպանը հարցազրույցներ տվեց:
Բայց այս պահի դրությամբ, կարող ենք ասել, որ արևմուտքը ոչ մի իրական լծակ չունի Հայաստանի վրա, բացի ֆինանսականից: Իհարկե, որը շատ կարևոր լծակ է: Որովհետև, սկսած առաջիկա երկու–երեք տարիներից, Հայաստանը մեծ պարտքեր պետք է սկսի փակել:

Ենթադրում եմ, որ արևմուտքը այս` պարտքերի փակման գործընթացը քաղաքականացնելու է: Քաղաքական շատ խնդիրների լուծումներ է պահանջելու մեր երկրից: Քանզի Հայաստանն այդքան գումար չունի, որ կարողանա պարտքը վերադարձնել: Արևմուտքը այդ պարտքերը չի ներելու և դրանց դիմաց փորձելու է քաղաքական դիվիդենտներ ձեռք բերել Հայաստանից: Դա կհաջողվի՞ նրան, թե չի հաջողվի, չեմ կարող ասել: Բայց, միանշանակ, արևմուտքը կփորձի իր լծակներն օգտագործել այդ ժամանակ:

Իսկ վարչապետի ընտրության հարցում, ճիշտն ասած, դեռևս արևմուտքը որևէ բան անել չի կարող, քանզի ձեռքին նման լծակ չկա, ինչն ունի Ռուսաստանը: Եվ առանձնապես չի կարող ազդել Հայաստանի իշխանությունների ձևավորման վրա:

Բայց բոլոր դեպքերում, ով էլ դառնա Հայաստանի վարչապետ, լինի Կարեն Կարապետյանը, Սերժ Սարգսյանը, թե երրորդ մեկը, բավականին խիստ հարաբերությունների մեջ է մտնելու արևմուտքի հետ, կապված պարտքերի վերադարձման հետ: Իսկ դա արդեն բավականին լուրջ պրոբլեմ է մեր երկրի համար: Արևմուտքն արդեն այդ ժամանակ իր ակտիվ գործունեությունը կփորձի իրականացնել մեր երկրում:

– Իսկ մեր հասարակության, քաղաքական ուժերի դիրքորոշումն ինչպիսի՞ն կարող է լինել այս հարցում: Արևմուտքը մեր երկրում դաշնակիցներ ունի՞, կարճ ասած:

– Բանն այն է, որ չունի: Չնայած, մարդիկ կան, որ հակառուս են, բայց, այնուամենայնիվ, ընդգծված արևմտամետ ուժ գոյություն չունի: Չնայած սոցիոլոգիական հարցումները ցույց են տվել, որ մեր հասարակության մեջ 20 տոկոսի չափով արևմտամետ զանգված կա: Որը մոբիլիզացնելու դեպքում արևմուտքը կարող է բավականին հաջողություններ ունենալ:

Ուղղակի, այս պահի դրությամբ չի ստացվում լուծել այդ կազմակերպչական հարցը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ այդ ուժը լինի անպայման քաղաքական ուժ:

Միգուցե արևմուտքը փորձի՞ կազմակերպել: Բանն այն է, Հայաստանում Եվրամիության դեսպանն ասաց, որ իրենք բավականին մեծ ներդրումներ են կատարելու կրթական ոլորտում: Իսկ կրթական ոլորտը երիտասարդությունն է, որն էլ, բնականաբար, երկրի ապագան է:

Այնպես որ, արևմուտքը կարող է կարճաժամկետ կտրվածքով այդքան մեծ հաջողություն չունենալ, նկատի ունեմ հատկապես վարչապետի ընտրության հարցերում, բայց հետագա ժամանակների համար նրա ազդեցությունը կմեծանա: Հատկապես եթե նկատի ուենանք երիտասարդության գործոնը: Որովհետև երիտասարդության մեջ շատ մեծ է արևմտյան ուղղվածությունը, ռուսամետ երիտասարդություն գրեթե չկա: Անշուշտ չեզոքներ ևս կան, բայց արևմտյան գաղափարակիրների թիվն անհամեմատ մեծ է:

Հաշվի առնելով այս հանգամանքը, նաև այն, որ արևմուտքը կարող է կազմակերպչական հարցերով աջակցել արևմտամետ զանգվածին, որի արդյունքում կձևավորվի աևմտամետ ուժ, ավելացրած` ֆինանսական լծակները, ապա չի բացառվում, որ ապագայում հնարավոր է, որ արևմուտքը մեր երկրում լայն գործունեություն ծավալելու հնարավորություն ստանա: Այնպես որ, այդպես չէ, թե արևմուտքը ձեռքերը ծալել ու մի կողմ է քաշվել:

Արևմուտքն ինքն էլ է շահագրգռված, որ Հարավային Կովկասը` Հայաստանով, Վրաստանով, Ադրբեջանով, գտնվի Եվրամիության հսկողության տակ:

Գոհար Սարդարյան