Սիրիայի քրդերի և ԱՄՆ–ի դաշնակցումը վտանգված է

Մերձավոր Արևելքում ծավալվող վերջին զարգացումների համատեքստում համարյա աննկատ են մնում Քրդական բարձրագույն խորհրդի և սիրիական իշխանությունների միջև հաճախակի դարձած շփումները, որ կազմակերպվում են ռուսական հովանավորչությամբ: Ճիշտ է՝ Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ–Ասադի խորհրդականն օրերս հայտարարել էր, որ քրդերը սխալ են ընկալել բանակցությունների հետ կապված՝ Դամասկոսի պատրաստակամության վերաբերյալ հայտարարությունները, պարզվում է, վերջին մեկ ամսվա ընթացքում սիրիական Հաշտության կենտրոնի ռուսական սպայակազմի, պաշտոնական Դամասկոսի և Քրդական բարձրագույն խորհրդի ներկայացուցիչների միջև պարբերաբար հանդիպումներ են կայացել Էլ–Հասակիում, Ղամիշլիում և Հըմեյմիմ ավիաբազայում: Իհարկե, հանդիպումների ընթացքում քրդական ինքնավարության կամ անկախության խնդիր չի քննարկվել, և ռուսներին հաջողվել է այդ շփումներին Սիրիայի ռազմա–քաղաքական, հումանիտար իրավիճակի քննարկում ընդհանուր անվանումը տալ, սակայն, քրդերը ոգևորվել են այս փաստից և այժմ արդեն խոսում են ռուսական երաշխիքներով ընթանալիք քաղաքական բանակցությունների և քրդական խնդրի լուծման վերաբերյալ: Հետաքրքիր է, որ ի տարբերություն հոկտեմբերի 20–ի և նոյեմբերի 2–ի տապալված հանդիպումներին՝ արդեն նոյեմբերի 10–ին քրդական կողմը ներկայացել է ամբողջական տեսքով (YPG, SDF և այլն), Հըմեյմիմ ավիաբազայում իշխանական ներկայացուցչի հետ միասին ստորագրելով որոշ փաստաթղթեր, որոնց դետալները չեն մանրամասնվում: Ավելին՝ Քրդական բարձրագույն խորհուրդը, որն իր ձևավորմամբ պարտական է Իրաքյան Քուրդիստանի նախկին նախագահ Մասուդ Բարզանիին և համընդհանուր կառավարման մարմին է միաժամանակ՝ Իրաքի և Սիրիայի քրդերի համար, Բաղդադում հայտարարել է Մանբիջի, Էլ–Հասակիի, Ղամիշլիի՝ նախկինում Դամասկոսի նկատմամբ թշմանական տրամադրված քրդական ռազմական խորհուրդների, ինչպես նաև՝ Եփրատի ձախ ափին և Օմարի նավթահանքերի համար կռվող «Անապատի կարիճներ», «Ախֆաադ ար–Ռասուլ Ալիվիա» բրիգադի, «Սիրիական ցեղերի ճակատ» քրդական խմբավորումների ներսում կայանալիք կադրային փոփոխությունների վերաբերյալ: Ի թիվս այս ամենի՝ քրդական առանձին աղբյուրներ տեղեկություններ հաղորդեցին նաև այն մասին, որ վերջին խմբավորումների գրոհայիններից շատերն Ասադի կողմն են անցել և այժմ ահաբեկիչների դեմ կռվում են կառավարական բանակի շարքերում: 

Ինչ է սա նշանակում՝ ակնհայտ է. մատնացույց անելով իրաքյան քրդերի դասերը՝ Ռուսաստանն ու Սիրիան փորձում են սիրիական քրդերին հակել պաշտոնական Դամասկոսի հետ համաձայնության գալու անհրաժեշտությանը և, օգտվելով սիրիական բանակի ռազմական հաջողություններից ու Իրաքում Բարզանիի պարտությունից, թաղել Իրաքյան Քուրդիստանի էքսնախագահ Մասուդ Բարզանիի երազանքը, որ ներկայանում էր սիրիական քրդերի Դամասկոսի վերահսկողությունից դուրս բերելու և իրաքյան Քուրդիստանին միավորելու տեսքով: Սրանից բացի Դամասկոսն ու Մոսկվան փորձում են մեկ այլ կարևոր խնդիր էլ լուծել՝ Իրաքի օրինակով վիժեցնելով նաև սիրիական քրդերի և ԱՄՆ–ի դաշնակցությունն ու վերաֆորմատավորելով քրդերի օգնությամբ Մեծ Մերձավոր Արևելք քարտեզագրելու՝ Վաշինգտոնի փորձերը: 

Բնականաբար, ոչ ոք առայժմ չի կարող խոսել սիրիական քրդերի ամբողջական «դամասկոսամետության» և կատարյալ հավատարմության վերաբերյալ: Սակայն, եթե արդեն խոսվում է քրդերի պրոամերիկյան ռազմական միավորումների կա՛մ կազմաքանդման, կա՛մ նոր կողմնորոշման վերաբերյալ (ի դեպ, ԱՄՆ–ը սրանց բոլորին կամենում էր միավորել Security Force Assistance Brigades կոչվող մի ամբողջական կառույցում), նշանակում է՝ Սիրիայի քրդերն իսկապես դասեր են քաղել Իրաքում ընթացած գործընթացներից, որտեղ նույնպես ներկայում լուրջ վերաֆորմատավորման պրոցեսներ են ընթանում, և որոշել են խաղալիք չդառնալ արտաքին այն ուժերի ձեռքում, որոնք հատկապես հակաասադականության և հակաիրանության քաղաքականությամբ են առաջնորդվում տարածաշրջանում: Շատ հնարավոր է՝ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ վերջին և առայժմ գաղտնի պահվող բանակցություններն էլ են հրավիրվել հենց այս, կամ՝ նաև այս համատեքստում, և Կրեմլը Անկարային խստորեն է զգուշացրել առայժմ ընդհատակում ծավալվող այս իրադարձություններին որևէ կերպ չմիջամտելու և դրանք անիմաստ օպերացիաներով ու ռմբահարումներով չխափանելու համար...


Գոհար Սիմոնյան

«Փաստ»