Բաղդադը սպառնում է, քրդերը՝ համառում

Իրաքյան Քուրդիստանի Բարձրագույն ընտրական խորհուրդը հրապարակել է սեպտեմբերի 25–ին անցկացված անկախության հարցով հանրաքվեի վերջնական արդյունքները, ըստ որոնց՝ Քուրդիստանի անկախությանն «այո» է ասել քվեարկությանը մասնակցած 3 մլն 85 հազար 935 քաղաքացիների 92,73%–ը, և «ոչ» է քվեարկել ընտրողների 7,2%–ը: Այլ իրավիճակում սա կարող էր կատարյալ հաղթանակ դիտարկվել որևէ ժողովրդի համար, և քրդերն իրենք էլ, արդեն քանի օր, մեծ խանդավառությամբ են նշում պատմական հանրաքվեի փաստը: Սակայն, մի բան է սովորական քաղաքացու, մեկ այլ բան՝ ղեկավարների կարգավիճակն ու պատասխանատվության աստիճանը: Եվ սա ակնհայտ է նույնիսկ այնպիսի անհողդողդ գործչի դեպքում, ինչպիսին Իրաքյան Քուրդիստանի առաջնորդ Մասուդ Բարզանին է: Այն բանից հետո, երբ Իրաքի կառավարությունը Քուրդիստանի տարածաշրջանի համար վերջնաժամկետ նշանակեց երկրի հյուսիսի սահմանային անցակետերն ու օդանավակայանները կենտրոնական կառավարությանը հանձնելու համար՝ սպառնալով շրջափակման ենթարկել քրդերին, երբ մի կողմից՝ Իրանը լայնածավալ զորավարժություններ սկսեց, մյուս կողմից՝ Իրաքն ու Թուրքիան, Քուրդիստանի տեղական ինքնակառավարման մարմինը չորեքշաբթի օրը հատուկ նիստ գումարեց՝ որոշելով նախքան վերջնաժամկետի ավարտը բանակցել Բաղդադի հետ: Նույն օրը, սակայն, Իրաքի պառլամենտը նույնպես նիստ հրավիրեց՝ կառավարությանն արտոնելով Քուրդիստանում ռազմական ուժ կիրառել: Եվ դա այն դեպքում, երբ կառավարությունը բցարձակ նման լիազորության ահրաժեշտություն չուներ այն պարզ պատճառով, որ Քուրդիստանը դե յուրե Իրաքի անքակտելի մասն է կազմում: Հետևաբար, Բաղդադի այս քայլն անհրաժեշտ է դիտարկել բացառապես քրդերին ու աշխարհին ուղղած կոնկրետ ուղերձի շրջանակում, որը երկու կետից է բաղկացած: Առաջին՝ Բաղդադը երբևէ չի հաշտվի Իրաքի մասնատման հետ և երբևէ նման թեմայով բանակցություններ չի վարի Քուրդիստանի ու միջազգային հանրության հետ, և երկրորդ՝ Իրաքը սեփական տարածքային ամբողջականությունը պահպանելու և նավթային պաշարների 40%–ից չզրկվելու նպատակով պատրաստ է նույնիսկ նոր ճակատ բացել Մերձավոր Արևելքում, ինչն, իհարկե, աղետալի հետևանքներ կունենա, և բանը միայն Բաղդադ–Էրբիլ առճակատմամբ չի ավարտվի: Kurdistan–24 TV–ի փոխանցմամբ՝ չնայած Բարզանիի խաղաղասիրական կոչերին, Բաղդադն արդեն ուժայիններ է գործուղել Քուրդիստան, որոնք քրդական Փեշմերգային հրահանգելու են դուրս գալ Սուլեյմանիից, Քիրկուկից ու մյուս վիճելի հատվածներից: Այսինքն, այն տարածքներից, որոնք պաշտոնապես Քուրդիստանի ինքնավարության մաս չեն կազմում, բայց 2014–ին ԴԱԻՇ–ից ազատագրվել են հենց քրդերի ակտիվ մասնակցությամբ: Սրան ի հակառակ՝ նույն հեռուստաընկերության եթերում հնչել է նաև Քիրկուկի՝ ազգությամբ քուրդ նահանգապետ Նաջմադդին Քարիմի հակադարձումը, որը հայտարարել է, թե Բաղդադը մեծ սխալ կգործի իրենց դեմ բանակ հանելով: Վերջինս նաև հեգնել է Բաղդադին՝ հայտարարելով, թե քրդերը լավ են ճանաչում իրաքցի ուժայիններին, որոնք անմիջապես անհետացան Մոսուլից, Խավիջայից ու Ռամադիից հենց այն պահին, երբ ԴԱԻՇ–ի ստորաբաժանումներն այնտեղ մուտք գործեցին:

Եվ, այդուհանդերձ, շանս ունե՞ն քրդերը հենց միայն Իրաքի կանոնավոր բանակին դիմակայելու, եթե Բաղդադն, այնուամենայնիվ, որոշի պատերազմ սկսել, իսկ միջազգային հանրությունը՝ դիտորդի դերակատարում ստանձնել:Քուրդիստանի ղեկավար Մասուդ Բարզանիի զարմիկը՝ Փեշմերգայի ամենաազդեցիկ հրամանատար, գեներալ Սիրվան Բարզանին օրերս «ՌԻԱ նովոստիին» հայտարարել էր, որ միայն իրենց կառույցում 150000 քաջարի քրդեր են ծառայում: Ինչ վերաբերում է զինտեխնիկային՝ մի մասը ամերիկյան ծագում ունեն, մյուս մասը առգրավել են ԴԱԻՇ–ից, քիչ չեն նաև արտասահմանում ապրող քրդերի նվիրատվությունները: Հետևաբար, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ, օրինակ, Մոսուլի առման համար իրաքյան Բաղդադը կարողացավ սոսկ 85000 զինվոր հավաքել, այդ թվում՝ շիա կամավորականներ, քրդերը մտածում են, որ ի վիճակի են դիմակայել Բաղդադին, եթե այլ խաղացողներ մեջտեղում չհայտնեն:
Խնդիրը, սակայն, այն է, որ խաղացողներ անպայման կգտնվեն, և հենց սրանով է պայմանավորված Քուրդիստանի ղեկավարության անհանգստությունը:Նույն Թուրքիան, Իրանը ձեռքերը ծալած չեն նստի: Պարզ է, որ ԱՄՆ–ն նույնպես ստիպված կլինի կողմնորոշվել, ինչից հետո Ռուսաստանն էլ այլ ելք չի ունենա, քան՝ ներգրավվել գործընթացում այն դեպքում, երբ ամենաշատը նման զարգացում չէր ուզենա: Ի վերջո, քրդական առաջին ներկայացուցչությունը հենց Մոսկվայում բացվեց ամիսներ առաջ, ու թեպետ տեսակետներ կան, որ ռուսները շտապեցին՝ անլուրջ համարելով ընդամենն ամիսներ անց անցկացվելիք հանրաքվեի հնարավորությունը և այդկերպ ընդամենը փորձելով սիրաշահել քրդերին նաև Սիրիայում, ակնհայտ է, որ այս ամենի արդյունքում նոր վերադասավորումներ, ցավոք՝ շատ արյուն և, հնարավոր է, նոր քարտեզագրումներ են սպասվում տարածաշրջանում: