Դառը, քաղցր, աղի, թթու... Իրականում կա ևս մեկ համ
ОБЩЕСТВО
Մենք գիտենք, որ...
Գոյություն ունի չորս համային հատկանիշ, որ մենք զգում ենք՝ դառը, քաղցր, աղի և թթու։
Իրականում, պարզվում է, որ կա նաև հինգերորդ համը. այն կոչվում է ումամի։ Համը օրգանիզմը զգում է լեզվի համապատասխան հատվածներում գտնվող համային ռեցեպտորների միջոցով. պարզվում է՝ կան նաև ումամիի ռեցեպտորներ։
Ումամին միջազգային բառ է։ Ճապոներեն այն նշանակում է «հաճելի համ», իսկ ավելի կոնկրետ այն կարելի է անվանել «բարձրարժեք սպիտակուցային համ»։ Այս համի զգացողությունը առաջացնում են նատրիումի գլյուտամատը և մի շարք ամինաթթուներ։ Այս համը լինում է ջերմամշակված մսում, պարմեզան, ռոքֆոր պանիրներում, լոլիկի, բրոկոլիի, ընկույզի, սնկի, ծովամթերքի մեջ և այլն։ Այս համը կարելի է նկարագրել որպես երկար մնացող, ամբողջ լեզուն ընդգրկող մսային կամ արգանակային համ։ Այն էականորեն ուժեղացնում է սննդամթերքի համային գրավչությունը, ընդգծում և հավասարակշռում նրա համային այլ հատկությունները, ունի թույլ արտահայտված, բայց երկարատև հետհամային էֆեկտ։ Ումամիի համը համատեղելի է ինչպես աղի, այնպես էլ քաղցր, թթու և դառը համերի հետ։ Դեռևս 19–րդ դարում հայտնի խոհարար Օգյուստ Էսկոֆը ՝ «խոհարարների թագավորը», գաղափար չունենալով այս համի մասին, ստեղծեց մի խորտիկ, որը ուներ բոլոր չորս համերը, որոնց ընդգծում և համատեղում էր ումամի համը։ Առաջին անգամ ումամի համը նկարագրել է Տոկիոյի համալսարանի պրոֆեսոր Իկեդան 1908 թվականին, իսկ նրա աշակերտ Կոդաման հայտնաբերեց այն քիմիական նյութը, որը պատասխանատու է այդ համի համար։ Ումամի պարունակող առաջին սնունդը, որը օգտագործում է մարդը, մայրական կաթն է։ Նրա մեջ պարունակում է այնքան ումամի, ինչքան լինում է արգանակի մեջ։ Երևի այդ պատճառով է, որ այն այդքան հաճելի է մեզ։
Ինձ թվում է, որ ումամի օպտիմալ քանակներով պարունակում է հայկական խորովածը. դժվար է գտնել մի մարդու, ով չսիրի այն, անգամ եթե նա հայ չէ։ Մեր լեզվաբաններին, ովքեր շատ են սիրում օտար բառերին տալ հայկական անուններ, առաջարկում եմ «ումամի համ»–ը հայկական ձևով թարգմանել «խորովածի համ», որովհետև հետագայում կարող ենք պարծենալ, որ այդ համը մենք ենք ստեղծել, քանի որ հիմա պարծենում ենք, որ խորովածը մենք ենք ստեղծել (երևի այլ ազգերը կամ ցեղերը քարե դարում միկրոալիքային վառարան էին օգտագործում միսը խորովելու համար)։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը
Джей Ди Вэнс рассказал, почему считает временное перемирие с Ираном «хрупким»
IDBank представил инновационные решения для сектора МСП на региональной конференции Союза банков Армении
Армения–Иран. Сильное партнёрство государств и общность ценностей народов. Арман Варданян
Генпрокурор РА и временный поверенный в делах США обсудили возврат средств от продажи особняка экс-министра финансов
В Армении повысят уровень защиты прав потребителей: Обсуждение законодательного пакета
Минтруда Армении представило на общественное обсуждение проект жилищного обеспечения многодетных семей
Армянский национальный конгресс: С усилением Ирана мир наступает и для Армении
Цены на газ в Европе упали на 18,5% на фоне временного перемирия между США и Ираном
Женщина сорвала джекпот в 1 млн. долларов, используя одну и ту же комбинацию чисел на протяжении многих лет
Трамп принял 10 требований Ирана перед двухнедельным перемирием
До 25% idcoin при покупке авиабилетов с премиальными картами IDBank
NHK: негативное влияние ситуации в Персидском заливе на экономику сохранится
Армения приветствовала резолюцию ГА ООН о создании, реализации и пересмотре мандатов
На дороге Сисиан-Горис грузовик вылетел в кювет
IDBank и Idram рядом с НПО «Матемик»
IDBank — участник региональной конференции Союза банков Армении
Юнибанк примет участие в выставке Leasing Expo 2026
АНО «Евразия» подвела итоги двухлетней работы и открыла прием заявок на премию 2026 года
Разве никто не знал закон,порядок и правила? «Паст»
Почему не позволили выступать с произведениями Арама Хачатуряна? «Паст»
В Азербайджане готовятся к горнодобывающему буму, а у нас?.. «Паст»
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю праздника Материнства и красоты
Ось консолидации: «Сильная Армения»: на политической арене формируется новый центр. «Паст»
Армянская Апостольская Церковь подвергается давлению. Армянский народ обращается во Всемирный совет церквей (видео)
Экс-министр: Проведение саммита Европейского политического сообщества в Ереване становится риском
Глава МВД Армении не нашла минуту, чтобы ответить на волнующий общественность вопрос об арестованном школьнике
Премьер Японии хотела бы переговорить с лидерами США и Ирана в ближайшие дни
Лукашенко: ОДКБ надо быть очень аккуратной в работе с Арменией
«Open banking» в Армении: И.о. главы ЦБ представил плюсы запланированных нововведений
Reuters: Иран не откроет Ормузский пролив в обмен на временное прекращение огня
Армянская церковь под давлением. Армяне обращаются во Всемирный совет церквей
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» генерал-майора Аршака Карапетяна с Пасхой
IDBank предоставит стипендии на сумму 35 миллионов драмов 103 арцахским студентам Ереванского государственного университета
ВТБ (Армения) упростил процесс автокредитования на первичном рынке
Геополитическое балансирование — на «нитке». «Паст»
Одним из главных рисков выборов является распыление голосов. «Паст»
С кем же на самом деле встретился Никол Пашинян? «Паст»
Власти уже «цепляются за соломинку». «Паст»
А где же человечность? «Паст»
Жители Тигранашена не имеют права собственности и живут в постоянном ощущении угрозы (Видео)
Арман Царукян сделал громкое заявление насчет своего будущего
Армия Ирана пригрозила отбросить военных США в период до каменного века
Юнибанк присоединился к Партнерству по финансовому учету углеродных выбросов (PCAF)
NYT: Франция, РФ и Китай сорвали решение в Совбезе ООН по войне против Ирана
Безопасная среда - ровные возможности
Разъяснение: Почему 18-летнего арестованного Давида Минасяна перевезли из УИУ «Армавир» в УИУ «Абовян»?
Юнибанк присоединился к Партнерству по финансовому учету углеродных выбросов (PCAF)
Келлог назвал союзников США по НАТО трусами и призвал создать новый альянс
Американский сенатор заявил, что США проигрывают кампанию против Ирана
Шеф Пентагона уволил еще двух высокопоставленных военачальников армии США 
