Արևմուտքը Սիրիայում ինքն իր հետ է շախմատ խաղում

Սիրիական Իդլիբում կառավարական բանակն ու դաշնակիցները շարունակում են կատարյալ մղձավանջ ապահովել իսլամիստական խմբավորումների համար: Երեկ տեղացած հերթական օդային հարվածների արդյունքում, ՌԴ ՊՆ–ի փոխանցմամբ, Իդլիբում ոչնչացվել են Ջեբհաթ ան–Նուսրայի ևս 49 գրոհայիններ, նրանց թվում՝ հարավային սեկտորի 7 դաշտային հրամանատարներ: Վերջիններիս կենտրոնի մասին տեղեկությունները դարձյալ ստացվել էին հետախուզական մարմինների միջոցով: Բայց առավել կարևորվում է այն փաստը, որ այս անգամ սպանվել են հիմնականում ՌԴ–ից Սիրիա մուտք գործած այնպիսի արյունարբու հրեշներ, ինչպիսին, օրինակ, Նուսրայի ղեկավարի խորհրդական Աբու Թուրաբ ադ Դաղեստանին, կամ՝ Աբու Ալի աշ–Շիշանին՝ Չեչնիայից: Պակաս կարևոր չէ և այն, որ ոչնչացվել է նաև Իդլիբի Աբու–էդ–Դուհուր բնակավայրի մոտ տեղակայված գետնափոր նուսրայական զինապահեստը, որտեղ շուրջ 1000 տոննա զենք ու զինամթերք էր պահվում, այդ թվում՝ հրթիռային հրետանու համար նախատեսված:

Որքան էլ տարօրինակ հնչի՝ այս ընթացքը բոլորովին չի ուրախացնում տարածաշրջանում հակաահաբեկչական պայքարի ջատագովներին, և նույնիսկ կարոտյալներին օժանդակության կոչված հումանիստական կազմակերպություններն են լարված հետևում իսլամիստների պարտությանն ու Սիրիայի վերականգնման՝ այս ֆոնին աշխուժացող թեմային: CARE International, International Rescue Committee, Norwegian Reugee Council, Oxfam, Save the children հեղինակավոր կազմակերպություններն, օրինակ, ընդհանուր մի հայտարարությամբ նպատակահարմար չեն գտել օժանդակել Սիրիայի վերականգնման ծրագրերին, քանի որ՝ «դա կարող է նպաստել իշխող ռեժիմի ամրապնդմանը և ավելի շատ վնաս, քան օգուտ բերել»: Մյուս կողմից էլ՝ չպետք է զարմանալ. այս մարդիկ, իրենց «Սիրիայի բարեկամներ» կոչելով, դեռ սեպտեմբերի 18–ին էին խնդրի շուրջ համաժողով կազմակերպել ԱՄՆ–ում, որի ընթացքում էլ Մեծ Բրիտանիայի ԱԳ նախարար Բորիս Ջոնսոնը հայտարարել էր, թե՝ «Անհրաժեշտ է հստակ հայտարարել իրանցիներին, ռուսներին և Ասադի ռեժիմին, որ մենք չենք կարող որպես գաղափարակիցներ օժանդակել Սիրիայի վերականգնմանն այնքան ժամանակ, քանի դեռ խնդրին քաղաքական լուծում չի տրվել: Ինչպես ասված է ՄԱԿ–ի 2254 բանաձևում՝ այն ենթադրում է անցումային շրջան և Ասադի հեռացում»: Ասել կուզի՝ միջազգային կազմակերպությունների նման պահվածքն ի սկզբանե՛ էր պետք կանխատեսել, և ոչ մի The American Conservative պարբերական էլ անհրաժեշտ չէր, որպեսզի հասկանայինք հակաասադական արտաքին ալյանսի մարտավարությունը: Այլ բան է, որ, իհարկե համաձայնել պարբերականի այն դիտարկմանը, որ հաշվի առնելով Սիրիայի բանակի հաջողությունները՝ Դամասկոսում հիմա նույնիսկ Հըզբոլլահն է շատ ավելի շահեկան դիրքերում հայտնվել, քան՝ Վաշինգտոնն ու Լոնդոնը, և հենց այդ դիրքից կասկածի տակ առնել այս նոր ուղերձը, որի իմաստը հետևյալն է՝ կշարունակենք երկարաձգել Սիրիայի ժողովրդի տառապանքն այնքան ժամանակ, քանի դեռ Ասադը իշխանության ղեկին է: Եվ քանի որ Իրանն ու ՌԴ–ն չեն կարող նման ահռելի միջոցներ տրամադրել երկրի վերականգնման համար, հատկապես հակամարտության քաղաքական կարգավորման բացակայության ֆոնին, որքան էլ Ասադը հաղթանակ տոնի՝ այս անգամ էլ ինչ–որ պահի բռնկվելիք սոցիալական բունտը կրկին քաղաքական զինված պայքարի հուն կուղղորդվի:
Անկեղծ ասած՝ սա խայտառակություն է, և լավ է, որ՝ դժվար իրականանալի: Դուր է գալիս ոմանց, թե՝ ոչ, բայց իսլամիստների ձեռքին հասարակ ժողովրդի տառապանքն ու բանակի հաղթանակը հրեշների նկատմամբ՝ հենց հանրության ներսում ձեռքբերված այն քաղաքական բալանսն է և պատմական համաձայնությունը, որի մասին այդքան խոսում են «Սիրիայի բարեկամները»: Ավելին՝ այս մարտավարությամբ Արևմուտքը Սիրիայում ոչ թե շահում, այլ նրան անդառնալիորեն է մղում Ռուսաստանի, Իրանի, այժմ նաև՝ փափուկ ուժի կիրառման վարպետ Չինաստանի («Փաստը» վերջերս գրել էր, թե ինչպես Չինաստանում Սիրիայի դեսպանության կազմակերպած միջոցառմանը, միայն շինարարության ոլորտից, քանի չինական կազմակերպություններ էին ներկայացել՝ հենց տեղում խոշոր պայմանագրեր կնքելով) գիրկը: Ոչ ոք նաև չգիտի, թե հետագայում ինչ դիրքորոշում կունենան տարածաշրջանի մյուս երկրները, որոնք նույնպես չեն կարող հաշվի չնստել հաղթող կողմի հետ: Եվ վերջապես՝ չի կարելի չնկատել նաև այն փաստը, որ սիրիացի փախստականները սկսել են «ոտքերով քվեարկել» Ասադի օգտին, եթե վերադառնում են «ատելի ռեժիմի գիրկը», փոքրիկ արհեստանոցներ, տաղավարներ բացում և նույնիսկ փլատակների քարերով ինքնուրույն վերականգնում իրենց տները: Այնպես որ, շարունակել այն քաղաքականությունը, որ պաղեստինյան Գազայում է վարվում, և հույսեր տածել, թե Սիրիայի ավերակների ու աղքատության երկարաձգմամբ հնարավոր է նորից բունտ ապահովել Ասադի նկատմամբ՝ նշանակում է չհասկանալ, որ իսկապես ինքդ քեզ հետ ես շախմատ խաղում և ինքդ քեզ շախ ու մատ հայտարարում...