Ереван, 20.Ноябрь.2026,
00
:
00
ВАЖНО

Կետչուպն ի սկզբանե պատրաստել են ոչ լոլիկից, այլ...

ЛАЙФ

Մենք գիտենք, որ...

Կետչուպն ունի ամերիկյան ծագում, և նրա հիմնական բաղադրիչը լոլիկն է:

Իրականում այդպես չէ:

Ի սկզբանե կետչուպ պատրաստել են Ասիայում, մասնավորապես՝ Չինաստանում, որտեղից այն թափանցել է Եվրոպա, իսկ այնտեղից էլ՝ Ամերիկա: Կետչուպ բառը չինական ծագում ունի և բառացի նշանակում է «ձկան սոուս»: Ավելի կոնկրետ՝ կետչուպ ի սկզբանե պատրաստել են Վիետնամում գտնվող Մեկոնգ գետի ափերին ապրող կխմերները և վիետնամցիները: Գետով նավարկող չինացի նավաստիները նկատել են, որ ձկնորսներն իրենց կերակուրներին խառնում են հոտած ձկան` սուր համ ունեցող գորշ գույնի թանձր հյութ: Վիետնամում այդ սոուսը այլ կերպ էին անվանել, բայց չինացի նավաստիները նպատակահարմար են համարել դրան «ձկան սոուս» անունը տալ: Նրանք որոշում են այս նորույթը հասցնել նաև Չինաստան, Ինդոնեզիա, Ֆիլիպիններ, Մալազիա ու վաճառել: 17–րդ դարի սկզբում այս տարածքներ ներթափանցած հոլանդացի ու բրիտանացի առևտրականները սկսում են այն գնել ու վերավաճառել, ու մի քանի տասնամյակ անց այս առևտուրը շատ եկամտաբեր է դառնում: Եվրոպա հասցված այս ապրանքը շատ թանկ էր վաճառվում, և արդյունքում սկսում են հրատարակվել խոհարարական գրքեր` նվիրված կետչուպի պատրաստման էժան եղանակներին: Ընդ որում, սկսում են կետչուպներ արտադրել այլ ծովամթերքներից, անգամ հունական ընկույզից, սոխից, լոբուց և այլն՝ օգտագործելով նաև համեմունքներ, սխտոր և գինի: Այդ ժամանակ կետչուպ պատրաստելու համար դեռևս լոլիկ չէր օգտագործվում: Ներկայումս այն ժամանակվա առանց լոլիկի կետչուպների բաղադրատոմսերից օգտագործվում են միայն սնկով և ձիթապտղով կետչուպները: 

Լոլիկի հիմքով կետչուպների բաղադրատոմսերը խոհարարական գրքերում սկսել են հայտնվել 19–րդ դարի սկզբին՝ Ամերիկայում: Դրանցից ամենահինը 1801 թվականին հրատարակված՝ Սենդի Էդիսոնի բաղադրատոմսն է, ապա՝ 1812 թվականին Ջեյմս Միզի բաղադրատոմսը, իսկ 1824 թվականին լույս է տեսնում Մերի Ռենդոլֆի «Տնային տնտեսուհին Վիրջինիայից» խոհարարական գիրքը , որտեղ ևս կային կետչուպի բաղադրատոմսեր: Ամերիկացի Հեյնզը, որը կետչուպ արտադրող «Heinz» ընկերության ղեկավարն էր, թանձրահյութին սկսել է հավելել նաև մեծ քանակությամբ շաքար, որպեսզի հնարավոր լինի կետչուպը պահածոյացնել ու երկար ժամանակ պահպանել: «Heinz» կոնցեռնը ներկայումս հանդիսանում է աշխարհում կետչուպի ամենախոշոր արտադրողներից մեկը: Ներկայումս պահածոյացման համար օգտագործում են նաև նատրիումի բենզոնատ, իսկ լոլիկի հյութի փոխարեն օգտագործում են խիտ տոմատի մածուկ, որը ստանում են վակուումային գոլորշիացմամբ՝ առանց տաքացնելու: Արդյունքում ստացված կետչուպը կարելի է պահպանել անգամ սենյակային ջերմաստիճանում: Արտադրողների համար խիստ կարևոր է կետչուպի մածուցիկությունը, որի անհրաժեշտ մակարդակին հասնում են կետչուպին կրախմալ խառնելով: Տոմատի մածուկից բացի կետչուպի պատրաստման համար օգտագործվում են նաև քացախ ու համեմունքներ (աղ, սև, կարմիր պղպեղ և այլն):

Կետչուպը պարունակում է մեծ քանակությամբ կալիում, նատրիում, սպիտակուց, ինչպես նաև վիտամիններ: Այն շատերի կողմից սիրված սոուս է և հրաշալի համադրվում է տապակած ու խորոված մսային կերակուրների, կարտոֆիլի հետ, ինչպես նաև կազմում է սենդվիչների ու բուտերբրոդների անբաժան մասը:

Տեսականորեն, քանի որ կետչուպը պարունակում է տոմատի մածուկ, պետք է պարունակի մեծ քանակով լիկոպին հակաօքսիդանտ: Իհարկե, այստեղ կապ ունի, թե ում արտադրանքն է այն, քանի որ կետչուպը արտադրության ընթացքում ենթարկվում է բարդ տեխնոլոգիական ազդեցությունների: Օրինակ, Ռուսաստանի մանկապարտեզներում, դպրոցներում և միջին մասնագիտական հաստատություններում արգելված է կետչուպի օգտագործումը: Չգիտեմ՝ արդյո՞ք դա կապված է նրա հետ, որ ռուսները կետչուպը համարում են վտանգավոր, թե՞ ուղղակի համարում են, որ այն ամերիկյան սննդամթերք է և պետք չէ ուտել

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

IDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак Карапетян Европейский курс Армении между обещаниями и обязательствами При поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарии IDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностей Скидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летия Предварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак Карапетян Центр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресу Демократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничестве Оформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводов Ucom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектронике IDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологий IDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валюты Цифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке Ucom Ucom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природеДень рождения в Италии с Юнибанком