«Պատերազմ սկսելու հարցն Ադրբեջանում չի որոշվում». կանխատեսումները չափազանցվա՞ծ են

Երեկ Տավուշի մարզի Բաղանիս համայնքի տարածքում ադրբեջանական զինուժը կրակ է բացել հայկական քաղաքացիական բեռնատարի ուղղությամբ: Նշենք, վերջին շրջանում ադրբեջանական կողմի նման գործողությունները շարունակական բնույթ են կրում: Բացի նախիջևանյան հատվածում հրադադարի խախտման փաստից, ապրիլի 8-ին կրկին կրակահերթ էին բացել Բաղանիս համայնքի ուղղությամբ՝ սպանելով անասունների:

Ռազմական փորձագետ Հայկ Նահապետյանի խոսքով՝ հրադադարի ռեժիմի խախտումներն ավել կամ պակաս ինտենսիվությամբ 1994 թվականից առ այսօր Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից իրականացվում են:

«Այն, թե Ադրբեջանը պատրաստվում ինչ-որ լայնածավալ գործողությունների, ինչը կապվում է նաև ընտրությունների, Ալիևի հաղթանակի հետ, իրականությանը չի համապատասխանում: Ավել կամ պակաս չափով Ադրբեջանը հրադադարը միշտ է խախտելու, քանի դեռ չի կնքվել այդ հակամարտության քաղաքական լուծումն ամրագրող փաստաթուղթը, որտեղ կլինեն նաև միջազգային կառույցների և գերտերությունների երաշխիքները»,-Past.am-ի հետ զրույցում ասաց նա:

«Արցախի հիմնախնդիրը ևս ուղղակիորեն կապված է աշխարհաքաղաքական հարթության մեջ տեղի ունեցող լրջագույն տեկտոնիկ փոփոխությունների հետ: Խոսքը վերաբերում է Սիրիայում ՌԴ-ի և իր դաշնակիցների հակամարտությանը ԱՄՆ-ի ու իր դաշնակիցների հետ: Արցախի հակամարտությունը ևս լուծվելու է այն ժամանակ, երբ ՌԴ-ի, Չինաստանի, Հնդկաստանի և այլ պետությունների կողմից երկրորդ բևեռի ստեղծման հայտն իրականություն դառնա: Այսինքն՝ երբ վերջ է դրվում ԱՄՆ-ի կողմից միաբևեռ աշխարհի կառավարմանը, ինչն իրականություն կդառնա երկրորդ բևեռի ստեղծումով»,-ընդգծեց նա՝ հավելելով, որ հիմա այդ գործընթացներն են տեղի ունենում, ինչը որոշ առումներով ցավոտ դրսևորումներ է ունենում:

«Արցախի և նման այլ հակամարտությունները կձգվեն այնքան ժամանակ, քանի դեռ աշխարհաքաղաքական նոր իրողություններ չեն ամրագրվել: Իսկ հիմա ամրագրման վերջին փուլն է: Երկրորդ բևեռի քաղաքական ու տնտեսական կայացումը շուտով փաստ է դառնալու: Այս տարածաշրջանում կայունության ապահովման համար երկու բևեռները ջանք են գործադրելու, որ որևիցե այլ պետություն, իր ազգային ու պետական շահերի համար չկարողանա Ադրբեջանին դրդել ռազմական գործողությունների: Խոսքը Թուրքիայի մասին է»,-նշեց Հ. Նահապետյանը:

«Եթե Ադրբեջանի նախագահը ընտրությունների նախաշեմին զգար, որ թեկնածուների թվում լուրջ մրցակից ունի, չունի միջազգային հանրության կամ գերտերության օժանդակությունն ու աջակցությունը, չեմ բացառում, որ որոշակի ռազմական գործողություններ սկսեր: Ցույց կտար ժողովրդին, որ պատրաստակամ է «հետ բերելու կորցրած տարածքները», որ զինված ուժերի արդիականացման վրա ծախսված վերջին տարիներին մոտ 20 մլրդ դոլարին հասնող գումարը աննպատակ չի եղել: Հիմա չկա այդպիսի խնդիր: Հաշվի առնելով այն ազդեցությունը, որն ունի Ալիևը, նա ի սկզբանե գիտեր, որ ընտրվելու է: Նա ուներ նաև որոշ արևմտյան տերությունների, բրիտանական «British Petroleum» նավթային կոնցեռի համաձայնությունը: Կարելի է ասել, որ Ալիևն արևմտյան ուժային կենտրոնների կողմից վերանշանակվեց»:

Նրա խոսքով՝ սահմանին առկա ակտիվացումը պետք չէ կապել ընտրությունների հետ. «Ցանկացած լայնածավալ գործողություն սկսելու դեպքում Ադրբեջանին առնվազն մի քանի լրջագույն ուժային կենտրոնների թե՛ լուռ, և թե՛ հրապարակային համաձայնությունն է պետք: Այնպես, ինչպես եղավ 2016թ. ապրիլի նախաշեմին, երբ Ալիևը գտնվում էր Վաշինգտոնում: Եթե չկա այդ համաձայնությունը, ապա Ադրբեջանը չի կարող պատերազմ սկսել, որովհետև այդ հարցն իր երկրում չի որոշվում: 1994 թ. մայիսից առ այսօր Հայաստանի և Ադրբեջանի կամ Արցախի և Ադրբեջանի միջև պատերազմ չի եղել: Եղել են լայնածավալ ռազմական գործողություններ և պարբերաբար հրադադարի ռեժիմի խախտումներ: Բացի այդ՝ ինչ սցենար էլ Ալիևը որոշի, միևնույն է, լայնածավալ ռազմական գործողությանը, որը կարող է վերաճել պատերազմի, ներգրավվելու է Հայաստանը: Իսկ եթե ՀՀ-ն իրավականորեն է ներգրավվում հակամարտության տիրույթ, ապա ՀՀ-ի գործողությունները պարտավոր են պաշտպանել նաև Կոլեկտիվ անվտանգության պայմանագրի երկրները՝ մասնավորապես ՌԴ-ն: Մյուս կողմից՝ Ադրբեջանն այդ պարագայում ունենալու է Թուրքիայի օժանդակությունը: Թուրքիան, հաշվի առնելով ՆԱՏՕ-ի անդամ երկիր լինելու փաստը, ներգրավելու է նաև ՆԱՏՕ-ի անդամ մյուս երկրներին: Այսինքն՝ այդ լայնածավալ ռազմական գործողություները, որոնք պատերազմի վերսկսման նպատակ կհետապնդեն, ներգրավելու են աշխարհի երկու ուժային կենտրոններին, ինչը, ամենայն հավանակությամբ, համաշխարհային պատերազմի սկիզբ կարող է լինել: Այսինքն՝ պարբերաբար արվող այն կանխատեսումները, թե Ադրբեջանն այս կամ այն կողմից հարձակվելու է, մի քիչ չափազանցված է»:

Աննա Բադալյան