Վրաստանն ու Հայաստանը համարվում են ազատ համացանցով երկրներ

kommetsant.ru–ն «Համացանցը հետխորհրդային տարածքներում. ազատ տարածքներ, մասնակի ազատ տարածքներ և գորշ տարածքներ» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Ռուսաստանի կառավարությունը որոշ վերապահումներով կողմ է արտահայտվել օրենքի այն նախագծին, որը նախատեսում է ռունետի (ռուսալեզու համացանց) ազատությունը: Դա հանդիսանում է համացանցի կարգավորման նկատմամբ այն բազմաթիվ փորձերից մեկը, որոնք ներկայումս քննարկում են Դումայում: kommetsant–ը հետազոտել է հարևան երկրների համացանցի կարգավորման փորձը:

Ըստ այդ հետազոտության, Ռուսաստանը (67 բալ ըստ համացանցի ազատության Freedom House–ի ռեյտինգի, ինչքան բարձր է բալը՝ այնքան անազատ է համացանցը), Ղազախստանը (62 բալ) և Ուզբեկստանը (72 բալ) դասվել են ոչ ազատ համացանց ունեցող երկրների շարքին: Ղըրղըզստանը (38 բալ), Ուկրաինան (45 բալ) և Ադրբեջանը (60 բալ) դասվել են մասնակի ազատ համացանցով երկրների շարքին: Վրաստանը (25 բալ) և Հայաստանը(27 բալ) ազատ համացանցով երկրներ են: Մոլդովան, Թուրքմենստանը և Տաջիկստանը համարվում են գորշ տարածքներ, քանի որ չեն մտել Freedom House–ի ռեյտինգի մեջ: Սակայն նշվում է, որ Մոլդովայի դեպքում համացանցի որոշակի սահմանափակումների մասին երբևէ տվյալներ չեն եղել, Թուրքմենստանը համարվում է հետխորհրդային տարածքի և ընդհանրապես աշխարհի ամենափակ երկրներից մեկը, և պարզ է, որ համացանցի ազատության սահմանափակումները այնտեղ բազմաթիվ են, իսկ Տաջիկստանը, չնայած Թուրքմենստան չէ, բայց այնտեղ ևս լինում են համացանցի ազատության սահմանափակման դեպքեր: 

Ադրբեջանը, ըստ համացանցի ազատության Freedom House–ի ռեյտինգի, ունի 60 բալ և համարվում է մասնակի ազատ համացանցով երկիր: Այս երկրում արձանագրված խախտումներից են քաղաքական, սոցիալական կամ կրոնական բովանդակության էջերի արգելափակումները, քաղաքական և սոցիալական բովանդակության նյութերի տեղադրման համար համացանց օգտագործողների և բլոգերների ձերբակալությունները, իշխանությունների տեսանկյունից առցանց քննարկումներում արտահայտվող «խոսափողերի» առկայությունը, ընդդիմության և մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվողների ռեսուրսների վրա կիբերհարձակումները և սահմանափակումները: 2016 թվականին Ադրբեջանում ընդունվել է օրենք, որը նախատեսում է քրեական հետապնդում երկրի նախագահին վիրավորելու համար (նախկինում օրենքը գործում էր միայն տպագիր մամուլում հրապարակումների համար): Ընդ որում, առավել լուրջ պատիժ է սպառնում այն մարդկանց, որոնք տարածում են վիրավորանքներ՝ օգտագործելով ֆեյքեր: 2017 թվականին ընդունվել են օրենքի փոփոխություններ, ըստ որոնց, իշխանությունները իրավունք ունեն արգելափակել այն կայքերի մուտքը, որոնք վտանգ են ներկայացնում պետության և հասարակության համար: Այս հիմքով փակվել են մի շարք լրատվական միջոցներ, այդ թվում `«Ազատություն» ռադիոկայանը: Տասնյակ լրագրողներ, բլոգերներ և ինտերնետ–ակտիվիստներ հետապնդման են ենթարկվում համացանցային տարբեր «խախտումների» համար:

Վրաստանն ունի 25 բալ և հետխորհրդային տարածքում համացանցի ազատությամբ գրավում է առաջին տեղը: 2017 թվականին ընդունվել են Սահմանադրության փոփոխություններ, որոնք ապահովում են համացանցի մատչելիությունը և ազատ օգտագործման իրավունքը: Ըստ փորձագետների, համացանցի միակ լուրջ սահմանափակումն այն է, որ իշխանությունների համար անցանկալի քաղաքական և սոցիալական բովանդակության նյութերի տեղադրման դեպքում օգտատերերի և բլոգերների նկատմամբ հետապնդման դեպքեր են լինում: 

Հայաստանը ունի 27 բալ և համարվում է ազատ համացանցով երկիր: Այս երկրում համացանցը սահմանափակող ոչ մի իրավական ակտ չի հայտնաբերվել: Փորձագետները նշում են, որ քաղաքացիները հաջողությամբ օգտվել են սոցիալական ցանցերից, ակնթարթային մեսենջերներից, հոսքային ծառայություններից և այլն:

Կամո Խաչիկյան