Ереван, 20.Ноябрь.2026,
00
:
00
ВАЖНО

Համակենտրոնացման ճամբարներ. դրանց «գյուտարարները» նացիստները չեն

ЛАЙФ

Մենք գիտենք, որ...

Համակենտրոնացման ճամբարը նացիստների գյուտն է: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ և դրանից առաջ նացիստական Գերմանիան ստեղծել էր համակենտրոնացման ճամբարների համակարգ, որտեղ հավաքում էին նացիստական ռեժիմին դեմ մարդկանց:

Իրականում այդպես չէ:

Համակենտրոնացման ճամբարը հատուկ կահավորված տարածք է, որտեղ հարկադրաբար ազատազրկում են որոշակի խումբ մարդկանց, օրինակ` ռազմագերիներին, քաղբանտարկյալներին, պատանդներին և այլն: Իհարկե, ներկայումս համակենտրոնացման ճամբար հասկացությունը առաջին հերթին կապվում է Երրորդ ռեյխի հետ:

Բայց համարվում է, որ համակենտրոնացման ճամբարների ստեղծման գաղափարը պատկանում է իսպանացիներին: Անգամ տերմինի ծագումն ունի իսպանական հիմք՝ campos de concentracion: Առաջին համակենտրոնացման ճամբարը հայտնվել է 1895 թվականին Կուբայում: Այդ ժամանակ Կուբայում Իսպանիան պայքարում էր իր գաղութը պահելու համար: Նրանց մեջ միտք հղացավ տեղական բնակչությունը «համակենտրոնացնել» մեկ վայրում , որպեսզի հեշտ լինի նրանց հսկել: Այդ պատերազմում իսպանացիները պարտվեցին և 1898 թվականին ստիպված էին լքել Կուբան, որտեղ էլ, օգտվելով վակուումից, խցկվեց ԱՄՆ–ը: 

Համակենտրոնացման ճամբարների ստեղծման միտքը իսպանացիներից վերցրեցին անգլիացիները: Նրանք ևս իսպանացիների նման 1899–1902 թվականներին պատերազմում էին Հարավային Աֆրիկայում իրենց գաղութների պահպանման համար (երկրորդ անգլո–բուրական պատերազմ): Ճամբարները անհրաժեշտ դարձան, որովհետև անգլիացիները վառում էին ֆերմերների ագարակները, երկրում կուտակվել էին մեծ թվով անտուն փախստականներ: Այդ ժամանակ էլ հենց նրանք որոշեցին համակենտրոնացման ճամբարներ ստեղծել կանանց և երեխաների համար, նպատակը նաև այն էր, որ նրանք չկերակրեն բուրական զինվորներին: Ստեղծվեց սպիտակամորթների՝ քառասունհինգ և սևամորթների՝ քառասունվեց ճամբար: Արդյունքում այդ ճամբարներում մահացավ 28 000 բուր՝ հիմնականում երեխաներ, և 20 000 սևամորթ: 

Ընդ որում, այդ պատերազմում այդքան զինվոր չի զոհվել: 

Հաջորդ համակենտրոնացման ճամբարներ ստեղծողները արդեն գերմանացիներն էին: Նրանք փորձում էին գաղութացնել Նամիբիան և 1904–1907 թվականներին սկսեցին ձերբակալել խերերո և նամա ցեղի բոլոր ներկայացուցիչներին ու նրանց լցնել ստեղծված համակենտրոնացման ճամբարները: Արդյունքում տանջանքներից և սովից 100 000 աֆրիկացի մահացավ:

1915 թվականին Օսմանյան Թուրքիան վերաբնակեցման նպատակով տեղահանված հայերի համար սկսեց համակենտրոնացման ճամբարներ ստեղծել Խոմսում, Ռաքքայում, Դեր Զորում և այլ վայրերում: Այդ ճամբարներից որոշները գործել են մինչև 1919 թվականը: Մարդիկ ապրում էին բաց երկնքի տակ, առանց սննդի, ջրի և մահանում էին հիվանդություններից ու սովից: 1916 թվականին ճամբարներում կար ավելի քան 200 000 հայ. թուրք կառավարիչները որոշեցին նրանց էլ ոչնչացնել՝ քշելով Մարետե և Սուվար անապատների ուղղությամբ: Արդյունքում հատուկենտ հայեր կենդանի մնացին:

Հաջորդ խոշոր համակենտրոնացման ճամբարների ցանցի ստեղծումը կատարել է նացիստական Գերմանիան 1933–1945 թվականներին: Պատմությանը հայտնի այլ համակենտրոնացման ճամբարների պայմանների հետ համեմատելու համար ասենք, որ 1945 թվականին բոլոր ճամբարներում գտնվող 700 000 ճամբարականների կեսը մահացել է՝ պայմանների վատացման հետևանքով՝ սննդի մատակարարում, ջրամատակարարում և այլն:

Ի դեպ, կարելի է ասել, որ Թուրքիայի փոքր եղբայրը՝ Ադրբեջանը ևս անմասն չի մնացել համակենտրոնացման ճամբարներից: Ամբողջ հարցն այն է, որ այդ ճամբարները կառուցվել են սեփական ժողովրդի համար, որպես կենդանի ապացույց՝ եվրոպացիներին ցույց տալու համար «հայերի ագրեսիան»: Խոսքը ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքով, ըստ Ադրբեջանի, իբր 1 միլիոն փախստականների մասին է: Այս մարդկանց մինչև 1995 թվականը պահել են երկրի տարբեր շրջաններում ստեղծված համակենտրոնացման ճամբարներում: Այլ կերպ չես անվանի այդ տարածքները, քանի որ այդտեղ բնակվողներին արգելվում էր ոչ միայն մուտքը Բաքու, այլև ընդհանրապես ճամբարից տեղափոխումը: Ներկայումս էլ այդ ճամբարներն ամբողջությամբ փակված չեն:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

 

IDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак Карапетян Европейский курс Армении между обещаниями и обязательствами При поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарии IDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностей Скидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летия Предварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак Карапетян Центр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресу Демократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничестве Оформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводов Ucom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектронике IDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологий IDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валюты Цифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке Ucom Ucom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природеДень рождения в Италии с Юнибанком