Իշխանությունը առանց ժողովրդի հսկողության և մասնակցության կարող է միայն այլասերվել

ԿԳ նախարար Արայիկ Հարությունյանի և Արարատի մարզի Այգեստան գյուղի հոգևոր հովիվ տեր Դավիթի միջև տեղի ունեցած միջադեպը պետական պաշտոնյայի կողմից մեղմելու փորձերի և սեփական օրինակով մատաղ սերնդին օրինակ ծառայելու փոխարեն գնաց իրավիճակն էլ ավելի սրելու ճանապարհով: Եվ օրերս հարգարժան նախարարն ի լուր աշխարհի մի կողմից փորձեց հերքել, թե՝ չի վիրավորել քահանային, մյուս կողմից էլ փորձեց արդարանալ, թե՝ ձեռքսեղմումով են բաժանվել իրարից, այսինքն, ամեն ինչ նորմալ է: 

Առ ի տեղեկություն նշենք, որ ՀՀ Սահմանադրության 18–րդ հոդվածում սահմանված է Հայ առաքելական սուրբ եկեղեցու տեղն ու դերը մեր պետության կայացման և զարգացման գործում: Մասնավորապես, հոդվածի 1–ին կետում ասվում է՝ «Հայատանի Հանրապետությունը ճանաչում է Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու՝ որպես ազգային եկեղեցու բացառիկ առաքելությունը հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքում, նրա ազգային մշակույթի զարգացման և ազգային ինքնության պահպանման գործում»:

Այսինքն, ասվածից հետևում է, որ Հայոց եկեղեցու սպասավորը ոչ միայն դպրոցում պետք է լինի, այլև շատ այլ հաստատություններում՝ իր բացառիկ առաքելությունն իրականացնելու համար: Եվ որքան շատ տեղերում լինի, այնքան ամուր կլինի ազգային ինքնության պահպանության հարցը, դրանից բխող դրական հետևանքներով:

Ու քանի որ թեման մեծ քննարկումների առիթ դարձավ, իրավիճակը վերլուծելու համար «Փաստը» զրուցեց հասարակական–քաղաքական գործիչ Աշոտ Մանուչարյանի հետ: 

«Ես տեսնում եմ, որ այն, ինչ մենք անվանել ենք հեղափոխություն, իր էության մեջ դեռևս չի էլ սկսվել: Եվ այն, ինչ տեղի ունեցավ, գտնվում է ֆորմալ հարաբերությունների, իրավական կատեգորիաների, «իրավունք ունեմ, թե չունեմ»–ի և այլ անհեթեթ դաշտերում: Ասում եմ անհեթեթ, որովհետև օրենքով կառավարվում են անկման ծայրագույն աստիճանում գտնվող հասարակությունները, երբ բարոյականությունն արդեն չի գործում, երբ արդեն մարդկային առաքինություն չկա, արդարություն չկա: Այդ ժամանակ արդեն մարդիկ սկսում են նայել օրենքը և տեսնել, թե ինչքան իրավունքներ և հնարավորություններ կարող են զավթել գործող հասարակական դաշտում: Բայց սա մեր անցյալն է, որը պետք է մեռնի»,– ասաց Ա. Մանուչարյանը:

Նրա դիտարկմամբ, մարդու կայացումը պետք է լինի սրբագույն խնդիր պետության համար և դրանից ելնելով՝ մեր երկրի կրթության նախարարն իր էությամբ ու հոգևոր հատկանիշներով պետք է ավելի բարձր լինի անգամ Կաթողիկոսից: Ու քանի որ կրթության ոլորտի ղեկավարն ամբողջական պատասխանատվություն է կրում մարդու կայացման համար, ուստի այդ դիրքից էլ պետք է խոսի ու հարաբերվի անխտիր բոլորի հետ:

«Բայց դա մենք կունենանք, երբ հեղափոխությունը մուտք գործի կյանք և կարողանա թելադրել իր օրենքները: Այսինքն, կավետի, որ մենք այլևս ուրիշ աշխարհում ենք ապրում, և տարածքներ ու հնարավորություններ զավթելու ժամանակներն արդեն ավարտված են: Իսկ դրա համար հասարակությանն առաջնորդող հոգևոր արժեքներ կրող դասը, մտավորականությունը՝ գիտնականները, հոգևորականները, իրական ուսուցիչները և այլն պետք է ժողովրդին առաջնորդեն, որպեսզի այն կարողանա կազմակերպվել նոր որակների մեջ: Այդ նոր որակներն այսօր չկան, քանի որ 30 տարի ժողովուրդը գտնվել է «քոնը պոկիր, տար» տարածքում: Ուստի, երբ հեղափոխություն էր անում, մտածում էր, որ անարդարություն կա և ուզում էր դրանից ազատվել: Բայց ժողովրդի պատկերացումները պրիմիտիվ էին՝ մերժեց Սերժին, հույս ունենալով, որ «Մերժը» երբ որ գա, կկարգավորի բոլոր հարցերը: Բայց իրականում այդպես չէ, իսկ արդարության պահապանը ժողովուրդն է, որը կառավարվում է իր հոգևոր դասով: Եվ եթե դա տեղի չունենա, ապա հեղափոխությունը չի ավարտվի, քանի որ իրականում այն պետք է ավարտվեր նոր արժեքներով, նպատակներով և կազմակերպված ժողովրդով»,– ասաց Ա. Մանուչարյանը:

Ըստ հասարակական գործչի, այդ ժամանակ ժողովուրդը կսկսի ստեղծագործաբար ապրել, արարել և նոր արժեհամակարգ ունեցող հոգեկան աշխարհ ձևավորել: Իսկ եթե հասարակությունը նման նպատակ չի դրել, այլ միակ նպատակը իշխանավորներին փոխելն էր, ապա ինչպես 1988–ին ազնվագույն մարդիկ փչացան, այնպես էլ հիմա կլինի:

«88–ին ազնվագույն մարդիկ եկան իշխանություն ու շատ արագ փչացան: Վերածվեցին կոռուպցիոներների, եսամոլների և այլ բաների: Նույնը լինելու է նաև այսօր: Եվ այդ ընթացքը գնում է, կա: Այսինքն, մենք հեղափոխության կարևորագույն երկու նպատակները դեռ չենք սկսել իրականացնել: Դա կյանքի նոր փիլիսոփայությունն է, որ անդադար մշակելով և ստեղծագործելով պետք է գնա, իսկ դրա համար պետք է ժողովրդին կազմակերպել: Հակառակ դեպքում իշխանությունը անարդարությունը չի վերացնելու, քանի որ նրանց էլ կհոշոտի հայտնի հին փիլիսոփայությունը: Հիմա ժողովրդին ուղարկել ենք տուն, ասում ենք իշխանությունն ամեն ինչ կանի: Իշխանությունը առանց ժողովրդի հսկողության և մասնակցության կարող է միայն այլասերվել»,– համոզված է Ա. Մանուչարյանը:

Իսկ ժողովրդին կազմակերպողն ու ուղղորդողն, ըստ նրա, մտավորականներն են, սակայն նրանք էլ իրենց հոգին են դարձրել առևտրի առարկա: «Այս իրավիճակի համար ամենամեծ մեղքը մտավորականներինն է, ովքեր ունենալով մեծ պատասխանատվություն ժողովրդի առջև, չեն կատարում իրենց պարտականությունը»,– ասաց Ա. Մանուչարյանը: 

ԱՐՄԻՆԵ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ