Թրամփն Իրանի դեմ դեմոկրատների հաղթաթուղթն է կիրառում

Ամերիկյան իսթեբլիշմենթում ներկայի նախագահ Դոնալդ Թրամփի նկատմամբ խիստ բացասաբար տրամադրված մի շերտ կա, որը միաժամանակ էքս–նախագահ Բարաք Օբամային է քննադատում: Փորձագետները Նահանգների քաղաքական պատմության մեջ այս աննախադեպ իրավիճակը հատկապես ԱՄՆ մերձավորարևելյան քաղաքականությամբ և դրա մի օղակը հանդիսացող ԱՄՆ–Իրան հարաբերություններով են պայմանավորում: Վերջինիս առումով մեջտեղ է բերվում Իրանի հետ 5+1 ձևաչափով ստորագրված Համատեղ գործողությունների համապարփակ ծրագիրը՝ ՀԳՀԾ–ն, որի դեպքում դեմոկրատները թույլ տվին, որպեսզի 2015–ին Սենատի հանրապետականների ջանքերով ընդունվի մի տարօրինակ օրենք, ըստ որի՝ ՀԳՀԾ–ն անընդհատ վավերացման կարիք ունի: Այլ կերպ ասած՝ օրենքի կետերից մեկը պահանջում է, որ նախագահը 90 օրը մեկ Կոնգրեսին ներկայացնի զեկույց այն մասին, թե որքանով է Իրանը հավատարիմ ՀԳՀԾ–ին և արդյունքում հայտարարի՝ ԱՄՆ–ը շարունակո՞ւմ է իր հերթին հավատարիմ լինել դրան, թե՞՝ նախագահը չի վավերացնում, և Կոնգրեսն էլ, 60 օրվա ընթացքում, իր հերթին է անցնում Իրանի նկատմամբ նոր պատժամիջոցներ սահմանելու գործընթացին:

Իհարկե, կան նաև տեսակետներ, ըստ որոնց՝ էքս–նախագահ Օբաման այլ ելք չուներ ՀԳՀԾ–ին ընդդիմացող հանրապետականներին հանդարտեցնելու համար, և գուցե սրա մեջ ճշմարտության հատիկ կա: Բայց փաստ է, որ այժմ այդ պատճառով լուրջ խնդիրներ են ստեղծվել, և եթե նույնիսկ Թրամփն այս անգամ հայտարարի ՀԳՀԾ–ից դուրս չգալու վերաբերյալ, միևնույն է, Իրանն ու միջազգային հանրությունը պարբերաբար նյարդային իրավիճակում են հայտնվելու վերոնշյալ ընթացակարգի պատճառով: Եվ դա այն դեպքում, երբ ԱՄՆ նախագահը կամ Կոնգրեսը, առանց այս օրենքի էլ մշտապես հնարավորություն ունեն և՛ տեսակետներ հայտնել, և՛ լսումներ կազմակերպել, և՛ կոնկրետ որոշումների հանգել արդյունքում: Ի՞նչ կարիք կար նման ընթացակարգ մոգոնել և դրանից բխող հետագա անտրամաբանական քայլերով ու հայտարարություններով բոլորին լարման մեջ պահել:

Օրինակ, վերջին օրերին նույնիսկ ԵՄ արտաքին քաղաքականության պատասխանատու Ֆեդերիկա Մոհերինին չի կարողացել հասկանալ, թե ինչ է նշանակում ՄԱԿ–ում ԱՄՆ–ի դեսպան Նիքքի Հեյլիի այն միտքը, թե՝ «Եթե նախագահը որոշի չհաստատել, որ հավատարիմ է մնում գործարքին, դա չի նշանակելու, որ ԱՄՆ–ը դուրս է գալիս Իրանի միջուկային պայմանագրից»։ «Եթե գործարքը չվավերացվի՝ այն կկորցնի իր ուժը, և դրա արդյունքում Իրանը կարող է վերսկսել հարստացված ուրանի արտադրության աշխատանքները։ Միջազգային համայնքը չի կարող թույլատրել, որ լուծարվի մինչ այժմ հրաշալի գործած և իրեն արդարացրած այդ Համաձայնագիրը»,– հայտարարել է Մոհերինին՝ հստակ ակնարկելով, որ չվավերացման պարագայում Վաշինգտոնը ի՛նքը կարող է միջազգային մեկուսացման մեջ հայտնվել: Մի բան, որ նույնությամբ Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին էր հայտարարել՝ նշելով, որ ԱՄՆ–ն այդկերպ կմեկուսանա աշխարհից, իրանցի ժողովրդի ատելությունը կխորանա ամերիկացիների նկատմամբ, իսկ Թեհրանն ազատ կլինի իր բոլոր քայլերում:

Այսքանից հետո նշենք, որ այն պահին, երբ գրվում էր նյութը, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի ելույթը դեռ չէր հնչել: Եվ չնայած բոլոր փորձագետները համոզված էին, որ Թրամփն, այնուամենայնիվ, կվավերացնի ՀԳՀԾ–ն, ակնհայտ է, որ խնդրո առարկան շարունակում է վերոնշյալ օրենքը լինել, որն անընդհատ լարման մեջ է պահելու միջազգային հանրությանը՝ էլ ավելի վատթարացնելով ԱՄՆ–Իրան հարաբերությունները:

Էջը պատրաստեց Գոհար Սիմոնյանը

Past.am