Ավելի երկար են ապրում, ամուսնանում են ավելի ուշ և քիչ երեխաներ ունենում

Ազգային վիճակագրական ծառայությունը օրերս հրապարակել է մի նոր ուսումնասիրություն, որը վերաբերում է 1990–2016 թթ. Հայաստանում կանանց և տղամարդկանց դեմոգրաֆիկ պատկերին:

Այսպես, կարդում ենք՝ ՀՀ–ում մարդիկ համեմատաբար ավելի երկար են ապրում, ամուսնանում են ավելի ուշ և քիչ երեխաներ ունենում:

2016 թ. կանանց կյանքի սպասվող տևողությունը ծննդյան պահից կազմել է 78,3 տարի, ինչը շատ ավելի երկար է, քան 1958 թ.–ին, երբ կյանքի միջին տևողությունը կազմել էր 70 տարի, կամ 1970 թ.–ին՝ երբ այն 75 տարի էր: Տղամարդկանց կյանքի սպասվող տևողությունը 2016 թ.–ին կազմել է 71,6 տարի, 1958 թ.–ի 67 և 1970 թ.–ի՝ 70 տարվա համեմատ:

Աճել է առաջին ամուսնության միջին տարիքը թե՛ տղամարդկանց և թե՛ կանանց համար. 2016թ.–ին կանանց առաջին ամուսնության միջին տարիքը կազմել է 26,4, իսկ տղամարդկանցը՝ 29,6: Սա զգալիորեն ավելի է, քան 1996 թ.–ին, երբ կանանց առաջին ամուսնության միջին տարիքը 22,1 էր, իսկ տղամարդկանցը՝ 26,5 տարի:

Պտղաբերությունը կամ մեկ կնոջ հաշվով երեխաների միջին թվաքանակը¬, սկսած 1990 թ.–ից սրընթաց նվազել է, հատկապես գյուղական վայրերում: 1990 թ.–ին գյուղական վայրերում մեկ կինն իր ծնունակ տարիների ընթացքում ունենում էր միջին հաշվով 3,2 երեխա, քաղաքային վայրերի՝ 2,3 երեխայի համեմատ: Ցուցանիշների նվազման հետևանքով, եթե 2014թ.–ին գրեթե վերացել էր գյուղական ու քաղաքային ցուցանիշների միջև առկա տարբերությունը, ապա 2015–2016 թթ.–ին գյուղական վայրերում գործակիցը կազմել է, համապատասխանաբար, 1,542/1,534` քաղաքային վայրերի 1,685/1,695 երեխայի համեմատ:

Կանանց, ինչպես առաջին ամուսնության միջին տարիքը, այնպես էլ ամուսնության միջին տարիքն ընդհանուր առմամբ, ավելի բարձր է, քան մոր միջին տարիքն առաջին երեխայի ծննդյան և ծննդյան ժամանակ: Երևույթը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ տվյալները հաշվարկված են գրանցված ամուսնությունների հիման վրա, իսկ սովորաբար ամուսնությունների գրանցումներն իրականացվում են որոշակի հետաձգումով՝ երեխայի ծննդից հետո, ինչպես նաև առկա են դեպքեր՝ երկրորդ և այլ ամուսնությունների, որոնց գրանցումը կատարվում է ավելի բարձր տարիքում:

Պտղաբերության գործակիցը էականորեն նվազել է եթե համեմատենք 1990 և 2016 թթ.: Եթե 1990–ականների սկզբին գործակիցը եղել է 2,5 և 3,5 համապատասխանաբար քաղաքային ու գյուղական համայնքների համար, ապա 2016 թ. տվյալներով դրանք գրեթե հավասարվել են միմյանց և գտնվում են 1,5–2 գործակցի տիրույթում:

Ըստ հետազոտության՝ տղամարդկանց և կանանց ամուսնական կարգավիճակներում առկա տարբերություններն ըստ տարիքի շատ չնչին են: Կանայք հակված են ամուսնանալ ավելի շուտ, քան տղամարդիկ: Հիմնական տարբերությունը կայանում է նրանում, որ կանայք իրենց ծերության տարիներին¬, այրի մնալու ավելի մեծ հավանականություն ունեն, որը հիմնականում պայմանավորված է տղամարդկանց կյանքի համեմատաբար ավելի կարճ տևողության և կանանց ավելի երիտասարդ տարիքում ամուսնանալու հանգամանքով: Բացի այդ, կանայք ավելի հակված են ամուսնալուծված մնալ, քան տղամարդիկ, ինչը վկայում է այն մասին, որ ամուսնալուծությունից հետո նորից ամուսնանալու միտումը տղամարդկանց շրջանում ավելի բարձր է: Միաժամանակ գաղտնիք չէ այն, որ զգալիորեն ավելի շատ տղաներ են ծնվում, քան աղջիկներ: Օրինակ 1990 թ. ծնվել են համապասխանաբար 41 հազար 54 տղա և 38 հազար 828 աղջիկ: Եվ այս միտումը տարիներ շարունակ չի փոխվել: Անցած ավելի քան 25 տարիների ընթացքում, ըստ պաշտոնական վիճակագրության՝ երբեք աղջիկների թիվը չի գերազանցել կամ գոնե մի փոքր չի հավասարվել տղաների թվաքանակին: Առնվազն 2000–ի տարբերություն է եղել այս թվերի միջև: