Ընտանեկան բռնությունների մասին օրենքը, հիմարաբար, թե միտումնավոր արված ական է

Past.am-ը զրուցել է իրավաբան Էդուարդ Մամիկոնյանի հետ.

– Պարոն Մամիկոնյան, մեր հասարակությունն այս օրերին բաժանվել է երկու բանակի. նրանք, ովքեր կողմ են ընտանեկան բռնության կանխարգելման օրինագծին և նրանք, ովքեր դեմ են: Դուք ո՞ր բանակում եք, եթե այսպես ասեմ:

– Ներկայացված նախագիծը ընդհանրապես որևէ կապ չունի բռնությունների կանխարգելման հետ, այն հետապնդում է ուրիշ նպատակներ: Եվ եթե անգամ նման խնդիրներ կան մեր ընտանիքներում, ապա նախ և առաջ պետք է հասկացվեն դրանց պատճառները, որպեսզի տարբեր ճանապարհներով կարողանանք վերացնել դրանք: Որովհետև բռնությունը ընդամենը հետևանք է, որ բխում է որոշակի պատճառներից:

Իսկ այս օրենքը փաստորեն պայքարելու է հետևանքների դեմ՝ չմատնանշելով երևույթի պատճառները: Բայց հետևանքների դեմ տարվող այդ պայքարի մեջ անգամ խելամտություն չկա:

– Իսկ ի՞նչն է հիմք տալիս ձեզ մտածելու, որ սա հատուկ նպատակով մեր երկրում ներդրվող օրենք է: Եվ ո՞րն է այդ նպատակը:

– Այստեղ առկա է, ճիշտ է, թաքնված ձևով, բայց այնուամենայնիվ հոմոսեքսուալ կապերի լեգալացման հարցը: Իսկ մինչ այս արդեն մի քանի փորձեր եղել են, որ այդ կապերը լեգալացվեն մեր երկրում: Դրանք, սակայն, տապալվել են: Հիմա էլ այս օրենքի միջոցով են ցանկանում այդ բարքերը ներմուծել մեր հասարակություն, նաև՝ մեր գիտակցության մեջ:

Միաժամանակ ամեն ինչ արվել է այս տարիների ընթացքում, որպեսզի մեր երկրում ոչնչացվեն գոյություն ունեցող բարոյականության ու վարվելակերպի նորմերը: Եվ սա էլ հերթական գործիքն է վերջնականապես ոչնչացնելու դրանք:

– Ի վերջո մեր ընտանիքներում բռնություն կա՞, թե չկա: Եվ եթե կա, ապա անհրաժե՞շտ է դրա դեմ պայքարել:

– Իհարկե, բռնություն կա: Այն միշտ եղել է, ու կարծում եմ, որ միշտ էլ կլինի: Նայած նաև, թե ո՞ր չափանիշներով մոտենանք, ու ո՞րը համարենք բռնություն: Եթե, ասենք, վատ արարքի համար մի հատ հասցնես երեխայի հետույքին, դա բռնությո՞ւն է, թե ոչ:

Անշուշտ, ընտանիքներում կան նաև լուրջ բռնություններ: Ոչ ոք դա չի կարող ժխտել: Բայց հարցն այն է, որ նման երևույթները կանխարգելվում են ոչ թե նման, կներեք այս բառի համար, ախմախ ու անորակ օրենքներով, այլ մարդկանց դաստիարակությամբ, նրանց սոցիալական պայմանների բարելավմամբ: Այսինքն՝ կան պատճառներ, որոնք ծնում են բռնություններ, և այդ պատճառները պետք է վերացնել:

Միաժամանակ ես չկարողացա հասկանալ, թե ի՞նչ տարբերություն կա այս օրինագծի մեջ նշված տերմինների և քրեական ու վարչական իրավախախտումների օրենքների մեջ եղած տերմինների միջև: Եվ ի՞նչն է խանգարում, որ այս դեպքում էլ օգտագործվեն գոյություն ունեցող իրավական նորմերը: Ի վերջո, եթե կան խանգարող հանգամանքներ, ապա նույն այդ հանգամանքները թույլ չեն տա, որ այս օրենքն էլ կիրառում ունենա:

– Այսինքն՝ կարելի էր Քրեական օրենսգրքով հարցը կարգավորել. առանձին օրենքի անհրաժեշտություն չկար:

– Իհարկե, չկար: Մանավանդ այս օրենքի մեջ, որտեղ կիրառվում են լղոզված, անորոշ որակավորումներ ու բնութագրումներ, և դրանք կարելի է հասկանալ, ինչպես ցանկանաս: Իսկ Քրեական օրենսգիրքը կամ վարչական իրավախախտումների օրենսգրքերը հստակ են բնութագրում արարքը:

Բանն այն է, որ այս օրենքը թույլ է տալիս նաև միջամտել անձնական կյանքին, ինչն արգելված է Սահմանադրությամբ: Եվ, կրկին խախտելով Սահմանադրությունը, ներառում է անհավասարության սկզբունքը: Մի բան է բռնություն՝ ընտանիքի մեջ և մի բան է՝ ընտանիքից դուրս. դրանք կարգավորվում են բոլորովին այլ ձևերով:

Օրինակ, վիրավորանքը, բռնաբարությունը կամ նման այլ հանցագործությունները, որ սահմանված են քրեական կամ քաղաքացիական օրենսգրքերով, մասնավոր մեղադրանքի արարքներ են: Այսինքն՝ մարդը պետք է դիմի, և միայն այդ դեպքում կհարուցվի քրեական գործ կամ քաղաքացիական հայց: Սակայն ներկա օրենքի տեսակետից, եթե այդ հանցագործությունները կատարվում են ընտանիքում, ապա մարդը զրկվում է այդ իրավունքից՝ դիմելու կամ չդիմելու: Եթե կողքից ինչ–որ մեկն այդ մասին ասել է, ապա վե՛րջ, արդեն սկսվում է համապատասխան պրոցեսը: Եվ այս ամենը շատ անհավասար պայմաններ է ստեղծում, ի վերջո, քաղաքացիների համար:

Նաև օրենքը ներառում է այնպիսի սահմանային վիճակներ, որ անգամ դժվար է բացատրել, թե իրականում ի՞նչ կա այնտեղ: Մի օրինակ բերեմ՝ նշված է, որ պարբերաբար սեռական հարաբերություններ ունեցող մարդիկ համարվում են ընտանիք: Եվ դուրս է գալիս, որ, ըստ այս օրենքի սահմանումների, ցանկացած փողոցի պոռնիկ, որ հիմա շատ են մեզ մոտ, ունենալով մշտական կլիենտ, իրեն կարող է համարել տվյալ մարդու ընտանիքի անդամ:

–Նշանակում է՝ կարո՞ղ ենք եզրակացնել, որ սա ական է՝ դրված մեր հասարակության հիմքում:

–Միանշանակ: Հիմարաբար արված, թե՝ միտումնավոր արված, բայց ական է:

Գոհար Սարդարյան