Քննության փորձ. արևմտամե՞տ է մեր հասարակությունը, թե՝ ռուսամետ

Past.am-հյուրն է քաղտեխնոլոգ, վերլուծաբան Արմեն Բադալյանը

– Պարոն Բադալյան, դուք հաճախ եք ասում, որ մեր երկրում, ի տարբերություն արևմտամետ կողմնորոշում ունեցող մարդկանց, քիչ են ռուսամետները: Բայց ամեն րոպե մեր աչքի առաջ են վերջիններս՝ սկսած Արտաշես Գեղամյանից, նրա նման մտածող այլ մարդկանցից:

– Մի շփոթեք առանձին գործիչներին և հասարակության զանգվածներին կամ որ նույնն է՝ սոցիալական խմբերին: Երբ ես ասում եմ, որ երիտասարդության մեջ բավականին ուժեղ արևմտամետ շերտ կա, հնարավոր է, որ հիմա ոչ մեկի անունը չկարողանամ տալ, անձնապես նրանց չգիտեմ:

Բայց եթե շփվենք երիտասարդության հետ, կտեսնենք, որ 18–ից մինչև 35 տարեկան մարդկանց մեծ մասը նայում է դեպի արևմուտք: Անգամ շրջաններում երիտասարդները Ռուսաստանը, այսպես ասած՝ ընդունում են կամ դատում են այս երկրի վերաբերյալ՝ կապված զուտ խոպանի հետ: Այսինքն՝ այս երկիրը դիտարկում են աշխատանքային միգրացիայի տեսակետից. նրա քաղաքականությունը լա՞վ է, վա՞տ է, և այլն:

Իսկ արևմուտքին, առավելապես՝ քաղաքային բնակչությունը, նայում է որպես որոշակի արժեքային համակարգ կրող տարածքի: Նրանք ընկալում են հենց այդ արժեքները և ըստ այդմ իրենց վերաբերմունքը դրսևորում:

Իսկ ինչ վերաբերում է անհատներին, մեկին դուք նշեցիք, կարող եմ մի տասը անուն էլ ես տալ, սակայն դրանով կսահմանափակվենք: Այդ 10, 12 հոգուց ավելի այլ մարդ չկա, նրանք են միայն: Ընդհանրապես, սոցիալական խումբ չկա, որ ռուսամետ լինի:

Դե, մեր երկրում կոմունիստ էլ չկա փաստացի: Իսկ գիտենք, որ հիմնականում ռուսական կողմնորոշում ունեն կոմունիստները: Ճիշտ է, ՀՀ արդարադատության նախարարությունում գրանցված է կոմունիստական կուսակցություն, բայց դա առավել ակումբ է հիշեցնում, քան կուսակցություն է:

– Իսկ արևմտամետներն ու ռուսամետները տարբե՞ր են իրենց մտավոր մակարդակով, կրթական ցենզով: Մի խոսքով՝ ունե՞ն առանձնահատկություններ:

– Բարդ հարց է: Պատասխանելու համար հարկավոր էր սոցիոլոգիական հարցում իրականացրած լինել: Պարզապես կարող եմ խոսել իմ պարզ դիտարկումների հիման վրա: Իսկ իմ պարզ դիտարկումները չեն կարող լինել ամբողջական:

Միայն ասեմ, որ իմ դիտարկումները ցույց են տալիս, որ մեր երկրում արևմտամետներ կան, իսկ ռուսամետներ չկան: Ավելի որոշակի՝ արևմտամետ սոցիալական խմբեր հասարակության մեջ կան, իսկ ռուսամետ սոցիալական խմբեր չկան: Կան ընդամենը ռուսամետ անհատ գործիչներ:

Եվ այդ իսկ պատճառով չի կարելի հասարակության մի զանգվածի ինտելեկտուալ մակարդակը համեմատել անհատ գործչի ինտելեկտուալ մակարդակի հետ: Քանզի եթե համեմատվում են, ապա համեմատվում են հասարակական խմբերը միմյանց հետ:

– Գուցե ռուսամետները ծպտյա՞լ են, այսպես ասած:

– Ո՛չ, ո՛չ: Ծպտյալներ չկան: Նրանց ոչինչ չի կաշկանդում, որ ծպտյալ մնան:

– Բա դարավոր ռուսասիրությունն ի՞նչ եղավ. միանգամից վերացա՞վ մեր հասարակությունից:

– Մեր դարավոր ռուսասիրությունը առաջինը նվազեց 1988–ին, երբ ռուսասերները թեքվեցին դեպի ազգայնականության: Եվ հետո, երբ 90–ական թվականներին երկաթե վարագույրը վերացավ, այս հանգամանքը կրկին իր ազդեցությունը թողեց մեր ռուսասիրական զգացմունքների վրա: Ի վերջո, 25 տարի անցել է Խորհրդային Միության փլուզումից, և այդ հանգամանքը ևս չէր կարող իր հետքը թողած չլինել:

Չմոռանանք, որ Ռուսաստանը, ըստ էության, գրավիչ ոչինչ չունի, իսկ արևմուտքն ունի: Արևմուտքում կա բարձր կենսամակարդակ, դատաիրավական անկախ համակարգ, մամուլի ազատություն, մարդու իրավունքների պաշտպանություն և այլն, և այլն: Այսինքն՝ արևմուտքն արժեքներ ունի, և դրանք ընկալելի արժեքներ են հայ հասարակության կողմից: Հատկապես՝ երիտասարդների կողմից, որոնք շփվում են այդ արժեքները կրող եվրոպացիների հետ: Իսկ Ռուսաստանն առաջարկելու ոչինչ չունի: Ուստի և նրա զանգվածը պակասում ու պակասում է: Եվ կարելի է ասել՝ չկան այլևս:

Դարավոր մեր բարեկամությունն էլ մնացել է զուտ զգացմունքային, բանաստեղծական իրականության մեջ: Քաղաքականության մեջ այլևս այն չկա: Եթե սոցիոլոգիական հարցում անցկացվի, միանշանակ դա կերևա:

Իհարկե, մեր հասարակությունը ռուսների հետ թշնամության կողմնակից չէ: Պարզապես հայ ժողովրդի արժեքային համակարգը փոխվել է դեպի արևմուտք: Եվ դա պարզ տեսանելի է:

– Ռուսական արժեքներին, ավելի ճիշտ՝ բարքերին, անդավաճան կերպով հավատարիմ են իշխանությունները:

– Իշխանությունները հավատարիմ են իրենց միակ արժեքին՝ աթոռին: Այն պահին, երբ զգացին, որ աթոռը կպահպանվի եվրոպական արժեքների շնորհիվ, անմիջապես կդառնան եվրոպամետներ: Իսկ եթե տեսան, որ աթոռին մնալու համար իրենց անհրաժեշտ է Ռուսաստանի աջակցությունը, նրանք մեկ օրվա մեջ ռուսամետ են:

Հիշենք 2013 թվականի սեպտեմբերի 3–ը, երբ գործող նախագահը մեկ գիշերվա մեջ 180 աստիճանով փոխեց իր որոշումը: Հրաժարվեց Եվրամիության հետ ասոցացման պայմանագրից ու հայտնեց Մաքսային միություն մտնելու իր պատրաստակամությունը: Եվ այս ամենը՝ հանուն սեփական աթոռը պահելու:

Եվ այդպիսին են բոլոր իշխանավորները: Այնպես որ, իշխող խմբի մարդիկ իրենց արժեքային համակարգով ո՛չ ռուսամետ են, ո՛չ արևմտամետ են, այլ` աթոռամետ են:

Գոհար Սարդարյան