Հայ գործարարներն իրանցիների հետ շփվելու մշակույթ պետք է ձևավորեն

Մեր հյուրն է տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանը

– Պարո՛ն Մանասերյան, Իրան–Հայաստան տնտեսական հարաբերությունների առաջընթացի համատեքստում վարչապետ Կ.Կարապետյանի գլխավորած պատվիրակության այցն Իրան հուսադր՞ող է

– Ես առաջընթաց տեսնում եմ: Ցանկացած այցելություն միայն դրական կարելի է գնահատել: Կարծում եմ՝ գյուղատնտեսության, մշակույթի, գիտության և կրթության ոլորտները հենց այն ճյուղերն են, որտեղ մեր համագործակցությունն այս պահին կարող է արդյունավետ լինել: Իհարկե այլ ոլորտներ էլ կան: Եվ այդ իմաստով մենք պետք է փորձենք անել այն, ինչ իրանցիներն արել են տարիներ շարունակ. մենք պետք է ընդունենք, որ այս տարիների ընթացքում նախաձեռնողը մեր գործընկերներն են եղել:

Մենք դա պնդելու համար բազմաթիվ հիմքեր ունենք, թեպետ ներկայիս կառավարության օրոք որոշակի առաջխաղացում կա: Ես կարևորում եմ հատկապես Հայաստան–Իրան ազատ տնտեսական գոտու գործարկումը, օր առաջ այն կյանքի կոչելը: Այն ոչ միայն երկու պետությունների համագործակցության առումով է դրական, այլև կարևորվում է ԵՏՄ անդամ երկրների համագործակցությամբ: Որպես սահմանակից երկիր՝ 80 միլիոնանոց Իրանը շատ կարևոր է Հայաստանի համար: Իրանի համար էլ Հայաստանը ԵՏՄ միակ երկիրն է, որի հետ սահման ունի: Այս առումով չկա մի ոլորտ, որտեղ համագործակցության արգելքներ կամ լուրջ խնդիրներ լինեն, իսկ նման այցելությունները պետք է շարունակականություն ունենան:

– Վարչապետի խոսքով՝ Հայաստանը շահագրգռված է, որ իրանական բիզնեսը և կապիտալը Հայաստան գան: Հայաստանն այս առումով ի՞նչ նախադրյալներ է ստեղծել: Իրանի նպատակադրվածությունն ինչպիսի՞ն է այս հարցում:

– Իրանական կապիտալը Հայաստան բերելու համար բոլոր հիմքերը կան: Իհարկե, մենք բավականին աշխատանք պետք է անենք: Առաջին հայացքից թվում է, թե գործ ունենք բարեկամ երկրի հետ, և այդ փաստն իր դերն ունի, բայց իրականում հայ գործարարները իրանցիների հետ շփվելու որոշակի մշակույթ պետք է ձևավորեն, ինչն առայժմ բացակայում է: Չպետք է իրանցիներին միայն միակողմանի շահույթի առարկա դիտարկել: Պետք է տեսնել, թե մենք մեր կողմից ինչ կարող ենք տալ և ինչքանով ենք բավարարում իրենց սպասելիքները: Բացի այդ, Իրանից Հայաստան են գալիս տարբեր մարդիկ: Հատկապես կարևոր են նրանք, ովքեր իրենց պետության երաշխավորությունն ունեն և հուսալիության մասով շատ կարևոր են: Իրանը Հայաստանի հետ համագործակցելու կարիք ունի ոչ միայն ելք դեպի ԵՏՄ կոնտեքստում, այլև այլ առումներով: Հայաստանը հետխորհրդային տարածքում միակ երկիրն է, որ լուրջ հաջողություններ է արձանագրել ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների կտրվածքով: Չմոռանանք, որ նոյեմբերին մեզ ԵՄ–ի հետ համաձայնագրի ստորագրում է սպասվում: ԵՄ–ի հետ կապերը սերտացնելու առումով Իրանի համար Հայաստանը շատ կարևոր դաշնակից կարող է դիտարկվել:

– ԱՄՆ–ի կողմից Իրանի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցները Հայաստանի և Իրանի տնտեսական հարաբերությունների զարգացման քաղաքականությանը չեն վնասի՞:
– Չեմ կարծում, որ կվնասեն: Բարեբախտաբար ԱՄՆ–ն ըմբռնումով է մոտենում երկու երկրների համագործակցությանը: Եթե որևէ երկրի և Հայաստանի հարաբերություններում սպառնալիք լինի, և՛ ԱՄՆ–ն, և՛ Արևմուտքի երկրները, բնականաբար, մտահոգություններ կունենան: Բայց Հայաստանը և Իրանը համագործակցում են տնտեսական դաշտում, որը ոչ միայն որևէ սպառնալիք չի ներկայացնում, այլ՝ ընդհակառակը, տարածաշրջանային կայունության, խաղաղության և զարգացման առումով բավականին կարևոր է: