Վերամշակման գործարանների գտնվելու վայրը չէ կարևոր, այլ՝ մթերման

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Օրերս կգործարկվի «Սյունիք ֆուդ» ընկերության արտադրամասը, որը գտնվում է Սյունիք գյուղական համայնքում: Այս մասին լուրերը մտահոգել են բնապահպաններին: Մտավախությունը կապված է ձեռնարկության՝ ամենաաղտոտված տարածքներից մեկում, անմիջապես մետաղական հանքերի և պոչամբարների հարևանությամբ տեղակայված լինելու հանգամանքով: Իսկ թե ինչու է այդ տարածքում արտադրություն հիմնվել, շատ պարզ է՝ Սյունիք համայնքի սահմանամերձ լինելու և մի շարք հարկային արտոնություններից օգտվելու պատճառով:

Արդյոք բնապահպանների անհանգստությունը արդարացվա՞ծ է, նման վայրում տեղակայված գործարանում արտադրված մթերքը կարո՞ղ է վնասել մարդկանց առողջությունը, «Փաստի» այս և այլ հարցերին պատասխանել է ՀՀ ԳԱԱ Էկոկենտրոնի սննդի ռիսկերի գնահատման կենտրոնի ղեկավար, սննդագիտության դոկտոր Դավիթ Պիպոյանը:

Պիպոյանը նշում է, որ հասկանալու համար շրջակա միջավայրի ազդեցությունը գյուղատնտեսական ապրանքների անվտանգության վրա, պետք է տարբերել երկու մակարդակ՝ առաջնային արտադրություն և երկրորդային՝ վերամշակում: Ի դեպ, լեռնահանքային արդյունաբերության վնասներն առավելապես առաջանում են առաջնային արտադրությունում:

«Եթե դուք ունեք աղտոտված հող, աղտոտված հողում արտադրել անվտանգ պտուղ–բանջարեղեն պրակտիկորեն անհնար է: Եթե կա հողի աղտոտման խնդիր, բնականաբար, այնտեղ արտադրված գյուղմթերքը՝ առաջնային արտադրության մթերքը, հանդիսանում է բարձր ռիսկային: Դա վերաբերում է ինչպես բույսերին և բուսական ծագման մթերքների արտադրությանը, այնպես էլ՝ կենդանական ծագում ունեցող մթերքներին: Օրինակ՝ եթե պոչամբարի վրա արածում են կենդանիներ և խոտի մեջ կան տարբեր ծանր մետաղներ, և եթե դրանք սիրում են կուտակվել յուղ պարունակող մթերքների վրա, ապա շատ մեծ հավանականություն կա, որ այդ կենդանիների կաթնամթերքի միջոցով այն կարող է փոխանցվել մարդկանց»,– պարզաբանեց նա:

Պիպոյանը շեշտում է՝ պետք է տարբերել առաջնային և երկրորդային արտադրությունները, որովհետև, որպես կանոն, վերամշակումը և վերամշակման գործարանը անկախ նրանից, թե որ հատվածում է տեղակայված, մթերումներ իրականացնում է ոչ միայն լոկալ, այլև խոշոր արտադրողներից:

Սյունիքում անձամբ հետազոտություններ իրականացրած և տարածքը աշխարհագրորեն բավական լավ պատկերացնելով, իմանալով, թե ինչ հողահանդակներ կան այնտեղ և ինչպիսի մթերքների արտադրությամբ են զբաղվում, մասնագետը ընդգծում է, որ գործարան ունենալու համար այնտեղ այդքան քանակությամբ վերամշակման ենթակա գյուղմթերք չկա: Եվ բնականաբար մի մասը պետք է այլ վայրերից բերվի:

Պիպոյանի ներկայացմամբ՝ Սյունիքի գյուղական համայնքների կարևորագույն խնդիրներից մեկը այն է, որ այնտեղ ազգաբնակչությունն ունի փոքր հողակտորներ և զբաղվում է փոքր ծավալի գյուղմթերքների արտադրությամբ:

«Վերամշակման ձեռնարկությունները պետք է ունենան անվտանգության կառավարման համակարգ, և մթերումները պետք է իրականացնեն ռիսկի վրա հիմնված համակարգով: Վերամշակման գործարանները և դրանց տեղակայման վայրը այդքան էական նշանակություն չունեն, ինչքան այն, թե որտեղից ես դու մթերում: Դու կարող ես աշխարհի ամենաանվտանգ, ամենամաքուր քաղաքում դնել գործարան, մթերել աղտոտված մթերք և ունենալ վտանգավոր մթերք: Եվ հակառակը՝ կարող ես ամենաաղտոտված հատվածում ունենալ գործարան, բայց մթերումներն իրականացնել այն հատվածներից, որտեղ չկա աղտոտում, և ունենալ մաքուր մթերք:

Սննդամթերքի անվտանգության կառավարումը պահանջում է լուրջ մասնագիտական պրոֆեսիոնալիզմ և ռիսկերի գնահատում, որովհետև մյուս կողմից էլ՝ կարելի է բացարձակ անվտանգ հումքը վերամշակել ոչ պատշաճ հիգիենիկ պայմաններում և ունենալ խնդիրներ»,– նշեց նա: