Նոր որոշումը կարող է փոքր եկամուտ ունեցող որոշ բիզնես տեսակների համար լրջագույն բեռ դառնալ

Տնտեսագետ Տիգրան Քեյանի կարծիքով, Երևանի ավագանու կողմից ընդունված 2019 թվականին տեղական տուրքերի և վճարների գծով արտոնություններ սահմանելու մասին որոշումն առանձնապես չի թեթևացնի ՓՄՁ–ների կյանքը: Ավելին, շատերի համար նույնիսկ կարող է դժվարություններ առաջացնել, քանի որ ընդամենը 100 դրամի շրջանառության տարբերության դեպքում մի տնտեսվարողը կարող է օգտվել այդ որոշումից, մյուսը՝ ոչ:

«Մինչև 115 մլն շրջանառություն ունեցողների համար ոչինչ էլ չի փոխվել, նրանք շարունակելու են նույն դրույքաչափը վճարել, իսկ 115 մլն–ից ավելի շրջանառություն ունեցողների համար լրացուցիչ լարվածություն է առաջացել»,– ասաց Տ. Քեյանը: 

Օրինակ, Երևանի վարչական տարածքում հեղուկ վառելիքի, սեղմված բնական կամ հեղուկացված նավթային գազերի վաճառքի թույլտվության համար սահմանված 600 հազար դրամը 2019 թվականի տեղական տուրքի դրույքաչափի 58.33 տոկոսի չափով նվազելու դեպքում կկազմի 250 հազար դրամ, բայց սա այն ոլորտն է, որտեղ 115 մլն–ից ցածր շրջանառություն ունեցողները քիչ կլինեն: 

Բացի այդ, այս որոշումն, ըստ տնտեսագետի, խախտել է նաև համաչափության սկզբունքը, քանի որ ՓՄՁ հասկացության տակ տեղավորվել են բավականին լայն շրջանակներում գործունեություն ծավալող բիզնեսներ:

«Փոքր և միջին բիզնեսը միայն շրջանառությունով տարանջատելը սխալ մոտեցում է, քանի որ կան ոլորտներ, որոնց շրջանառությունը մեծ է, բայց շահույթը՝ փոքր: Օրինակ, առևտրի ոլորտում շրջանառությունը մեծ է, բայց շահույթը մեծ չէ, և բնական է, որ 115 մլն շրջանառություն ունեցող տնտեսվարողի համար լրացուցիչ դժվարություններ են առաջանալու: Նույնը սպասարկման ոլորտին է վերաբերում: Օրինակ, ռեստորանն էլ է սպասարկման ոլորտում, իրավաբանական ծառայությունն էլ, բայց նույն շրջանառության պայմաններում եթե այս երկու ոլորտների շահույթները համեմատենք, ապա իրավաբանական ծառայություններն ավելի շատ շահույթ են ստանում, քան հանրային սննդի ոլորտում գործունեություն իրականացնող ընկերությունները»,– ասաց Տ. Քեյանը:

Տնտեսագետի կարծիքով, նախ հարկավոր է հստակեցնել, թե «ով» է ՓՄՁ, «ով»՝ ոչ: Սխալ է, երբ շրջանառության չափից  է ածանցվում տնտեսվարողի կարգավիճակը: Ամենաճիշտ մոտեցումն, ըստ Քեյանի, այն կլիներ, որ շրջանառության շեմ ընդհանրապես չսահմանվեր:

«Բացի այդ, մարդիկ պետք է հնարավորություն ունենան ինքնուրույն ընտրել, թե հարկման որ ռեժիմում են ցանկանում գործունեություն ծավալել: Ժամանակին տարբեր ոլորտների գործունեության տեսակների հանդեպ տարբեր հարկային ռեժիմներ են գործել: Օրինակ, հանրային սննդի ոլորտը ժամանակին արտոնագրային հարկով էր հարկվում և, անկախ շրջանառությունից, հաստատագրված հարկ էր վճարում: Իսկ հիմա նոր փոփոխություններով իրենք ևս շրջանառության հարկ են վճարում և իրավիճակը բավականին փոխվել է»,– ասաց Տ. Քեյանը:

Տնտեսագետի կարծիքով, առհասարակ նախապատրաստվող հարկային ռեժիմի ցանկացած փոփոխություն և ընդունվող ցանկացած իրավական ակտ պետք է կացնային էֆեկտ չառաջացնի բիզնեսի համար: Այն ընդունելուց առաջ պետք է կիրառվի նաև համաչափության սկզբունք: Եվ եթե մինչև 115 մլն շրջանառություն ունեցող բիզնեսին տարանջատում են ավելի բարձր շրջանառություն ունեցողից, ապա լավ կլիներ, որ այլ ելակետեր նույնպես սահմանվեին:

«Լավ կլիներ, որ, օրինակ, 115 մլն շրջանառությունից բացի, այլ ելակետային սահման էլ լիներ: Օրինակ, 115–ից մինչև 250 մլն–ի համար այլ ելակետային պայմաններ լինեին, 250 մլն–ից մինչև 500 մլն–ի համար՝ այլ, և 500 մլն–ից ավելի շրջանառությունից հետո այլ դրույքաչափ գործեր, որպեսզի համաչափության սկզբունքը պահպանվեր: Այս փոփոխություններով մեծ շրջանառություն ունեցողներից բիզնեսի որոշ տեսակների համար կյանքը բարդացել է, իսկ մինչև 115 մլն շրջանառություն ունեցողների համար ոչինչ էլ չի փոխվել: Ու եթե 115 մլն – ից շատ շրջանառություն և եկամուտ ունեցող բիզնես որոշ ոլորտների համար այն կարող է առանձնապես մեծ բեռ չլինել, ապա մեծ շրջանառություն և փոքր եկամուտ ունեցող շատ բիզնեսների համար կարող է լրջագույն բեռ դառնալ: Ասվածին կհավելեմ նաև, որ ընդհանրապես, թե՛ քաղաքային, թե՛ բարձրագույն իշխանությունները որևէ օրենսդրական փոփոխություն կամ որոշում ընդունեն ոչ թե դեկտեմբերի 31–ի դրությամբ և դրանով սպառողներին և տնտեսվարողներին փաստի առաջ կանգնեցնեն, այլ ժամանակ տան բիզնեսին, որպեսզի տնտեսվարողները նույնպես կարողանան իրենց հետագա անելիքները պլանավորել կամ հասցնեն պատրաստվել սպասվող փոփոխություններին: Հակառակ դեպքում մարդիկ անորոշության մեջ են ընկնում ու չեն իմանում՝ հունվարից հետո իրենց բիզնեսը շարունակեն աշխատեցնե՞լ, թե՞ փակեն»,– ասաց Տ. Քեյանը:

ԱՐՄԻՆԵ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ