Ուրախ եմ, որ երկար սպասումներից հետո ՀՀ-Սփյուռք կազմակերպչական կառույց կստեղծվի. Անդրանիկ Միհրանյան

Քաղաքագետ  Անդրանիկ Միհրանյանը   Tert.am-ի հետ զրույցում անդրադառնում է Հայաստան -Սփյուռք  6-րդ համաժողովի սպասելիքներից և նշում, որ համաժողովից պարզ դարձավ, որ պետք է կազմակերպչական մի կառույց ստեղծվի: « Ուրախ եմ, որ երկար սպասումներից հետո այսպիսի կառույց կստեղծվի, որպես խորհուրդ ամբողջ սփյուռքի ներկայացուցիչների կողմից, որոնք կկարողանան ինստիտուցիոնալության ենթարկեն ՀՀ-Սփյուռք փոխհարաբերությունները»,-ասաց նա:  

-Պարո՛ն Միհրանյան, ի՞նչ սպասելիքներ ունեք Հայաստան -Սփյուռք  6-րդ  համաժողովից: Ի՞նչ խնդիրներ է այս անգամ լուծելու սփյուռքի հետ միասնությունը:    

-Ես արդեն շատ այսպիսի համաժողովների եմ մասնակցել և գիտեմ, որ սրա հիմնական նշանակությունը տարբեր երկրներից եկած հայ համայնքի ներկայացուցիչներին ոգևորելն է և բարձրացնելն այն իրավիճակի, որպեսզի նրանք կարողանան ավելի ակտիվ մասնակցել իրենց երկրներում ՀՀ -ի հանդեպ քաղաքականության ձևավորմանը, և որպեսզի գերհզոր երկրները կարողանան Հայաստանին այս ծանր իրավիճակում՝ և՛ տնտեսական, և՛ քաղաքական, և՛ ռազմական օգնություն ցուցաբերեն: Կարծում եմ սա է հիմնական  խնդիրը:  Բայց այս անգամ, եթե ես ճիշտ եմ հասկանում, թե ինչպիսի մոտեցում կա ՀՀ ղեկավարության կողմից այս ժողովի համար, պետք է կազմակերպչական մի կառույց ստեղծվի, որը ինձ թվում է, վաղուց պետք է ստեղծվեր: Ուրախ եմ, որ երկար սպասումներից հետո այսպիսի կառույց կստեղծվի, որպես խորհուրդ ամբողջ սփյուռքի ներկայացուցիչների կողմից, որոնք կկարողանան ինստիտուցիոնալության ենթարկեն ՀՀ-Սփյուռք փոխհարաբերությունները:   

-Իսկ Ըստ Ձեզ՝ այդ միասնականությունը հնարավո՞ր է , հատկապես որ ասում են օրինակ ամերիկահայերն այլ մտածելակերպ ունեն, ռուսահայերը՝ այլ, պոլսահայերը՝ այլ:

-Ես ինքս սկսած 1990-ականներին, ռուսական պետդումայի ԱՊՀ երկրների կոմիտեի գլխավոր խորհրդականն էի, և մասնակցել եմ ձևակերպելու աշխարհի տարբեր երկրներում գտնվող համայնքների ներկայացուցիչների կազմակերպմանը և այդ ժամանակ Դուման իրեն կից ստեղծեց այդպիսի խորհուրդ, որպեսզի հնարավոր լինի հասկանալ նախ իրավիճակը, ինչպիսին է այդ համայնքների վիճակը տարբեր երկրներում, հատկապես որ այնտեղ ավելի մեծ խնդիրեր կային՝ 30 մլն ռուսներ դուրս մնացին ՌԴ-ից, իսկ ՌԴ-ն այդ փորձը չուներ:  Հայ ժողովուրդն ունի այդ մեծ փորձը՝ հարյուրավոր տարիներ ապրել ենք համայնքային կարգավիճակում և ինքնակազմակերպման  փորձ ունենք: Բայց միևնույնն է,  առանց պետության հետ համագործակցելու, այդ հարցը միշտ այլ հարթակում է  գտնվում, մանավանդ որ հայ պետականությունը ամբողջ հայության հետ համագոծակցելու պրոբլեմ ունի: Ինձ թվում է՝  ինստիտուցիոնալ կառույցը մեծ նշանակություն ունի և դրա անհրաժեշտությունը վաղուց կար, անկախ նրանից, թե որ համայնքն է՝ ԱՄՆ-ն իր խնդիրն ունի, ՌԴ-ն՝ իր: Բայց կա Հայաստան, որի խնդիրը հասկանալի է և՛ ամերիկահային, և՛ ռուասաստանահային, և՛ լիբանանահային, այսինքն՝ պետք է հասկանալի լինի՝ ինչն է պետականության անհրաժեշտությունը:

-Ինչ խնդիրներ ո՞ւնի ռուսաստանյան հայ համայնքը, շատ է խոսվում, որ հայաստանյան խնդիրների հետ կապված ռուս համայնքը քիչ ակտիվություն է դրսևորում՝ քաղաքական հարցեր բարձարցնելիս:

-Չեմ համաձայնի, որովհետև աշխարհում ամենամեծ հայ համայնք է, որոշ տվյալներով, եթե համաձայնվենք 2015-ի Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին Պուտինի ելույթի հետ, երբ ասաց, որ 3 մլն հայեր կան ՌԴ-ում: Ռուսաստանյան հայ համայնքը կազմակերպված համայնք է, համարյա թե չունի խնդիրներ և օգտվում է ռուսական պետականության  մեծ հովանավորությունից: Նա խնդիր չունի հայկական հարցեր բարձրացնելու համար, որովհետև ի հակառակ ԱՄՆ-ի կամ այլ մի քանի երկրների՝ ռուսական պետականությունը 1995-ին ընդունել է ցեղասպանության փաստը և այդ հարցում խնդիր չունի, դպրոցների, եկեղեցիների, մշակույթի, տնտեսական հարցերի լուծման համար: 

-Մասնավորապես, օրինակ՝ խնդիր ունի զենքի վաճառքի բարձրացման հարցում:

-Սա այլ հարց է, ես ինքս շատ անգամ մասնակցել եմ այդ հարցի քննարկմանը ամենաբարձր մակարդակներում՝ և՛  նախարար Լավրովի, և՛ նախագահական անձնակազմի, և՛ օգնականների քննարկումներին: Այս հարցն ունի իր պատասխանը՝ ՌԴ-ն վաճառում է զենք տարբեր երկրներին, նաև Ադրբեջանին, բայց դրա հետ միասին զենքը և՛ վաճառվում է, և՛ անվճար տրվում է Հայաստանին, և ՌԴ-ում կա այդ հասկացողությունը, որ այս տարածաշրջանում պետք է բալանս պահպանվի, որ որևէ մեկը չկարողանա օգտվել այդ բալանսի խախտումից և ի չարին չօգտագործի այդ զենքը: Գիտեմ՝ Հայաստանն այդ հարցում զգայուն է, բայց բոլորն այդ հարցի պատասխան տվել են՝ Պուտինը, Լավրովը և մյուսները: Կա միջազգային շուկա, որտեղ կարելի է ամեն տեսակի զենք վաճառել, եթե ՌԴ-ն չվաճառի, դա կանի Թուրքիան, Պակիստանը և այլ երկրներ, որոնք հնարավորություն  ունեն զենք  վաճառել: Մի անգամ այդ հարցի առնչությամբ Սերժ Սարգսյանն ինձ իմաստնորեն ասաց, որ մենք դեմ չենք, որ ՌԴ-ն վաճառի Ադրբեջանին զենք, բայց ուզում ենք, մեզ էլ վաճառվի կամ տրվի, որ բալանսը չխախտվի այս տարածաշրջանում, դա է կարևորը: