Հայելային դիվանագիտություն, որ կարող է կոշտ մեխանիզմների կիրառման պատճառ հանդիսանալ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

 

Հունվարի 10–ին ԱՄՆ պետքարտուղարությունը ամերիկացի ճանապարհորդների համար հրապարակել է զբոսաշրջային լրամշակված տարբերակ՝ բաղկացած չորս խմբից: Առաջին խմբում ներառվել են ամենաանվտանգ երկրները՝ Հայաստանը, Վրաստանը և Բելառուսը, Ուկրաինան ու Ադրբեջանը՝ երկրորդ խմբում, որտեղ զբոսաշրջիկները կարող են հանցագործությունների կամ քաղաքացիական անհնազանդությունների զոհ դառնալ: Ռուսաստանը, Թուրքիան, Լիբանանը, Նիգերիան, Վենեսուելան, Կուբան, Հոնդուրասը և մի քանի այլ երկրներ էլ ընդգրկվել են երրորդ խմբի մեջ, որտեղ այցելությունները խորհուրդ է տրվում հետաձգել: Չորրորդ խմբում էլ ներառված է Աֆղանստանը, որտեղ առհասարակ խորհուրդ չի տրվում գնալ:

Թուրքիա մեկնելուց խուսափելու ամերիկյան հայտարարությունից հետո Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունն իր հերթին կոչ է արել երկրի քաղաքացիներին խուսափել ԱՄՆ մեկնելու մտադրությունից:

Հնարավոր է, որ այս հայտարարությունները միտումնավոր արված լինեն՝ հաշվի առնելով, որ ԱՄՆ–ն այնքան էլ լավ հարաբերությունների մեջ չէ Ռուսաստանի և Թուրքիայի հետ: Այսպիսի փոխադարձ հայտարարություններին ինչպիսի գնահատական կարելի է տալ հարցերի շուրջ «Փաստը» զրուցել է քաղաքագետ Էմիլ Օրդուխանյանի հետ: Քաղաքագետը ասաց, որ ցանկացած հայտարարության հիմքում, դիվանագիտական հարթությունում որոշակի մոտիվացիաներ կան, որոնք պայմանավորում են տվյալ պետությունների ազգային, պետական շահերի իրացումը:

Անդրադառնալով Հայաստանի՝ ԱՄՆ քաղաքացիների համար անվտանգ երկիր լինելու հանգամանքին, նշեց, որ Հայաստանը ահաբեկչական սպառնալիքի տիրույթում գտնվող երկիր չէ, այստեղ ներքին սպառնալիքներ չեն եղել, եթե համեմատենք Ռուսաստանի և Թուրքիայի հետ, որտեղ պարբերաբար տեղի են ունենում ահաբեկչական գործընթացներ, վերջին շրջանում ավելի հաճախ Թուրքիայում՝ կապված աշխարհագրական դիրքի հետ:

«Միևնույն ժամանակ հարցը նաև դիվանագիտական է, որովհետև վերջին շրջանում տեսնում ենք Ռուսաստանի և Թուրքիայի մերձեցումը և շահերի հակադրումը թուրքական կողմից արևմտյան, առաջին հերթին՝ ԱՄՆ–ի հետ վարած քաղաքականության համատեքստում: Հարաբերությունները վատթարանում են, քանի որ մերձենում են Ռուսաստանի հետ:

Թուրքիան որքան էլ փորձում է հակաարևմտյան, հակաամերիկյան քաղաքականություն իրականացնել, խոսքը գնում է Էրդողանի քաղաքականության մասին, պետք է հաշվի առնել մեկ բան՝ Թուրքիան չպետք է մոռանա, որ ՆԱՏՕ–ի անդամ է հանդիսանում, և նրա ռազմական քաղաքականությունը այս տեսանկյունից առանցքային հարցերի շուրջ չի կարող էականորեն հակադրվել արևմտյան քաղաքականությանը, հակառակ դեպքում՝ բավական բարդ խնդիրների առջև կկանգնի Թուրքիան, ով ՆԱՏՕ–ին դաշնակցում է ու նրա անդամ հանդիսանում»,– ասաց Օրդուխանյանը:

Հարցին, թե այսպիսի փոխադարձ հայտարարություններով կսահմանափակվե՞ն, թե հետագա զարգացումներ կլինեն, պատասխանեց, թե սրանք Էրդողանին հատուկ հռետորաբանական հայտարարություններ են հայելային դիվանագիտության սկզբունքով՝ դուք մեզ, մենք ձեզ: Ըստ մեր զրուցակցի՝ այս հակասությունները վերջին շրջանում շատ ավելի ընդգծված են նահանգների և Թուրքիայի քաղաքական հարաբերություններում:

«Դեռ հռետորաբանություն է: Եթե Ռուսաստանի նկատմամբ շատ ավելի կոնկրետ է ամերիկյան քաղաքականությունը, մենք տեսնում ենք սանկցիաներ, ապա Թուրքիայի նկատմամբ դեռ այս նույն բուռն միտումը սանկցիաների կիրառմամբ չի նկատվում, որովհետև նրանք դաշնակիցներ են ՆԱՏՕ–ի շրջանակներում:

Դեռևս բացառապես հռետորաբանությամբ են սահմանափակվում, բայց դա չի նշանակում, որ այս միտումը չի կարող ինչ–ինչ հանգամանքների առկայության պարագայում փոփոխվել: Եթե Թուրքիան շարունակի իր հակաարևմտյան, հակաամերիկյան քաղաքականությունը, բնականաբար շատ ավելի կոշտ գործոն–մեխանիզմներ կկիրառվեն նրա նկատմամբ»,– հավելեց Օրդուխանյանը:

 

Քրիստինա Տեր-Մաթևոսյան