Լևոն Շիրինյան. «Ադրբեջանն առայժմ ի վիճակի չէ լայնամասշտաբ պատերազմ իրականացնել»

Էսկալացիան անընդհատ կորի պես բարձրանալու է ու իջնելու, գրում է «Փաստ» օրաթերթը

 

2017 թվականի ավարտին սահմանային լարվածության նվազմանը զուգահեռ 2018 թ. մեկնարկն առանձնացավ սահմանային լարվածության աճով: Ադրբեջանական կողմը կրկին դիմեց սադրանքների: Արդյունքում 2018 թ. սկզբին հայկական կողմը սահմանին զոհ և վիրավորներ ունեցավ:

Քաղաքագետ Լևոն Շիրինյանը սահմանային լարվածության աճը այսպես է բացատրում.

«Սա դիրքային պատերազմի առանձնահատկությունն է: Մենք չունենք խաղաղության պայմանագիր: Աշխարհագրորեն էլ դիրքերն այնպես են դասավորված, ըստ որի հայկական կողմը շատ հանգիստ է և լեռներին ապավինած կարող է պաշտպանվել: Իսկ ադրբեջանցիներին էլ միշտ գայթակղում է գրոհելը:

Այսօրվա իրավիճակը, խաղաղության բանակցում կոչված, բայց իրականում գոյություն չունեցող գործընթացը անհամություններ անելու գայթակղություն է ստեղծում, ինչն էլ անում է Ադրբեջանը: Հայությունը պետք է հասկանա Ադրբեջանի դիրքորոշումը: Նրանք հյուծման քաղաքականություն են վարում: Գրոհում են, բայց չեն հաղթում, շրջափակումը շարունակում են՝ մինչև արտագաղթը կսպառի ամեն ինչ: Սա է իմաստը:

Իսկ այդ հարաբերական խաղաղությունը կապված է այն փաստի հետ, որ ապրիլյան քառօրյա պատերազմից հետո որոշ տեխնիկական միջոցների շնորհիվ դիվերսիաներ իրականացնելն ավելի է դժվարացել: Բայց հայկական կողմը պետք է հիշի, որ ադրբեջանական կողմը նորից շատ ակտիվ վերազինվում է, ինչը պատերազմի է տանում: Իսկ խաղաղությունը ոչինչ չպետք է նշանակի: Ուզում եք ընդունեք, ուզում եք՝ ոչ, լինելու է էսկալացիա և այն անընդհատ կորի պես բարձրանալու է ու իջնելու, կրկին իջնելու է ու բարձրանալու:

Մեզ հանգիստ չեն թողնելու, մինչդեռ հայկական կողմն ինքը չպետք է հանգիստ թողնի նրանց: Բայց հայկական կողմի դիրքորոշումը հետևյալն է՝ եթե նրանք ոչինչ չանեն, ոչինչ չանել»,–«Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը՝ հավելելով, որ նշվածը սխալ քաղաքականություն է, որը հանգեցրեց ապրիլյան պատերազմի:

2018 թ. նշանավորվելու է մի շարք իրադարձություններով: ՀՀ 100–ամյակ, Արցախյան շարժման 30–ամյակ, Սումգայիթի ջարդերի 30–րդ տարելից: Ադրբեջանում էլ սպասվում են նախագահական ընտրություններ: Հարցին, թե ադրբեջանական կողմն արդյո՞ք նոր սադրանքների չի դիմի, քաղաքագետը նկատեց. «Սադրանքներ լինելու են ամեն օր, քանի որ չկա խաղաղության պայմանագիր»:

Ղարաբաղյան հարցի շուրջ 2017 թ.–ին հանդիպումներ եղան, որոնք այդպես էլ իրական բանակցությունների որակումը չստացան: Նշված դիտարկմանն ու հարցին, թե 2018թ. բանակցությունների վերսկսման տեսլականը կա՞, քաղաքագետը պատասխանեց.

«Ոչ: Արցախյան հարցը խաղաղ լուծման տարբերակ չունի: Իսկ բանակցություններն ու հանդիպումներն, առհասարակ, բանակի հզորացման, կազմակերպվածության մեծացման և ՀՀ–ում պետականաշինության եվրոպական չափորոշիչների կիրառման նպատակը պետք է ունենան: Ուրիշ ոչինչ չկա: Ժողովուրդը պետք է պատրանք չունենա: Ճշմարտությունը միշտ ավելին է, քան հեքիաթը: Մինչև ապրիլյան պատերազմը մեզ համոզում էին, թե բանակցություններ կան: Իսկ ի՞նչ եղավ: Կային բանակցություններ, կար ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, բայց արյունալի պատերազմը եղավ: Սա է փաստը, և ոչ թե այն, թե ով իր շահերից ելնելով ինչ է պարտադրում»:

Ինչ վերաբերում է 2018թ.–ին լայնամասշտաբ պատերազմի հնարավորությանը, քաղաքագետը նշեց, որ այստեղ երկու հարց կա. «Առաջին՝ Ադրբեջանն ինչքանո՞վ կվերազինվի, և երկրորդ՝ միջազգային իրադրությունը հարմար կլինի՞, թե ոչ: Պատերազմի վերաբերյալ որոշումները կախված են հենց այդ հանգամանքներից: Կախված է նաև նրանից, թե մեր ռազմավարական դաշնակիցն իր ներքաղաքական կամ արտաքին քաղաքական նկատառումներով որքանով կսադրի:

Եթե այս հարցերը պարզ լինեն, կարելի է կանխատեսել պատերազմի հնարավորությունը, բայց դրանք պարզություն չունեն: Ամեն դեպքում, կարծում եմ, որ Ադրբեջանն առայժմ ի վիճակի չէ լայնամասշտաբ պատերազմ իրականացնել: Ադրբեջանը ապրիլյան պատերազմի ժամանակ շատ դաժան հարվածներ է ստացել մեր կողմից: Այնուամենայնիվ, իրավիճակը կարող է ապակայունանալ, և չպետք է բացառել այդ հանգամանքը:

Առհասարակ լայնամասշտաբ պատերազմի մասին խոսելիս հայերը նկատի են ունենում Ադրբեջանի կողմից սկսվող պատերազմը: Ես հայկական կողմին առաջարկում եմ, որ հենց ինքը պատրաստվի ու սկսի այդ լայնմասշտաբ պատերազմը, որին, սակայն, պատրաստվել է պետք: Երկրում կարգ ու կանոն, զարգացում ու արդյունաբերություն է պետք: Իսկ բանաձևը պարզ է՝ դղյակների փոխարեն՝ գործարաններ ու տանկեր»:

 

Աննա Բադալյան