Ереван, 20.Ноябрь.2026,
00
:
00
ВАЖНО

Ի՞նչ կապ ունի Հիպոկրատը... Հիպոկրատի երդման հետ

ЛАЙФ

Մենք գիտենք, որ...

Ներկայումս բոլոր ապագա բժիշկները «Հիպոկրատի երդում» են տալիս, քանի որ Հիպոկրատը հանդիսանում է բոլոր «բժիշկների հայրը»: 

Իրականում այդպես չէ:

Ներկայումս իրոք ապագա բժիշկները երդվում են, բայց դա բոլորովին էլ Հիպոկրատի երդումը չէ, ու թեպետ Հիպոկրատն իսկապես մեծ ավանդ ունի բժշկության մեջ, բայց այնպես չէ, որ առաջին և ամենահզոր բժիշկն է եղել աշխարհում: 

Հիպոկրատը ծնվել է մեր թվարկությունից առաջ մոտավորապես 460–ական թվականներին: Նրա կյանքի մասին տվյալները ժլատ են և ոչ այնքան հավաստի, նրա առաջին կենսագրականը գրվել է նրա կյանքից 5 դար անց՝ Սորան Էֆեստացու կողմից: Հիպոկրատը երկար կյանք է ունեցել և մահացել է 90 տարեկան հասակում: Հիպոկրատին «բժշկության հայր» անվանելը պատմաբաններն ուղղակի ծիծաղելի են համարում: Եվ ահա թե ինչու: Առաջին հերթին՝ Հիպոկրատից շատ ավելի առաջ արդեն բժշկությունը հասել էր բարձր մակարդակի՝ մասնավորապես Եգիպտոսում, Շումերում, Չինաստանում, Հնդկաստանում և այլն: Երկրորդ՝ երբ Հիպոկրատը ընտրեց բժշկության ուղին, արդեն իսկ հին հունական բժշկությունը բարձր մակարդակի վրա էր, սակայն հարցն այն է, որ նրանից առաջվա ոչ մի գրավոր աղբյուր մինչև մեր ժամանակները չի հասել: Իհարկե, պետք է ընդունել, որ Հիպոկրատը, հանդիսանալով Կոսսյան դպրոցի աշակերտ, շատ բան է արել բժշկության մեջ և եղել է լավ բժիշկ, բայց ոչ, իհարկե, «բժշկության հայր»: 

Անգամ կարծիք կա, որ Հիպոկրատի աշխատություններն իր կողմից չեն գրվել: Իհարկե, սա սոսկ կարծիք է, բայց ակնառու է այլ բան: Իրականում Հիպոկրատի գրվածքները այն ժամանակվա բժշկությանը հայտնի հեղինակների և բժշկական դպրոցների աշխատությունների կոնգլոմերատ է հանդիսանում: Կարդալով Հիպոկրատի ստեղծագործությունները՝ դժվար չէ հասկանալ, որ գրելու ոճը, բառերի ընտրությունը տարբեր գրքերում այնքան տարբեր են, որ քեզ թվում է, թե գործ ունես տարբեր հեղինակների հետ: Սա վկայում է այն մասին, որ այդ գրքերում տարբեր հեղինակների գրվածքներ են, այսինքն՝ Հիպոկրատը ընդամենը ծաղկաքաղ է արել: 

Այս ամենի մեջ, իհարկե, ամենատարածված մոլորությունը Հիպոկրատի երդման մասին մոլորությունն է: Տարածված կարծիքին ի հակադրություն նշենք, որ Հիպոկրատը այս երդման հետ ոչ մի կապ չունի: Համարվում է, որ այս երդման հիմքերը եղել են դեռևս Ասկլեպիայի ժամանակներից և սերունդ առ սերունդ բանավոր փոխանցվել են հանրահայտ բժիշկների դինաստիաներում: Հետագայում իբր Հիպոկրատը գրի է առել այն: Իրականում հանրահայտ բժշկին այս երդումը վերագրել են ավելի ուշ ժամանակներում: Երբ Հիպոկրատը մեր թվարկությունից առաջ 377 թվականին մահացավ, երդման մասին խոսք անգամ չկար նրա որևէ գրվածքում: Այս երդման տեքստը հայտնվել է նրա գրվածքների հետագա հրատարակություններում: Հավանաբար սա կատարվել է գրվածքներին ավելի մեծ կշիռ տալու համար: Բացի այդ, նշենք, որ այդ հին հրատարակություններում եղած երդման տեքստն էլ է խիստ տարբերվում ներկայումս բժիշկ դառնալու համար երդման տեքստից: Առավել վաղ տեքստերում ավելի շուտ շեշտվում էին բժիշկների պաշտպանության հարցերը, քան թե հիվանդի պաշտպանությունը: Ներկայումս Ամերիկայում Հիպոկրատի երդման տեքստը փոխվել է և ներկայացվում է որպես «պրոֆեսիոնալ կոդեքս», նախկին ԽՍՀՄ–ում՝ որպես «խորհրդային բժշկի երդում», իսկ ներկայիս Ռուսաստանում ընդունված է «բժշկի երդումը»: Նշենք, որ ոչ մի երկրում Հիպոկրատի երդման նախնական տեքստի օրիգինալ տարբերակը չի օգտագործվում: Երբեմն անգամ օրիգինալ տեքստը հակասությունների մեջ է մտնում ներկա իրականության հետ: Օրինակ, դա կարող է վերաբերել աբորտներին, որոնք, ըստ երդման տեքստի, արգելվում են, բայց մենք գիտենք, որ կան բժշկական կենսական հակացուցումներ անցանկալի հղիության հարցերով: Կասկածելի դրույթ է նաև էֆթանազիան, որը Հիպոկրատի երդման մեջ բացառվում է:

Ի վերջո, հասկանալի է միայն մի բան, ինչքան էլ դա Հիպոկրատը չլինի, ինչքան էլ փոխվի նրա անվան երդումը, միևնույն է, կան բժշկի գործնեության պարտադիր պահանջներ, և դրանք կարելի է ձևակերպել մի քանի բառով՝ մի՛ վնասիր, պարտավոր ես օգնություն ցույց տալ, կարևորը հիվանդի շահերն են, հիվանդի հետ կապեր չպետք է լինեն, անձնապես ես պատասխանատու հիվանդի համար և պահպանի՛ր բժշկական գաղտնիքը: 

Կամո Խաչիկայն

Ucom и Impact Hub Yerevan подвели итоги третьего этапа программы по развитию зелёного предпринимательстваIDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак Карапетян Европейский курс Армении между обещаниями и обязательствами При поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарии IDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностей Скидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летия Предварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак Карапетян Центр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресу Демократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничестве Оформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводов Ucom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектронике IDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологий IDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валюты Цифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке Ucom Ucom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природе