Տնտեսագետ. «Աղքատության մակարդակի նվազման ցուցանիշը կեղծ է»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է՝ «հուսալի» տվյալներ՝ միջազգային կազմակերպությունների համար

 

ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության «Հայաստանի սոցիալական պատկերը և աղքատությունը» զեկույցի համաձայն՝ 2010–2016 թթ.–ի ընթացքում Հայաստանում աղքատության մակարդակը նվազել է 6,4%–ով՝ 35,8%–ից հասնելով 29,4%–ի: 2010 թ. աղքատ է համարվել բնակչության 35,8%, որոնցից 3 տոկոս ծայրահեղ աղքատ, 2011, 2012, 2013 և 2014 թթ. աղքատության մակարդակը համապատասխանաբար կազմել է 35%, 32,4%, 32%, 30%:

2016 թ.–ին աղքատների ընդհանուր թիվը կազմել է շուրջ 880000 մարդ, նրանցից շատ աղքատների թվաքանակը (ներառյալ ծայրահեղ աղքատները)՝ 295000: Ծայրահեղ աղքատների թիվը կազմել է 54000:

Տնտեսագետ Զոյա Թադևոսյանը կասկածի տակ է դնում ԱՎԾ–ի ցուցանիշը: Նրա խոսքով, նշված միջակայքում առկա գործոններն, ընդհակառակը, աղքատության մակարդակը պետք է բարձրացնեին:

«Նախ՝ տեսնում ենք, թե ինչպիսի արագությամբ են գները բարձրանում: Մենք տեսնում ենք, թե գնաճն ինչպիսի ազդեցություն է ունենում հատկապես առաջին անհրաժեշտության ապրանքների գների վրա: Այս ֆոնին արդյունաբերական ապրանքներ վաճառողներն էլ են բարձրացնում գները, որովհետև նրանք արդեն բարձրացված գներով պարենային ապրանքներ սպառողներն են: Ընդհանուր առմամբ, շուկայում բոլոր տեսակի ապրանքների գներն էականորեն բարձրացել են:

Երկրորդ գործոնն աշխատավարձերն են, որոնք չեն բարձրանում: Նշված ժամանակահատվածում որևէ թոշակառու չի սկսել ավելի բարձր թոշակ ստանալ, քան ստանում էր դրանից առաջ: Թոշակների ավելացումը կախված է միայն այն հանգամանքից, թե մարդը քանի տարի է աշխատել: Ի դեպ, անկախ նրանից՝ ֆիզիկական, թե մտավոր աշխատանք է կատարել:

Թոշակների սահմանման գործում աշխատանքի տեսակը հաշվի չի առնվել: Առավելագույն թոշակը ոստիկանության, Ազգային անվտանգության ծառայության համակարգի աշխատողներն են ստանում, իսկ սովորական հայ քաղաքացին շատ ցածր թոշակ է ստանում: Սա չէր կարող ազդել աղքատության մակարդակի ցուցանիշի նվազման վրա, հաշվի առնելով, որ թոշակառուները բավականին մեծ թիվ են կազմում Հայաստանում»,– «Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց Զ. Թադևոսյանը:

Վերջինս ընդգծեց, որ ԱՎԾ–ի աշխատակիցները պետք է իրենց այն գործոնները թվարկեն, համաձայն որոնց աղքատության մակարդակի նվազում են արձանագրել. «Բայց հստակ որևէ համոզիչ փաստարկ չեն ունենա, որովհետև իրականությունն այն է, ինչը որ կա և անհերքելի է: ԱՎԾ–ի տվյալները երբեք հավաստի չեն եղել և չեն լինի, որովհետև խոսքը ոչ թե արդար վիճակագրական տվյալներ ներկայացնելու, այլ այս կամ այն միջազգային կազմակերպություններին, ազգային իշխանություններին հնարավորինս ավելի «հուսալի» տվյալներ ներկայացնելու մասին է»:

Տնտեսագետը շեշտեց, որ իրականում աղքատության մակարդակի նվազման հիմնական կրողները փոքր և միջին ձեռնարկություններն են, իսկ նշված միջակայքում 50–60 հազար ձեռնարկություն է փակվել:

«Աղքատության մակարդակը շատ ավելի ներքին գնահատումներով 60–80% է: Ես աղքատության մակարդակը չեմ դիտարկում միայն սպառողի պահանջմունքները բավարարելու համատեքստում: Մարդը 21–րդ դարում, բացի ստամոսքսից բխող պահանջմունքներից, ունի նաև հոգևոր պահանջմունքներ: Եթե նա հոգևորն ամբողջապես չի բավարարում, աղքատ է: Մարդը պետք է հետ չմնա մշակութային կյանքից, գիրք գնի և այլն:

Մարդիկ ունեն նաև հանգստի կարիք: Մեկ անձի դեպքում ինչ–որ չափով հնարավոր կլինի կազմակերպել հանգիստը, բայց ընտանիքի դեպքում այդ ծախսերը եռապատկվում կամ քառապատկվում են: Ոչ բոլոր ընտանիքներում կա այդ հնարավորությունը: Մեծ հաշվով՝ ԱՎԾ–ի ցուցանիշը կեղծ է, որն իրական վիճակը չի արտացոլում: Նկարել են և ցույց են տալիս: Առհասարակ այսօր ազգային որևէ տնտեսություն մեկուսացված չի գործում: Մենք բազմաթիվ թելերով կապված ենք աշխարհի շատ երկրների և միջազգային կառույցների հետ: Կան տարբեր պարտավորություններ, որոնք կատարելու համար պարտադիր պետք է ցուցանիշներ ցույց տան: Այդ ցուցանիշներից մեկն էլ աղքատության վերոնշյալ մակարդակն է»,– եզրափակեց տնտեսագետը:

 

Աննա Բադալյան