Բլինչիկն ու տոլման գերնպատակ, կամ ինչպես ես չտոնեցի Ամանորը

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

 

Հայաստանում Ամանորի սեղանին վերջին տարիներին դժվար է տեսնել բուն հայկական կերակուրներ. մարդիկ հիմնականում նախընտրում են սեղանները «լցնել» առատ կերակրատեսակներով, որոնք անգամ աղերս չունեն մեր ավանդական ճաշատեսակների հետ: Իհարկե կան նաև բացառություններ, ովքեր ոչ միայն հավատարիմ են մնում ավանդույթներին, այլև համատեղում են օգտակարը ախորժելիի ու մատչելիի հետ: Ամանորի մեր հայկական ավանդական կերակրատեսակները հիմնականում զուրկ են մսային լցոնումներից, ինչն էլ մատչելիության առաջին գրավականն է:

Ազգագրագետ Սվետլանա Պողոսյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշեց, որ Ամանորը շարունակում է համարվել մեր լավագույն ու ամենաժողովրդական տոներից մեկը, սակայն հիմա այնքան բան է կուտակվել, որ չենք էլ տարբերակում՝ որն է ազգայինը, որը էթնիկական, որը՝ փոխառված: Փոխառությունները շատ են: Մյուս կողմից էլ, թվում է, թե մարդկանց գերնպատակը ուտելն է: Ազգագրագետին միշտ զարմացնում է նախատոնական ավելորդ աժիոտաժը: Ըստ նրա՝ տոնական իրարանցումը լավ բան է, եթե ճիշտ ուղղությամբ գնա:

Նա ասում է, թե հայերը սխալ ուղղությամբ են գնում, նրանք հիմա սպառողական հասարակության մեջ են և կարծում են, թե որքան շատ են սպառում, գնում, որքան շատ են ցուցադրում, այնքան իրենց հարգը այդկերպ բարձրանում է: Ազգագրագետը մեկ բառով անվանեց դա անհասկանալի մրցավազք:

Հարցին, թե ինչպե՞ս կարելի է ուղղել դա, պատասխանեց, թե մարդիկ պիտի հասկանան, որ տոնը մրցակցության դաշտ չէ, տոնը նրա համար է, որպեսզի ընտանիքով, ընկերներով ու բարեկամներով հանգստանան: Սակայն բոլորի գերնպատակը բլինչիկն ու տոլման է: «Պարտադիր չի, որ Նոր տարվա սեղանին այդպիսի համադամ կերակուրներ լինեն, կարող են մեկ թարմ կերակուր ունենալ: Եթե մարդիկ հայկական կերակրացանկը պահպանեն, իրենց համար և՛ ավելի հեշտ կլինի, և՛ ավելի մատչելի: Մենք մոռացել ենք, որ տոնը նրա համար չէ, որ միայն ուտենք, խմենք, հյուր գնանք, հետո դժգոհենք, թե այդքան ափսեներ լվանալուց հետո հոգնել ենք: Մարդ պետք է հասկանա՝ ինքն ինչի՞ կարիք ունի: Իհարկե փոխայցելությունները անհրաժեշտ են, սակայն դա պետք է անել ոչ պարտադրաբար»,– ասաց Պողոսյանը:

Նա գտնում է, որ այդ պատճառով էլ մարդիկ հանգստանալու, լիցքաթափվելու և լիցքավորված աշխատանքի գնալու փոխարեն հոգնած են լինում: Լուծման ճանապարհ կա՝ եթե բոլորը մի քիչ իրենց, իրենց ընտանիքի մասին մտածեն, կհասկանան, որ բոլորովին հարկավոր չէ մեկ օրվա կամ մեկ շաբաթվա համար մեկ ամսվա բյուջե ծախսել ու հետո մտածել, թե ինչ են անելու: Ասում է՝ պետք է նախապես մտածել, թե տոնից ինչ ակնկալիք ունեն. տոնը բարեկամներով, ազգակիցներով շփվելու, բարի խոսք ասելու համար է և ոչ՝ մրցավազք: Մեկի սեղանին բլինչիկ, խոզի բուդ կա, ոմանց սեղանին նաև կենդանական աշխարհի այլ ուտեստներ: Ըստ ազգագրագետի՝ եթե մեր նպատակը սա պետք է լինի, ուրեմն շատ տխուր է, այնինչ տոնը հաղորդակցվելու, լավ խոսք ասելու ու հանգստանալու համար է:

«Փաստի» հարցին, թե այս ամենը ազգային արժեքների թերագնահատմա՞ն, թե ժամանակին համապատասխան շարժվելու հետևանք է, պատասխանեց. «Մենք 21–րդ դարում ենք, հարգում ենք ավանդույթները, բայց պետք է առաջ գնանք: Մենք ավանդույթներ ունենք, կերակրատեսակներ, որ և՛ մեր, և՛ մեր օրգանիզմի, և՛ հոգու համար շատ կարևոր են, և եթե ցանկանում ենք խուսափել լուրջ տագնապներից, թե ինչպես ենք մարելու պարտքերն ու վարկերը, ուրեմն ճիշտն այն է, որ մեր վերմակի համապատասխան մեկնենք ոտքերը և նշենք հավուր պատշաճի:

Այն, որ տոները մեզ անհրաժեշտ են, միանշանակ է, բայց մենք հաճախ տոնի գլխավոր խորհուրդը մոռանում ենք և գնում ենք ավելորդ մրցավազքի, որն արդյունքում մեզ ոչինչ չի տալիս: Արժևորե՛նք մեր ավանդույթները և նայենք՝ նոր դարաշրջանում ինչն է ավելի մարդակենտրոն: Պարտադիր չէ ամբողջ էներգիան վատնել կերակուր պատրաստելու վրա, հետո էլ ցանկություն չունենալ դա վայելել: Կան, իհարկե, որոշ կերակուրներ, որ ցանկալի է լինեն մեր տոնական սեղաններին, ինչպես օրինակ անուշապուրը և տարեհացը»,– ասաց նա:

 

 

Քրիստինա Տեր-Մաթևոսյան