Նոր իրավիճակ, նոր կուսակցություններ. քաղաքական տրամադրությունների գեներացման վակուումի արդյունքները

Վերջին շրջանում հաճախակի են ստեղծվում նոր կուսակցություններ: Նախընտրական շրջանում սկսված և հետընտրականում շարունակվող այս միտումը բավականին լավ պատկերում է այն վիճակը, որ կա այսօր քաղաքական դաշտում: Հեղափոխությամբ զրոյացված քաղաքական դաշտը, իշխանության կողմից սահմանադրական մեծամասնության արձանագրումը, հեղափոխության օբյեկտիվ իրողություններից բխող՝ ընդդիմադիր տրամադրությունների ցածր մակարդակը, դաշտ են բացում նոր քաղաքական սուբյեկտների համար:

Հասկանալի պատճառներով այժմ Հայաստանում չկա արմատական ուժեղ ընդդիմություն, որովհետև չկան արմատական ընդդիմադիր տրամադրություններ: Նույնիսկ իշխանության ամենամոլի քննադատ «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունն ակնհայտորեն դրսևորում է առավել փափուկ հռետորաբանություն, քան, օրինակ, նախկին ընդդիմությունները: Արմատական տրամադրված է ընդդիմության այն հատվածը, որը ներկայացնում է նախկին իշխանությանը: Սակայն մի կողմից նրանք չեն գտնում այդ արմատականությունը արտահայտելու սոցիալական հենարան, մյուս կողմից էլ հասարակությունը չի ցանկանում իր դժգոհությունը գեներացնել այդ շրջանակների միջոցով: Եթե այս ամենին հավելենք իշխանության 70 տոկոս արդյունքն ընտրություններին և 88 հոգանոց խմբակցության փաստը, ապա քաղաքական դաշտում իսկապես ազատվել է ահռելի տարածք:

Սուրբ տեղն, ինչպես ասում են, դատարկ չի մնում: Հատկապես, եթե այդ սուրբ տեղին հասնելու մեխանիզմները թվում են առավել դյուրին, քան նախկինում: Իշխանության ներկայիս կազմը, այդ կազմում անփորձ, առանց քաղաքական կարիերայի, համպատրաստից ու հաճախ նաև պատահական հայտնված մարդկանց առատությունը ազդակ է տալիս քաղաքականապես շահագրգիռ սուբյեկտներին, որ քաղաքականությամբ զբաղվելու համար առանձնապես մեծ ջանքեր պետք չեն: Քաղաքական դաշտում տիրող վակուումի հետ միասին վերջին հանգամանքը պարարտ հող է ստեղծում նոր կուսակցությունների առաջացման համար:

Չի կարելի բացառել նաև այն համակարգը, որ նոր կուսակցություններից որոշների թիկունքում հին ուժեր կան, որոնք իրատեսորեն գնահատելով իրենց շանսերը, ավելի շուտ՝ այդ շանսերի բացակայությունը, հատկապես սեփական դեմքով ներկայանալու պարագայում, փորձում են դաշտ ներմուծել նոր քաղաքական ուժեր և դեմքեր: Սա Հայաստանում, որքան էլ ցավալի է, բայց ընդունված պրակտիկա է եղել:

Մյուս կողմից էլ, սակայն, չտրվելով սև– սպիտակի գայթակղությանը, չենք կարող չնկատել, որ քաղաքական նոր միավորներից շատերն էլ ունեն ազնիվ, արդարացի մղումներ քաղաքականության մեջ խոսք ասելու համար: Այդ մղումները հաճախ իրատեսական չեն ու արդյունավետ չեն հայաստանյան քաղաքական մշակույթի կոնտեքստում, առավելապես ոգեշնչված են արևմտյան քաղաքական այս կամ այն հոսանքների ոգով: Սակայն արևմտյան քաղաքական մշակույթի թեկուզև տրաֆարետային հասկացությունների ներմուծումը մեր քաղաքական կյանք ինքնին դրական է: Հատկապես, եթե հաշվի առնենք, թե ինչպիսի լուրջ խնդիր ունի մեր քաղաքական դաշտը իզմերի հետ, իզմեր, որոնցից խուսափում են բոլորը:

Ամեն դեպքում տեղի ունեցողը, նույնիսկ եթե դրանում կան որոշակի դավադիր սցենարներ, օբյեկտիվ և բնական հետևանքն է հեղափոխությամբ զրոյացված քաղաքական դաշտի: Դաշտը դատարկ մնալ չի կարող: Հարցն այն է, թե ինչով է այն լցվելու: Իսկ այդ հարցի պատասխանը ոչ միայն քաղաքական է, այլև հասարակական: Ինչպիսին հասարակության և դրա տարբեր շերտերի գիտելիքները, աշխարհայացքն ու արժեքներն են, դրանով էլ կլցվի քաղաքական դաշտը: Հույս հայտնենք ուղղակի, որ գոնե այս անգամ քաղաքական դաշտը կթարմացվի թեկուզև ռոմանտիկ, բայց քաղաքական բովանդակությամբ, ու մենք չենք գնա քաղաքականի տակ կոմերցիայով զբաղվող կուսակցությունների անցյալի փորձի հետքերով:

 

ՏԻԳՐԱՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ