Բուռն ծափահարություններ, օվացիա. անձնակենտրոնություն, ամեն դեպքում, կա

Կոմունիստական կուսակցության համապետական և տեղական համագումարներին կոմկուսի ղեկավարների ելույթների սղագրություններում անընդհատ ներկա էր «բուռն երկարատև ծափահարություններ, որոնք վերածվում են օվացիայի» ձևակերպումը: Մի բան է, իհարկե, որ բուն ելույթի ժամանակ են հնչել պարբերական ու կարգապահ ծափահարություններ, մի բան է դրանց արձանագրումը ` սղագրման տեքստով: Նոր իշխանության քաղաքական առաջին դեմքերի ելույթները սղագրողները, հուսանք, առաջիկայում չեն ստանա հրահանգ օգտագործել այս ձևակերպումը: Այդպիսի մտավախություն կա` հաշվի առնելով վերջին երեք օրերին Նիկոլ Փաշինյանի և այլոց ելույթների ընթացքում հնչող ծափահարությունները: 

Նիկոլ Փաշինյանն ասում է` որտե՞ղ եք տեսնում անձնակենտրոնություն, անձի պաշտամունք: Այստեղ, պարոն Փաշինյան: Երբ հումորի անվան տակ մատուցվող ոչ այնքան հումորային ձևակերպումները ընդհատվում են ձեր կուսակիցների ծափահարություններով: Երբ ձեր բարձր վարկանիշի շնորհիվ Ազգային ժողովում հայտնված պատգամավորները անընդհատ հղում են կատարում ձեզ ` վարչապետն ասաց, վարչապետը ճիշտ է, վարչապետին սխալ եք հասկացել, վարչապետի խոսքերը մի խեղաթյուրեք: Եթե անձապաշտություն չէ, ապա ի՞նչ է պատգամավորներից մեկի այն ձևակերպումը, թե ծրագրի փոխարեն գրեիք` լավ է լինելու, ես կողմ կքվեարկեի: Կողմ կքվեարկեր հանուն ինչի՞, որովհետև հավատում ու վստահում է անձին, անձին գերադասում է քաղաքական փաստաթղթից: 

Անձնակենտրոնությունը պարտադիր չի ծնվում հրահանգով կամ որոշմամբ: Անձնակենտրոնությունը ծնվում է այն ժամանակ, երբ մեկ մարդու վարկանիշի հաշվին ձևավորվում է մի ողջ քաղաքական էլիտա, որի ողջ արժանիքը պարզապես այդ մեկ մարդուն հնարավորինս մոտ և հնարավորինս ճիշտ տեղում ու ժամանակին կանգնած լինելն է եղել: Չեն կարող այդ մարդիկ չլինել անձնակենտրոն, չեն կարող չփառաբանել ձեզ, չծափահարել, ձեր անձն է նրանց քաղաքական երկարակեցության երաշխիքը: Քանի կաք դուք, կան նրանք, կան նրանց մանդատները, բարձր աշխատավարձերը, հարցազրույցները, գործուղումները, ծառայողական մեքենաները: Ուզեք, թե չուզեք, եթե տանը, նեղ շրջապատում նույնիսկ լինեք աշխարհի ամենադեմոկրատ մարդը, իրերի դրվածքը ձեր շուրջն այնպիսին է, որ անձնակենտրոն համակարգ չլինել չի կարող: 

Ամեն դեպքում մեկ բանում դուք ճիշտ եք: Անձնակենտրոն համակարգ Հայաստանում չկա, կա միայն ձեր քաղաքական թիմի ներսում: Հասարակությունն անձնակենտրոն չէ, ինչպես կարող է թվալ առաջին հայացքից: Այո, հասարակությանը չի հետաքրքրում կառավարության ու խորհրդարանական խմբակցության կազմը, նրանք իշխանությունը տեսնում են ձեր դեմքով, աջակցում են ձեզ, քննադատելու և պատասխան հայցելու են նույնպես ձեզանից: Հայաստանյան հասարակությունը պարզապես օբյեկտիվ պատճառներով չունի քաղաքական–կուսակցական մշակույթի ավանդույթներ, դրա համար էլ վստահում է կոնկրետ անձերի ստանձնած քաղաքական պատասխանատվությանը: Այդ անձը Դուք եք: Կիրացնեք ստանձնած պատասխանատվությունը, կհաջողեք, չեք իրացնի, չեք հաջողի: Բայց հասարակությունն, ի տարբերություն ձեր քաղաքական շրջապատի, ձեզանից կախված չէ: Մանավանդ, որ դուք էլ այդ նույն հասարակության վրա եք գցում իր խնդիրների լուծման պատասխանատվության բեռը: Այնպես որ, առավել ևս կախվածություն չկա: Կա պայմանավորվածություն ձեր անձի հետ, քաղաքական պայմանավորվածություն, որը չարժե շփոթել անձնապաշտության, անսահման ու հավերժ սիրո հետ: Բարձր վարկանիշն այդ քաղաքական պայմանավորվածության հանդեպ դրսևորվող վստահության ցուցանիշ է, փոփոխման ենթակա ցուցանիշ: 

Ներկայիս թիմով ձեզ արդեն հաջողվել է ձևավորել անձնակենտրոն իշխանություն, նույնիսկ եթե դուք դա չեք ցանկացել, սակայն անձնակենտրոն պետություն ձևավորել չի ստացվի, նույնիսկ մեծ ցանկության դեպքում, այն հասարակությունը չէ, այն պետությունն ու ռեսուրսները չեն: Մեկ անձի շուրջ կառուցված քաղաքական վերնախավն ի վիճակի չէ տնտեսական հեղափոխություն առաջնորդել, մաքսիմում այն կարող է երաշխավորել ևս մի քանի տարվա քաղաքական վերարտադրություն, որի ենթադրյալ ավարտը բոլորիս ծանոթ է ոչ հեռավոր անցյալից:

 

ԼԵՎՈՆ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ