Ժողովրդի թեկնածուն և ժողովուրդը կհակադրվե՞ն. Փաշինյանը խախտեց լռությունը

Երեկ առավոտյան Նիկոլ Փաշինյանը դադարեցրեց ֆեյսբուքյան իր էջում տիրող լռության «ուխտը», և բավական երկար ուղիղ եթերով անդրադարձավ մի շարք խնդիրների՝ սկսած ՀԴՄ տպել–չտպելու հարցից, վերջացրած իրենց դեմ տարվող քարոզչական արշավով և Մանվել Գրիգորյանի կալանավորումը պահանջողների ակցիայով: Վերջին շրջանում Փաշինյանի ֆեյսբուքյան էջը, որ յուրատեսակ հաղորդակցման հարթակ է դարձել իշխանության և ժողովրդի միջև, հագեցած էր առավել անձնական, տոնական բնույթի բովանդակությամբ: Իսկ քաղաքական միակ ակնարկը թերևս վերաբերում էր խաշի թեմային:

Ինչևէ: Հետաքրքրական է այն, որ Փաշինյանը շատ հարցերում, թեկուզև զգուշավորությամբ, բայց անհամաձայնություններ էր հայտնում, հակադրվում էր հասարակության տարբեր շերտերի տեսակետներին: Մեծ հաշվով, իհարկե, սա առաջին դեպքը չէ, պարզապես վերջին շրջանում, պայմանավորված ընտրական պրոցեսներով, նա խուսափում էր հասարակության հետ նման տոնայնությամբ երկխոսությունից: Նախքան ընտրություններն, այնուամենայնիվ, նմանատիպ տոնայնությամբ զրույցներ կրկին եղել էին, երբ Փաշինյանը քննադատել, նախատել կամ հակադրվել էր հասարակությանը այս կամ այն առիթով:

Իշխանության և հասարակության միջև լիակատար կոնսենսուս հնարավոր չէ, նույնիսկ ամենալեգիտիմ ընտրությունների առկայության պարագայում: Կյանքն այնքան արագ է փոխվում, որ նույնիսկ 70 տոկոս ստացած իշխանությունը կարող է նույն այդ 70 տոկոսի առանձին հատվածների կողմից ենթարկվել քննադատության: Սա՝ ընդհանրապես: Իսկ Փաշինյանի դեպքում մասնավորապես, հաշվի առնելով նրա՝ ժողովրդի թեկնածու լինելու, այդպես ներկայանալու հանգամանքը, այս անխուսափելի բախման խնդիրն ավելի է սրվում: Այլ իրավիճակում սովորական թվացող հակասությունը Փաշինյանի ու ժողովրդի դեպքում ստանում է առավել սուր, էմոցիոնալ նրբերանգներ, որովհետև եթե շատ ես սիրում, ուրեմն շատ էլ սպասումներ ունես, ուրեմն ժամանակի հետ կարող ես շատ էլ ատել: Հայտնի ժողովրդական ասացվածքի հանգվույն:

Մյուս կողմից էլ, սակայն, պարզ է, որ անվերջ մնալ ժողովրդի թեկնածու հնարավոր չէ տարբեր պատճառներով: Նախ՝ ժողովուրդն ինքնին բավական բազմաբևեռ, ոչ միատարր օրգանիզմ է, նրա մի մասի մոտեցումը կարող է հակադիր լինել մյուս մասի մոտեցմանը: Ժողովրդի ճնշող մեծամասնության մոտեցումները միասնական էին հեղափոխության ժամանակ, բայց այդպիսին լինել չեն կարող հեղափոխությունից հետո: Երկրորդ՝ Փաշինյանը սահմանել է ահռելի սպասելիքների նշաձող, ինչն իր հերթին ենթադրում է գործուն փոփոխություններ, որոնք չեն կարող չլինել ցավոտ: Անպայմանորեն ցանկացած բարեփոխում բերելու է որոշակի վերադասավորումների, որոնց թիրախում, բնականաբար, հայտնվելու է նաև ժողովուրդը կամ դրա առանձին վերցրած մի հատված:

 Խնդրի բարդությունը, սակայն, այն չէ, որ պետք է խուսափել իշխանության ու հասարակության միջև հակասություններից: Բարդությունն այլ տեղ է. արդյո՞ք այդ բախումը կավարտվի հակաիշխանական ապատիայով, թե՞ ամեն դեպքում այն կտեղափոխվի կառուցողական հուն: Կամ, այլ կերպ ասած, իշխանությունը կհակադրվի՞ իրեն ընտրած հասարակությանն ու դրա տարբեր շերտերին՝ փոխարենը ներկայացնելով ռեֆորմների այնպիսի տեսլական ու շոշափելի արդյունքներ, որ առաջացող հակասությունները կհարթվեն, թե՞ հասարակության և իշխանության հակասությունները կծնեն խզվածք, անջրպետ, ապատիա, որն էլ քաղաքական փոփոխությունների հերթական շրջափուլում կունենա Հայաստանի քաղաքական համակարգը ցնցելու պոտենցիալ:

Շատ ողջունելի է, որ իշխանությունը, ի դեմս ժողովրդական թեկնածու Փաշինյանի, չի վախենում որոշակի հարցերում սաստել ու չհամաձայնվել նույն այդ ժողովրդի հետ: Սա նշանակում է, որ կա առնվազն գիտակցում, որ անվերջ ամբոխահաճությամբ հնարավոր չէ կառավարել: Սակայն միայն գիտակցումը քիչ է: Իշխանությունը պետք է ունենա այդ հակասության, բանավեճի համար հիմնավոր փաստարկներ, որոնք հասարակությանը կհամոզեն, որ ամբոխահաճությունից նահանջն արվում է շոշափելի արդյունքների հասնելու, ոչ թե խնդիրներից խուսափելու ու ներփակվելու համար: 

ԼԵՎՈՆ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ