«Ճղճիմ նպա­տակ­նե­րի հա­մար չի կա­րե­լի երե­խա­նե­րին ծանր հո­գե­բա­նա­կան ճնշում­նե­րի են­թար­կել»

Հոգեբան, նեյրո-լեզվաբանական ծրագրավորման ուղղությամբ մասնագիտացած գիտնական Միհրդատ Մադաթյանի դիտարկմամբ, երեխաներին քաղաքական պրոցեսների մեջ ներքաշելու երևույթները սկսվել են թավշյա հեղափոխության ժամանակ: Սա, ըստ հոգեբանի, այլասերում է, քանի որ չի կարելի երեխաներին ներքաշել քարոզչական և այլ բնույթ ունեցող իրադարձությունների մեջ: 

«Չի կարելի երեխաների առջև նման բարդ խնդիրներ դնել, քանի որ նրանք չեն կարողանալու դա լուծել: Եվ եթե ծնողը, որպես հասուն մարդ, պատասխանատու է իր արարքի համար, ապա երեխան չպետք է պատասխանատվություն կրի ծնողի արարքի համար: Դա երեխայի համար շատ բարդ խնդիր է, և նա չի կարողանալու դա լուծել: Բայց, ցավոք սրտի, նման գործելաոճը՝ այդպիսի քննարկումների մեջ քաղաքական գործիչների ընտանիքը, հատկապես երեխաներին ներգրավելը դարձել է քաղաքական մշակույթի մի մաս, որը պետք է անհապաղ դադարեցնել: Սա կարելի է նաև անմարդկային համարել, քանի որ, անկախ նրանից՝ լավ հեղափոխություն է իրականացվում, վատ, թե ընդհանրապես նման երևույթներ չկան: Ես նույնիսկ դեմ եմ մանկուց երեխաներին Եղեռնի հուշարձան տանելու երևույթին, քանի որ երեխան չի կարող հասկանալ, թե ինչ է Եղեռնը: Երբ ծնողը երեխային մանկուց նման տեղեր է տանում, երեխայի մոտ ձևավորվում է կա՛մ զոհի հոգեբանություն, կա՛մ ագրեսիա, որոնց դեպքերում երեխայի հոգեբանությունը խեղվում է»,- ասաց Մ. Մադաթյանը:

Հետահայց թվարկելով թավշյա հեղափոխության ժամանակ հասարակության ցուցաբերած վարքագիծը՝ սև ժապավենների վրա ողջ մարդկանց անունով մահազդի գրառումներն ու այլ դրսևորումներ, հոգեբանի դիտարկմամբ, սիրո և հանդուրժողականության քարոզի ներքո իրականում սև և սպիտակ դաշտերի բաժանման քարոզ իրականացվեց: 

«Այստեղ խնդիրը ճիշտ կամ սխալ գաղափարախոսության մասին չէր, ո՛չ էլ քաղաքականության: Գոյություն ունի գոտկատեղից ներքև չհարվածելու կուլտուրա: Եվ անկախ նրանից՝ տվյալ անձնավորությունը ճիշտ է, սխալ է, ուժեղ է, թե թույլ, չի կարելի մարդկանց նման հարված հասցնել: Պայքարի մեջ դա անընդունելի միջոց է, որը կիրառվում է բոլոր ժամանակներում, բոլոր իրավիճակներում և բոլոր մարդկանց հանդեպ: Այն շարունակվում է մինչ օրս, և կապ չունի, թե ով է նման քայլ իրականացնում՝ «Իմ քայլը», Հանրապետականը, թե մեկ այլ քաղաքական ուժ կամ անհատ: Դա անթույլատրելի և անբարոյական քայլ է դիմացինի հանդեպ: Եվ անկախ նրանից, թե թիրախում ո՞ւմ երեխան է, Նիկոլ Փաշինյանի, թե՝ Շարմազանովի, միևնույն է, նրանք բոլորն էլ մեր հասարակության երեխաներն են: Ես երկուսի երեխաներին էլ նույն չափով սիրում եմ, քանի որ նրանք մեր ազգի երեխաներն են: Եվ չի կարելի ինչ-որ ճղճիմ նպատակների համար երեխաներին նման ծանր հոգեբանական ճնշումների ենթարկել»,- ասաց Մ. Մադաթյանը: 

Հոգեբանի դիտարկմամբ, սոցիալական ցանցերից բացի, լրատվամիջոցներում նույնպես կան մարդիկ, որոնք երեխաներին ներքաշում են ներքաղաքական ինտրիգների մեջ, ինչը ոչ պրոֆեսիոնալիզմի հետևանք է: Եվ այնպես չէ, որ մինչև վերջերս որևէ մեկը չգիտեր այդ մասին: Սակայն հարցն այն է, թե նման լուրերն ինչ ծավալով են տարածվում: Մինչդեռ կանցնի ժամանակ, ամեն բան իր տեղը կընկնի, բայց երեխայի խեղված հոգեբանությունը վերականգնել, ցավոք, հնարավոր չի լինի:

«Պետք է միշտ հիշել, որ երեխաները մեր երկրի ապագան են և մեր երկրի ամենակարևոր ռեսուրսներից մեկը: Մի քանի օր առաջ իմ սոցիալական էջում իմ մի գրառման տակ հայհոյանքների շարք կար իմ մահացած մոր, իմ երեխայի, իմ ընտանիքի հասցեին: Եվ եթե Հայաստանի համար սա կոչվում է նոր փուլ մտնել, ապա, կներեք, ես չեմ հասկանում, թե ինչ է դա նշանակում: Ես երբեք որևէ կուսակցության անդամ չեմ եղել, ապաքաղաքական անձ եմ և զբաղվում եմ իմ մասնագիտությամբ: Երբևէ ո՛չ ներկայացրել եմ Լևոն ՏերՊետրոսյանին, ո՛չ Հանրապետականներին, ո՛չ էլ այսօր Նիկոլ Փաշինյանին եմ ներկայացնում: 

Երբևէ որևէ մեկին չեմ էլ ներկայացնելու նաև ապագայում: Սա իմ կոնցեպտին դեմ է, բայց ինչից է, որ մարդիկ նման վարքագիծ են դրսևորել: Ի՞նչ բան է ատելությունը, ո՞նց կարելի է ատելությամբ ապրել, ինչպե՞ս կարող է նորմալ մարդն ատելությամբ ապրել: Չէ՞ որ մենք Հովհաննես Թումանյանի 150-ամյակ ենք նշում, մենք «Քեֆ անողին քեֆ չի պակսի» ենք կարդացել և անգամ տեսել ենք, թե շատ դժվար պայմաններում ինչպե՞ս են սիրով ապրում: Եվ ինչո՞ւ հանկարծ մենք սկսեցինք ատել: Սա ոչ մի կապ չունի ո՛չ այսօրվա, ո՛չ երեկվա, ո՛չ էլ երեկ չէ առաջին օրվա կառավարությունների հետ: Ի դեպ, վարչապետը շատ խելոք բաներ է ասում աղքատությունը ուղեղներից հանելու մասին: Ես կավելացնեի, որ նաև պետք է չարությունն ու նախանձն ուղեղներից հանել: Եվ պետք չէ այս ամենի մեջ երեխաներին խառնել, քանի որ շատ մարդասպաններ կան, որոնք տաղանդավոր երեխաներ են ունեցել»,ասաց Մ. Մադաթյանը: 

Պետք է նաև հարգել բարոյական արժեքները: Հակառակ դեպքում հրապարակավ մարդուն հայհոյելը բռնաբարությունից ավելի անբարոյական քայլ է, բռնության ամենաբարձր աստիճանը, համոզված է հոգեբանը: Դա առավել ակնհայտ է երևում, երբ նման վարքագիծ անանուն օգտատիրոջ կողմից է իրականացվում: Հոգեբանի դիտարկմամբ, այսօրվա համացանցային դարաշրջանի պայմաններում որևէ մեկը նման հարձակումներից ապահովագրված չէ, ուստի հարկավոր է հասարակության մեջ նման դրսևորումների հանդեպ մերժողական վերաբերմունք դրսևորել: 

«Ոչ մեկն ապահովագրված չէ նման հարձակումներից: Ո՛չ մեր ակադեմիկոսները, ո՛չ գիտնականները, ո՛չ դասախոսները, ո՛չ էլ երեխաները. ուստի, հարկավոր է նման երևույթները չնկատելու տալ, քանի որ նման մարդկանց եթե ասենք, որ դա անթույլատրելի է, միևնույն է, նրանք դա չեն հասկանա: Մենք դարեր շարունակ պետականություն չենք ունեցել, բայց ընտանիքներում արժեքներ են դաստիարակվել: Հիմա ունենք պետականություն, բայց ընտանիքներում արժեքներ չեն դաստիարակում: Ես միշտ ասում եմ, որ մարդասպանությունը տեսնողն ու չկանխողն ինքն էլ է մարդասպան: Եվ եթե մենք այսօր նման արժեքներ չկարողանանք դաստիարակել մեր ապագա սերունդների մեջ, ապա շատ տխուր հետևանքների կարող է հանգեցնել: Բայց ես չեմ տեսնում, որ կառավարության կողմից որևէ քայլ կատարելու ցանկություն կա, ինչը կբերի իրավիճակի հաղթահարման: Փոխարենը «կփռեմ ասֆալտին», «հանգիստ նստեք տեղներդ» և այլ արտահայտություններով ագրեսիա է հրահրվում, իսկ ավելի ցածր օղակներում այն ավելի ագրեսիվ դրսևորումներ է ստանում, ինչը նույնպես ազդում է երեխաների հոգեբանության վրա»,- ասաց Մ.Մադաթյանը: 

 

ԱՐՄԻՆԵ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ