Մասնակի լուծումներ՝ տեղեկատվական անվտանգության ոլորտում. նոր ռազմավարություն է մշակվել

ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի 2012թ հունիսի 23 A/HRC/20/L. 13 բանաձևը սահմանում է, որ «Մարդու ցանցից դուրս իրավունքները հավասարապես պետք է պաշտպանվեն նաևառցանց միջավայրում», իսկ սահմանափակումները պետք է հետապնդեն «օրինական նպատակ» (ICCPR, Article 19 (3), ECHR, Article 10 (2)): Այս բանաձևերը որպես սկզբունք՝ ընդգրկվել են տեղեկատվական անվտանգության վերաբերյալ նոր ռազմավարության փաստաթղում: ՀՀ-ում տեղեկատվական անվտանգության ապահովման ոլորտի զարգացման և կարգավորման նպատակով ռազմավարական փաստաթղթի մշակման անհրաժեշտությունը տեղ է գտել ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարության կողմից ներկայացված նոր նախագծում:

Նախագծում նշվում է, որ 20-րդ դարի կեսերից աճել է տեղեկատվական ոլորտի, այդ թվում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների դերը և դրանց ներթափանցման աստիճանը անձի, հասարակության ու պետության կենսագործունեության գրեթե բոլոր բնագավառներում՝ դառնալով ռազմաքաղաքական և սոցիալ-տնտեսական ազդեցիկ գործոն:

Ըստ նախարարության՝ տեղեկատվական ոլորտում առկա մարտահրավերների և սպառնալիքների արդյունավետ լուծումը մեծապես պայմանավորված է պետության կողմից այս ուղղությամբ արդյունավետ քաղաքականություն որդեգրելու և ոլորտում առկա խնդիրներին արագ արձագանքելու հանգամանքով. «Այս համատեքստում անհրաժեշտ է արձանագրել, որ թեև տեղեկատվական անվտանգության ոլորտում ընդունվել են առանձին հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված իրավական ակտեր, այնուամեայնիվ տեղեկատվական անվտանգության ոլորտում առկա խնդիրները ստացել են մասնակի լուծում: Հաշվի առնելով նշված հանգամանքը ՀՀ նախագահի 2017 թ. հոկտեմբերի 23-ի «ՀՀ տեղեկատվական անվտանգության ապահովման և տեղեկատվական քաղաքականության հայեցակարգը հաստատելու մասին» ՆԿ-146-Ա կարգադրության հաստատված հայեցակարգում հստակ արձանագրվել է տեղեկատվական անվտանգության ապահովման և տեղեկատվական քաղաքականության ռազմավարության ու ռազմավարության իրականացումն ապահովող միջոցառումների ծրագրի մշակման անհրաժեշտությունը»:

Նախարարությունը ներկայացրել է նաև ռազմավարական հիմնական ուղությունները, որտեղ ընդգծվել է, որ տեղեկատվական անվտանգության ոլորտում պետականքաղաքականություննիրականացվումէ մասնավորապես ապատեղեկատվության տարածման, ազգամիջյան ատելություն սերմանող տեղեկատվության տարածման հակազդում, հանրամատչելի տեղեկատվության հասանելիության և այլ ուղղություններով:

Ռազմավարության հիմնական սզբունքների մեջ է մտնում տեղեկատվական տիրույթում անհատի հիմնական իրավունքների ու ազա­տու­թյունների ապահովաման ու պաշտպանության մակարդակի բարձրացումը: Սկզբունքների մեջ է մտնում նաև հանրային իրազեկման, միջազգային համագործակցության ենթակառուցվածքների ձևավորումը, ինչպես նաև՝ օգտվողների տեղեկատվական անվտանգության մակարդակի բարձրացումը:

Նախագծով նախատեսվում է նաև ձևավորել անվտանգ, դիմակայուն, մշտապես արդիականցվող, ներառական կիբեռանվտանգության ապահովման համակարգ /տեխնիկական ևկառուցվածքային/, որը տարածվում է ՀՀ ամբողջ տարածքով ևներառական է, նպաստում է վստահելի ևկանխատեսելի կիբեռտարածքի ձևավորմանն ու պաշտպանմանը: Նախագիծը ենթադրում է նաև համացանցից օգտվելու գործընթացը պատշաճ ձևով կանոնակարգում և խստորեն վերահսկում,համացանցի միջոցով անթույլատրելի ներթափանցումներից, վարակումներից, ՍՊԱՄ նամակագրությունից և այլ վնասաբեր գործունեությունից պաշտպանվելու միջոցառումների իրականացում:

 

Աննա Բադալյան
Past.am