Օֆլայն օրենքներով մարդ դատելն աբսուրդ է

Պարզվում է Հայաստանը հնացած օրենքներով նոր հարցեր է ուզում լուծել և դրանց հիման վրա ո՛չ ավել, ո՛չ պակաս՝ քրեական գործ հարուցել: Օրերս պարզ դարձավ, որ «Շանթ» Հ/Ը հաղորդման հիման վրա հեղինակային և այլ հարակից օրենքները խախտելու համար քրեական գործ է հարուցվել: Գործի շրջանակներում ՀՀ քննչական կոմիտեն ՌԴ–ից ստացված հարցմանն ի պատասխան տեղեկություն է ստացել, որ համացանցային կայքերից մեկը՝ www.arm–film.ru, որի սեփականատերը, 1988 թ.ծնված Երևանի բնակիչ է, ամիսներ շարունակ, շահույթ ստանալու նպատակով, ապօրինի օգտագործել է հեռուստաընկերության հեղինակային իրավունքի օբյեկտ հանդիսացող երկու հեռուստասերիալ՝ դրանք տեղադրել և տարածել է համացանցային կայքում՝ առանց ընկերության համաձայնության, հեռուստաընկերությանը պատճառելով խոշոր չափի գույքային վնաս:

Նախաքննության ընթացքում «Շանթ» Հ/Ը ճանաչվել է տուժող, 29–ամյա տղամարդուն մեղադրանք է առաջադրվել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 158–րդ հոդվածի 2–րդ մասի 5–րդ կետով:

Մեդիափորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշեց, որ իրականում երևույթը բավականին հակասություններ է պարունակում, բայց այն, որ Հայաստանում կարող են արդեն քրեական գործեր հարուցել, նորույթ է: Նրա համոզմամբ առանց հանրային քննարկում կազմակերպելու չի կարելի միանգամից քրեական գործ հարուցել, քանի որ նույնիսկ առաջադրված մեղադրանքի «հիմնավորումն» է անհասկանալի ձևակերպումներով ներկայացված: 

«Հարցն այն է, որ մեղադրանքը բավականին տարօրինակ է գրված, աբսուրդային և իմաստ չունեցող նախադասությամբ է ձևակերպված: Եվ քրեական գործում առկա աբսուրդային ձևակերպումները խոսում են այն մասին, որ այնքան էլ լավ չեն հասկանում, թե ինչի մասին են գրում: Հայաստանում նմանատիպ հարցերը կարգավորող և ժամանակի զարգացումներին համահունչ օրենսդրություն չկա, իսկ ինչ էլ որ կա, չի համապատասխանում ներկա պահանջներին: Այսինքն, մենք այսօրվա աշխարհից կտրված օրենսդրություն ունենք: Ուստի, նախ պետք է այս ամենը վերանայել, հետո նոր քրեական գործեր հարուցել, քանի որ ցանկացած մարդ, իր կամքից անկախ, կարող է նման իրավիճակում հայտնվել: Պետք է նաև հարցի շուրջ հասարակական քննարկում կազմակերպել, որպեսզի բոլորի համար էլ պարզ լինի, թե որ դեպքում է այն համարվում խախտում, որ դեպքում՝ ոչ»,– ասաց Ս. Մարտիրոսյանը: 

Փորձագետի տեղեկացմամբ, Արևմուտքում հարցի շուրջ երկու ծայրահեղ բևեռների բախում կա՝ հեղինակային իրավունքների պաշտպանների և հակերային խմբերի միջև: Ու եթե առաջին խմբի անդամները գործը կարող են ընդհուպ մինչև փաստացի աբսուրդի հասցնել և ամեն ինչ սահմանափակել, ապա ներկայում կան նաև ցանցահենային կուսակցություններ, որոնք նաև խորհրդարանում են ներկայացված ու փորձում են ամեն կերպ պայքարել նմանատիպ սահմանափակումների դեմ: 

«Փաստ է, որ նման սահմանափակումները բազմաթիվ խոչընդոտներ են առաջացնում ոլորտի զարգացման համար: Օրինակ, «Յութուբում» կարող է մի հաղորդման ընթացքում ձայնը կտրվել, քանի որ տվյալ հատվածում հնչում է մի հեղինակի ստեղծագործություն, որի հեռարձակման իրավունքը տվյալ ընկերությունը չի ստացել: Այնպես որ սա բավականին կոմպլեքս խնդիր է, իսկ մենք առաջին անգամ ենք հանդիպում նման քրեական գործի: Եվ ամենևին էլ հարցն այն չէ, թե ով է ճիշտ կամ սխալ, այլ այն, որ հասարակության մեջ նման հարցերը պետք է առիթ դառնան հարցին լուծում տալու համար»,– ասաց Ս. Մարտիրոսյանը: 

Մեդիափորձագետն այն կարծիքին է նաև, որ մեղադրանք առաջադրողների մի մասը լավ չեն հասկանում, թե ինչով են զբաղվում, քանի որ տպավորությունն այնպիսին է, թե տանձերի միջոցով խնձոր աճեցնելու հարց են ուզում լուծել: 

«Ստացվում է, որ մենք հին և օֆլայնային օրենքով մարդկանց ենք պատժում, երբ շատ երկրներում վաղուց նման հարցերը մեկնաբանված , քննարկված և լուծված են: Բայց ամենակարևորն այն է, որ մենք դեռևս նմանատիպ հարցերի մասին գիտակից դիրքորոշում ունեցող հանրություն չունենք: Եվ այս պայմաններում նախ պետք է հարցը հանրայնացնել, օրենք ընդունել, նոր մարդկանց դատել»,– ասաց Ս. Մարտիրոսյանը:

Արմինե Գրիգորյան