Իմիտացիա անելու փորձը հաջողություն չի ունենա

«Փաստ» օրաթերթը ներկայացնում է ՀՀ–ն կկատարի՞ ՀՀ–ԵՄ համաձայնագրի դատական բարեփոխումների պահանջը հարցի պատասխանը

 

Հայաստան–Եվրամիություն Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը բարեփոխումներ է նախատեսում նաև դատաիրավական ոլորտում: Մասնավորապես համաձայնագրի 4–րդ հոդվածի երրորդ կետով սահմանվում է, որ կողմերը պետք է համագործակցեն դատական և իրավական բարեփոխումների հետագա առաջընթացի ապահովման հարցում այնպես, որ երաշխավորվի դատական համակարգի, քրեական հետապնդման և իրավապահ համակարգի անկախությունը, որակն ու արդյունավետությունը:

Իրավապաշտպան Ժաննա Ալեքսանյանի խոսքով, ՀՀ–ն ունի նշված բարեփոխումներն իրականացնելու հնարավորությունը, բայց հարցն այն է՝ կիրականացնի՞, թե ոչ:

«ԵՄ համաձայնագրի ստորագրման առաջնահերթ հարցերից մեկը դատական և իրավապահ համակարգի բարեփոխման հարցն է: Մասնավորապես, երբ շեշտվում է անկախությունը: Բայց գիտենք, որ դատական համակարգը կախվածության մեջ է գործադիր մարմնից, ինչը թույլ չի տալիս, որ այդ համակարգը առանձնանա և անկախանա: Նախագահն ինքն է նշանակում դատավորներին, և այդպիսով այդ համակարգն ամբողջությամբ պահում է իր ձեռքում:

Ես չգիտեմ՝ բարեփոխելու կամքը կունենա՞ն, երբ դատական համակարգը մեզ մոտ շատ վատ իրավիճակում է: Տեսնում ենք, թե որքան անմեղ մարդիկ կան, ովքեր անհիմն մեղադրանքներով հայտնվել են բանտերում, ինչ–որ հաշվեհարդարների, վրեժխնդրությունների զոհ են դարձել: Տեսնում ենք նաև, թե ինչպես են հիվանդ մարդկանց պահում կալանքի տակ: Մարդկանց անպայման կալանավայր են տեղափոխում և այլ խափանման միջոցներ չեն ընտրում:

Դատական համակարգն ամբողջությամբ պետք է բարեփոխվի, բայց իշխանությունը չի գնա դրան, որովհետև իր հենարանը հենց դատական համակարգն է: Այդ համակարգով կեղծում են այն ամենն, ինչ ուզում են»,– «Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց իրավապաշտպանը:

Հարցին, թե համաձայնագրի ստորագրումից հետո կա՞ն ճանապարհներ, որոնցով իշխանությունը կկարողանա քողարկել նշված պահանջը չկատարելու փաստը, Ժ. Ալեքսանյանը պատասխանեց.

«Կարծում եմ՝ իշխանությունը քողարկելու խնդիր չի դնում: Շատ բաց է այդ առումով: Համաձայնագիրը ստորագրելուց արդեն գրեթե մեկ ամիս է անցել, բայց տեսնում ենք աղմկահարույց դատավարություններ, որտեղ, օրինակ, Կարո Եղնուկյանը ծանր վիճակում է, առողջական խնդիրներ ունի, այդ պատճառով դատական նիստերը հետաձգվում են, բայց այդուհանդերձ նրա խափանման միջոցը չի փոխվում:

Պետք է սկսեին ինչ–որ քայլեր անել, բայց իրենք միայն ձևական բարեփոխումներ են անում, որոնցից մեկն, օրինակ, Երևանում մեկ միասնական առաջին ատյանի դատարանի ստեղծման որոշման նախագիծն է: Սա ողջունելի է, եթե իսկապես իր նպատակին է ծառայելու: Բայց չեմ պատկերացնում, որ ՀՀ–ն ի վերջո քաղբանտարկյալներ չի ունենալու կամ դատարանը կունենա այն ազատությունն ու անկախությունը, որ ազատ կարձակի քաղբանտարկյալներին: Մենք տեսնում ենք, թե ինչպես են այդ հարցերը լուծվում: Պետք է այս ընթացքում քայլեր անեին, բայց չեն անում:

Ես չեմ ուզում այդքան ծայրաստիճան վատատես լինել, գուցե՞ ժամանակ է պետք, քանի որ դեռ պետք է վավերացվի համաձայնագիրը: Բայց ամեն դեպքում կա Ուկրաինայի և այլ երկրների փորձը: ԵՄ–ն նաև գումարներ է խոստանում այդ բարեփոխումների համար: Կարծում եմ՝ եթե բարեփոխումներ չիրականացնեն, ԵՄ–ն ՀՀ–ին պարզապես այդ գումարները չի տա:

Բարեփոխումների իմիտացիա անելու փորձը ևս հաջողություն չի ունենա, որովհետև արդեն լավ գիտեն իրենց իմիտացիաների մասին: Իշխանությունն, այնուամենայնիվ, բռնել է ձևական բարեփոխումներ իրականացնելու ճանապարհը»,– նշեց իրավապաշտպանը՝ նկատի ունենալով Դատական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու նախագծը:

«ՀՀ–ում դատական համակարգը զրոյի է հավասարեցված: Օրինակ է «Սասնա ծռերի» անդամներին հենց դատարանի շենքում ծեծի ենթարկելը: Դատարանի շենքը դարձավ հանցագործության վայր, երբ դատարանն այն տեղն է, որտեղ արդարադատություն է իրականացվում: Այս պայմաններում չեմ պատկերացնում, թե իշխանությունն ինչպե՞ս պետք է բարեփոխի դատական համակարգը: Այնուամենայնիվ, շատ կցանկանայի, որ բարեփոխում լիներ: Եթե ունենանք անկախ դատական համակարգ, մենք կունենանք ամեն ինչ»,– եզրափակեց Ժ. Ալեքսանյանը:

 

Աննա Բադալյան